Edwin Bickerstaff ve Philip Cloake’ı beyin sapına yönelten ipucu, üç hastada bulguların benzer bir sırayla ortaya çıkmasıydı. Nörologlar, 1951’de British Medical Journal’da yayımladıkları olgularda erken dönemde belirgin uyku hâli ve göz hareketlerinde bozulma kaydetti. Hastalar kolayca uyandırılıyor, konuşma kesilince yeniden uykuya dalıyordu. İlerleyen dönemde iki hasta konuşamaz ve yutamaz hâle geldi. Bu seyir, yazarlara önce orta beynin, ardından beyin sapının daha alt bölümlerinin etkilendiğini düşündürdü.

Masa tenisinde fark edilen bir ayrıntı

Mart 1950’de 36 yaşındaki bir hasta, masa tenisi oynamaya çalışırken topu gözleriyle yeterince hızlı takip edemedi. Eve dönerken yana baktığında çift görmeye başladı. Hastanedeki muayenede iki gözünü birlikte yukarı çeviremediği görüldü. Aşağı bakabiliyordu. Yukarı bakışın görece daha ağır etkilenmesi, araştırmacıların üç olguyu birlikte değerlendirirken dikkat çektiği bulgulardan biriydi.

Kol ve bacak kas gücü üç hastada da korunmuştu. Muayenede bu uzuvlarda hafif koordinasyon bozukluğu saptandı. Bulgular birkaç hafta içinde ağırlaştı, bir süre aynı düzeyde kaldı ve ardından geriledi. İlk makaleye göre üç hasta da aylar içinde nörolojik olarak tamamen iyileşti. Bickerstaff ve Cloake, makalelerinin başlığında orta beyin ve arka beyin bölgelerine işaret eden “Mesencephalitis and Rhombencephalitis” adını kullandı. Olası bir virüs enfeksiyonunu da tartıştılar. Hastalığın nedeni belirsiz kaldı.

1957’de sekiz olgu ve yeni bir ad

Bickerstaff, 1957’de aynı dergide yayımladığı makaleye kendi izlediği dört hastayı ve başka hekimlerin izlediği bir hastayı ekledi. Böylece seri sekiz olguya ulaştı. Bickerstaff bu kez makalenin başlığında “beyin sapı ensefaliti” adını kullandı.

Genişletilmiş seride bir hasta yaşamını yitirdi. Otopsi, beyin sapı dokusunda ödemle uyumlu değişiklikler gösterdi. Bickerstaff, bu bulgularla sendromun temel nedeninin açıklanamadığını belirtti. Klinik tablo daha sonra Bickerstaff beyin sapı ensefaliti adıyla anılmaya başladı.

İlk serinin üçüncü olgusu neden farklıydı?

2016’da The Lancet Neurology’de yayımlanan uzman değerlendirmesi, olası Bickerstaff beyin sapı ensefaliti için üç temel bulguya yer verdi. Bunlar bilinç düzeyinde azalma, her iki gözün hareketlerinde kısıtlılık ve ataksi, yani hareketleri koordine etmede güçlüktü. Ölçütler, bu bulguların yanı sıra başka olası nedenlerin değerlendirilip dışlanmasını da içeriyordu. Anti-GQ1b adlı antikorun saptanması bazı olgularda tanıyı destekleyebiliyor. Bu antikor her hastada saptanmıyor.

Sıtmayla nörosifiliz tedavisi: 1917’den Nobel’e uzanan etik tartışma
Sıtmayla nörosifiliz tedavisi: 1917’den Nobel’e uzanan etik tartışma
İçeriği Görüntüle

Değerlendirmenin yazarları, 1951’deki üçüncü olguya ayrıca dikkat çekti. Hastada beyin sapı bulgularının yanında nöbetler ve geçici ağır psikiyatrik belirtiler de görülmüştü. Yazarlara göre, o dönemde kullanılamayan anti-GQ1b ve anti-NMDA reseptör antikoru testleri bu olgunun tanısını aydınlatabilirdi. Bu nedenle üçüncü hastanın tablosunun bugünkü ölçütlerle nasıl sınıflandırılacağı belirsizliğini koruyor.

KAYNAKLAR

1. Bickerstaff ER, Cloake PCP. Mesencephalitis and Rhombencephalitis. British Medical Journal. 14 Temmuz 1951. DOI 10.1136/bmj.2.4723.77.
2. Bickerstaff ER. Brain-stem Encephalitis: Further Observations on a Grave Syndrome with Benign Prognosis. British Medical Journal. 15 Haziran 1957. DOI 10.1136/bmj.1.5032.1384.
3. Graus F, Titulaer MJ, Balu R ve ark. A clinical approach to diagnosis of autoimmune encephalitis. The Lancet Neurology. Nisan 2016. DOI 10.1016/S1474-4422(15)00401-9.