29 Ekim Dünya İnme Günü'dür. İnmelerin yaklaşık yüzde 10-15'i 18-50 yaş arasındaki kişilerde görülür. Bu oran giderek artmaktadır.
Eylül 2026'da Neurology dergisinde yayımlanan bir çalışmada, ABD'nin Cincinnati bölgesinde 1993'ten 2020'ye kadar görülen inmeler incelenmiştir. Bu sürede 20-54 yaş arasındaki kişilerde inme sıklığı yaklaşık iki katına çıkmıştır. Yüz bin kişide yılda 34 olan inme sayısı 62'ye yükselmiştir. Artışın neredeyse tamamı iskemik inmeden kaynaklanmıştır. Aynı dönemde 55 yaş ve üzerindeki kişilerde inme sıklığı ise azalmıştır. Genç hastalarda hipertansiyon, diyabet ve atriyal fibrilasyon giderek daha sık görülmüştür.
Gençlerde inme nedenleri, yaşlılardakilerle benzerdir. Hipertansiyon, sigara, obezite, diyabet, yüksek kolesterol ve hareketsizlik en sık inme nedenleridir. Bu etkenler artık daha erken yaşlarda ortaya çıkmaktadır. Birçok genç tansiyonunun yüksek olduğunu bilmez. Çünkü hiç ölçtürmemiştir.
Bazı nedenler ise gençlerde daha sıktır. Bunların başında boyun damarlarının diseksiyonu gelir. Diseksiyon, damar duvarının iç katmanında oluşan bir yırtıktır. Yırtık yerinde pıhtı oluşur ve beyne giden kan akımını bozar. Tüm inmelerin yalnızca yüzde 2 kadarından sorumludur. Ancak genç ve orta yaşlı hastalarda inmelerin yüzde 10-25'inin nedenidir. Trafik kazası, spor yaralanması, ani ve zorlu boyun hareketleri ya da boyun manipülasyonu sonrasında gelişebilir. Bazen belirgin bir zorlanma olmadan da ortaya çıkar. Sıklıkla önce tek taraflı boyun ya da baş ağrısı olur. Aynı tarafta göz kapağı düşebilir, göz bebeği küçülebilir. İnme bu belirtilerden saatler, hatta günler sonra gelişebilir.
Patent foramen ovale de gençlerde sık tartışılan bir nedendir. Bu, kalbin iki kulakçığı arasında doğumdan sonra kapanmayan küçük bir açıklıktır. Toplumun yaklaşık dörtte birinde bulunur ve çoğu kişide hiçbir sorun yaratmaz. Ancak nedeni bulunamayan genç inmelerde daha sık saptanır. Toplardamarlardan gelen bir pıhtı bu açıklıktan geçerek beyne ulaşabilir. 2017'de yayımlanan üç büyük çalışmada, seçilmiş hastalarda bu açıklığın kapatılmasının yeni inme riskini azalttığı gösterilmiştir.
Kadınlarda bazı etkenler ayrıca önem taşır. Auralı migren iskemik inme riskini yaklaşık iki katına çıkarır. Bu risk sigara ve östrojen içeren doğum kontrol hapları ile birlikte daha da artar. Gebelik ve doğum sonrası dönemde hem arter tıkanmasına bağlı inme hem de beyin toplardamarlarında pıhtı oluşması daha sık görülür. Kokain ve amfetamin gibi uyarıcılar her iki cinsiyette de inmeye yol açabilir. Daha nadir nedenler arasında pıhtılaşma bozuklukları, damar iltihapları ve CADASIL ya da Fabry hastalığı gibi kalıtsal hastalıklar sayılabilir.
