Bir eğlence parkına giriyorsunuz. Ancak ziyaret ettiğiniz bölümde bir gösteri sanatçısı değil, camların arkasında yaşama tutunmaya çalışan küçük bebekler bulunuyor. İçeri girmek için ödediğiniz para da onların bakım giderlerine aktarılıyor.

Küvözdeki Bebekler Neden Biletle Sergileniyordu?

Bu sahne, 20. yüzyılın ilk yarısında New York’un Coney Island bölgesinde yaşanıyordu. Martin Couney’nin yürüttüğü küvöz sergilerinde, erken doğmuş bebekler ziyaretçilere gösterilirken hemşireler ve bakım personeli tarafından takip ediliyordu. Ailelerden bakım ücreti alınmıyor, sistem ziyaretçilerin ödediği giriş parasıyla ayakta tutuluyordu.

Bebekleri görmek 25 sentti

Coney Island’daki sergiye gelen ziyaretçiler 25 sent ödeyerek içeri giriyordu. Burada gördükleri bebekler, sergilenmek üzere hazırlanmış oyuncaklar ya da modeller değildi. Gerçekten bakıma ihtiyaç duyan prematüre bebeklerdi.

Arizona Eyalet Üniversitesi’nin Embryo Project Encyclopedia kaynağına göre Couney, bebeklerin beslenmesi için sütanneler, bakımları için de eğitimli personel çalıştırıyordu. Hemşire olan kızı da bu işin içindeydi.

Küvözdeki Bebekler Neden Biletle Sergileniyordu?-1

Böylece eğlence için gelen kalabalığın ödediği küçük tutarlar, uzun süreli bakımın finansmanına dönüşüyordu. Ailelerin çaresizliği, ziyaretçilerin merakı ve bakım ekibinin emeği aynı yerde buluşmuştu.

Küvözler neden eğlence alanlarındaydı?

19. yüzyılın sonlarında prematüre bebeklere yönelik özel bakım olanakları sınırlıydı. Fransa’da 1880’lerde kullanılmaya başlayan kapalı bebek küvözleri, ilerleyen yıllarda Avrupa’daki fuar ve sergilerde de gösterildi.

Bu sergiler, cihazları geniş kitlelere tanıtıyordu. Ancak eğlence alanlarında yer almaları, tıp çevrelerinde kabul görmelerini de zorlaştırdı. İlk cihazlarda aşırı ısınma veya yeterince ısıtamama gibi ciddi sorunlar vardı.

Dolayısıyla dönemin tartışması yalnızca bir makinenin işe yarayıp yaramadığıyla ilgili değildi. Bebeklerin nerede, kim tarafından ve hangi koşullarda bakılacağı da henüz şekilleniyordu.

Camın arkasındaki asıl emek

Küvöz, bu hikâyenin en dikkat çekici nesnesiydi. Fakat bakım yalnızca bebeği sıcak bir bölmeye yerleştirmekten ibaret değildi.

Bebeklerin beslenmesi, temizliği ve düzenli takibi gerekiyordu. Hemşirelerin emeği, sergilerin kalabalıklar tarafından daha az fark edilen tarafını oluşturuyordu.

1933’te Chicago’daki Dünya Fuarı kapsamında düzenlenen küvöz sergisinde de hastanelerden getirilen bebeklere bakım verildi. Pennsylvania Üniversitesi’nin hemşirelik tarihi çalışmasına göre burada Michael Reese Hastanesi hemşireleri görev yaptı; ziyaretçi ücretleri sergiyi desteklerken ailelerden para alınmadı.

“Küvöz doktoru”nun tartışmalı kimliği

Martin Couney, kamuoyunda “küvöz doktoru” olarak tanınıyordu. Ancak tıp eğitimi ve mesleki geçmişi konusunda kaynaklar birbiriyle örtüşmüyor.

Araştırmacı gazeteci Claire Prentice, Smithsonian’da yayımlanan incelemesinde, Couney’nin eğitim aldığını söylediği Alman üniversitelerinde bunu doğrulayacak kayıtlara ulaşamadığını belirtiyor. Bu nedenle Couney’yi tartışmasız biçimde hekim olarak tanımlamak doğru değil.

Onun kurduğu bakım düzeninde hekimler ve hemşirelerle çalışmış olması ise hikâyenin ayrı bir boyutu.

Kaç bebek kurtuldu?

Prostat Kanserinde Hormonları Baskılamak: Huggins’in Nobel’e Uzanan Keşfi
Prostat Kanserinde Hormonları Baskılamak: Huggins’in Nobel’e Uzanan Keşfi
İçeriği Görüntüle

Couney’ye ilişkin anlatılarda yaklaşık 8 bin bebeğe bakıldığı ve bunların 6 bin 500 kadarının hayatta kaldığı aktarılıyor. Ancak Prentice, Couney’nin başarı iddiasına dayanan bu sayıların doğrulanamadığını özellikle belirtiyor.

Bu rakamları kesin bir tıbbi başarı oranı gibi sunmak mümkün değil. Benzer şekilde Pennsylvania Üniversitesi’nin tarihsel değerlendirmesi, Chicago sergisindeki ziyaretçi trafiğinin enfeksiyon ve ölüm oranlarını nasıl etkilediğinin bilinmediğini vurguluyor.

Bir dönemin kapanışı

Hastanelerde prematüre bebeklere ayrılan bakım olanakları genişledikçe sergilerin rolü azaldı. Couney’nin Coney Island’daki faaliyeti 1943’e kadar sürdü.

Geride, tek başına bir kahramanlık anlatısına sığmayan bir hikâye kaldı: Çocuklarının yaşaması için yardım arayan aileler, bakım veren sağlık çalışanları ve onları görmek için bilet alan ziyaretçiler…

Aynı kapıdan giren insanlar için içerinin anlamı farklıydı. Ziyaretçiler sıra dışı bir şey görmeye, aileler ise çocuklarını hayatta tutacak bir imkân bulmaya geliyordu.

Kaynaklar
1. University of Pennsylvania School of Nursing. Care of Premature Infants. Nursing, History, and Health Care.
2. Kelsey Locey. Martin Couney and Incubator Exhibits from 1896 to 1943. Arizona State University, Embryo Project Encyclopedia, 2017.
3. Claire Prentice. The Man Who Ran a Carnival Attraction That Saved Thousands of Premature Babies Wasn’t a Doctor at All. Smithsonian Magazine, 19 Ağustos 2016.