Bir yanlıştan dönülmelidir; Hiperbarik Oksijen Tedavisinin ılımlısı yoktur ve Esenlik Hizmetleri Yönetmeliği'nde yer alamaz

Hiperbarik tıp, dünya genelinde yaygın olarak kullanılan etkili bir tıbbi tedavi alanıdır. Kendine özgü protokoller (1 atmosferden yüksek basınç altında) ve uygulama ekipmanlarıyla (basınç odası/hiperbarik kabin) çeşitli hastalıklarda morbidite ve mortaliteyi azaltmaya yönelik bilimsel araştırmalarla kanıtlanmıştır. Tüm bu önemli gelişmeleri takip eden ülkemiz sağlık sisteminde de 1990'lardan beri yaygınlaşarak yerini almıştır. Bu olumlu gelişmeleri yıllarca bilimsel çalışmalarla destekleyen çok sayıda hekimin çabası ise büyük bir tehdit altında. Dünyada bilimsel bir temeli olmayan bazı akımların takipçileri, son zamanlarda gündeme ılımlı hiperbarik oksijen tedavisini getirmeye çalışmaktadır. Ayrıca, esenlik tıbbı içerisine entegre edilmeye çalışılan hiperbarik oksijen tedavisi uygulamaları, kanıtlanmış bilimsel verilere dayanmadan farklı bir alana aktarılmaya çalışılmaktadır. Ülkemizde, bu iki yanlış uygulama ve konumlandırma isteğinden hızla vazgeçilmelidir. Bu durumun sebepleri oldukça açıktır. Yeterli bilimsel kanıtın bulunmamasıyla birlikte, yanlış uygulamalar insanların yaralanmasına, organların zarar görmesine ve cihazlardan kaynaklanabilecek yangın veya kazalar gibi istenmeyen olaylara zemin hazırlayabilir.

Hiperbarik oksijen tedavisi, sualtı hekimliği ve hiperbarik tıp uzmanlık alanlarının tedavi uygulama metodolojisidir. Bu alanda ihtisas yapmamış, tez yazarak bilgi ve yetkinliklerini yeterli düzeye taşımamış diğer hekimler tarafından uygulanamaz. Aksi takdirde, beyin ameliyatını fizik tedavi uzmanına yaptırmakla eşdeğer bir uygulama olacaktır. Ayrıca, hiperbarik oksijen tedavisinin yaşlanmayı geciktirme, sporcuların daha hızlı toparlanması gibi amaçlarla kişisel kullanıma açılması ve bu alandaki yanlış uygulamaların, örneğin dünyadaki örnekleriyle, yaygınlaştırılması büyük bir hatadır. Bu yanlış yaklaşımlardan derhal vazgeçilmesi gerekmektedir. Hiperbarik oksijen tedavisi, dokuda hipoksi mevcutken uygulanması gereken ve Avrupa ile Amerika ülkelerinde sualtı ve hiperbarik tıp dernekleri (UHMS -Undersea and Hyperbaric Medicine, EUBS - EuropeanUnderwater Hyperbaric Medicine) tarafından da kanıt düzeyleri belirlenmiş, belirli hastalıkların tedavisinde önerilen tıbbi bir tedavi yöntemidir. Uluslararası ve ulusal derneğimiz, söz konusu ılımlı hiperbarik oksijen tedavisinin uygulamalarının yanlış olduğu hususunu içeren durum bildirimi raporlarını kendi resmi internet sitelerinde de açıkça yayımlamıştır.

Ilımlı hiperbarik oksijen tedavisi ve esenlik hizmetleri yönetmeliği ile ilgili düzenlemede yer alan hiperbarik oksijen tedavisi uygulamaları kafa karıştırıcıdır. Genellikle bu uygulamalar ve güvenlikleri konusunda bazı medya kaynaklarında yanıltıcı iddialarla tanıtılmaktadır. Endüstri standartlarına ve güvenlik kurallarına uyumsuzluk, kulak ve akciğer barotravması, boğulma, yangın tehlikesi, organ hasarı ve aşırı durumlarda ölüm riski gibi, hasta veya sağlıklı bireylere zarar verme olasılığını artırmaktadır. Ayrıca, hastaların bu cihazların sınırlamaları ve riskleri hakkında tam bilgi sahibi olmamaları nedeniyle etik kaygılar ortaya çıkmaktadır. Hastaların korunması ve tıbbi teknolojilere ilişkin kamu güveninin korunması amacıyla, düzenleyici standartların ve kuralların uygun biçimde uygulanması, sağlık hizmeti sağlayıcıları ile üreticilerin etik sorumluluğu büyük önem taşımaktadır. Ayrıca, bu uzmanlık alanındaki üniversitelerde görev yapan bilim insanlarının görüşlerine yazılı olarak başvurulmaması da düşündürücüdür. 4 Temmuz 2026 tarihli ve 33300 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Esenlik Hizmetleri Yönetmeliği'nden hiperbarik oksijen tedavisi hükmü çıkarılmalıdır. Bu yanlış uygulamalardan derhal vazgeçilmelidir.

Bilimsel yaklaşımlardan ayrılmamak ümidiyle. Doç. Dr. Selin Gamze Sümen