Gençlerde inmeyle ilgili önemli bir sorun, tanının gecikmesidir. Hasta da hekim de inmeyi akla getirmeyebilir. 2014'te ABD'de 187 binden fazla hastanın kayıtları incelenmiştir. İnme nedeniyle hastaneye yatırılanların yüzde 12,7'ye varan bir kısmının, önceki 30 gün içinde acil servisten başka bir tanıyla evine gönderildiği saptanmıştır. 45 yaşından genç olanlarda bu olasılık yaklaşık yedi kat daha yüksek bulunmuştur. Yanlış tanı alan hastalar en sık baş dönmesi ve baş ağrısı yakınmalarıyla başvuran hastalar olmuştur. Bu hastalara çoğu zaman iç kulak iltihabı ya da migren tanısı konmuştur.
İnmenin belirtileri yaşa göre değişmez. Yüzün bir yanında kayma, kol ya da bacakta ani güçsüzlük veya uyuşma, konuşma bozukluğu, ani görme kaybı ve ani denge kaybı her yaşta en önemli belirtilerdir. Bu belirtiler birden başladığında yaş ne olursa olsun bir sağlık kurumuna başvurulmalıdır. Pıhtı eritici tedavi, uygun hastalarda ilk 4,5 saat içinde verilebilir. Damar içinden pıhtı çıkarılması ise seçilmiş hastalarda 24 saate kadar yapılabilir. Her dakika önemlidir.
2013'te Hollanda'da 18-50 yaş arasında inme geçiren 959 kişinin izlem sonuçları yayımlanmıştır. İskemik inme geçirenlerin yaklaşık dörtte biri 20 yıl içinde hayatını kaybetmiştir. Bu oran aynı yaştaki genel nüfusa göre belirgin olarak yüksektir. Hayatta kalanlarda da yorgunluk, depresyon, dikkat güçlüğü ve işe dönememe gibi dışarıdan görünmeyen sorunlar sıktır. Bu nedenle genç bir hastada inmenin nedeni mutlaka ayrıntılı olarak araştırılmalıdır. Neden bulunduğunda yeni bir inmeyi önlemek çoğu zaman mümkündür.
Gençlerdeki inmelerin önemli bir kısmı önlenebilir risk etkenlerine bağlıdır. Tansiyonu ölçtürmek, sigarayı bırakmak, kilo ve kan şekerini kontrol altında tutmak gençler için de geçerli önerilerdir.
Kaynaklar
Ekker MS, Boot EM, Singhal AB, et al. Epidemiology, aetiology, and management of ischaemic stroke in young adults. Lancet Neurol. 2018;17(9):790-801.
Fisher ER, Ding L, Stanton RJ, et al. Stroke in the young: incidence, 30-day case fatality rates, and risk factors over time in a population-based study. Neurology. Published online September 23, 2026. doi:10.1212/WNL.0000000000218622
Debette S, Leys D. Cervical-artery dissections: predisposing factors, diagnosis, and outcome. Lancet Neurol. 2009;8(7):668-678.
Mas JL, Derumeaux G, Guillon B, et al. Patent foramen ovale closure or anticoagulation vs. antiplatelets after stroke. N Engl J Med. 2017;377(11):1011-1021.
Saver JL, Carroll JD, Thaler DE, et al. Long-term outcomes of patent foramen ovale closure or medical therapy after stroke. N Engl J Med. 2017;377(11):1022-1032.
Søndergaard L, Kasner SE, Rhodes JF, et al. Patent foramen ovale closure or antiplatelet therapy for cryptogenic stroke. N Engl J Med. 2017;377(11):1033-1042.
Schürks M, Rist PM, Bigal ME, Buring JE, Lipton RB, Kurth T. Migraine and cardiovascular disease: systematic review and meta-analysis. BMJ. 2009;339:b3914.
Newman-Toker DE, Moy E, Valente E, Coffey R, Hines AL. Missed diagnosis of stroke in the emergency department: a cross-sectional analysis of a large population-based sample. Diagnosis (Berl). 2014;1(2):155-166.
Rutten-Jacobs LCA, Arntz RM, Maaijwee NAM, et al. Long-term mortality after stroke among adults aged 18 to 50 years. JAMA. 2013;309(11):1136-1144.
