Paralimpik Oyunların kökeni, İngiltere’deki Stoke Mandeville Hastanesi’nde omurilik yaralanması geçiren hastalar için yürütülen rehabilitasyon programına dayanıyor. Ludwig Guttmann’ın programa kattığı spor etkinlikleri, 1948’de hastane bahçesinde iki takımın karşılaştığı bir okçuluk yarışına dönüştü. Stoke Mandeville’de başlayan yarışmalar uluslararası nitelik kazandı ve 1960’ta Roma’da düzenlenen ilk resmî Paralimpik Oyunlara uzandı.
Rehabilitasyonun hedefi hastane dışındaki yaşamdı
İkinci Dünya Savaşı sırasında Britanya hükümeti, omurilik yaralanmalarına yönelik uzmanlaşmış bir birim kurması için Guttmann’ı görevlendirdi. Merkez 1944’te açıldı. Uzun süre yatakta kalan hastalarda bası yaraları dönemin ciddi sorunlarından biriydi. Merkezdeki ekip, bu yaraları önlemek için hastaların yatış pozisyonunu düzenli olarak değiştiriyordu.
Britanya Ulusal Arşivleri’ndeki Kasım 1949 tarihli rapor, hastaların yatakta doğrulup oturma ve tekerlekli sandalye kullanma eğitimi aldığını, ardından üst gövde kaslarını güçlendirmeye yönelik fizyoterapiye geçtiğini anlatıyor. Programın hedefleri arasında, hastaların taburcu olduktan sonra günlük işlerini daha bağımsız yapabilmesi ve koşulları elverenlerin çalışma hayatına dönebilmesi de vardı.
25 Ekim 1948 tarihli ayrı bir ziyaret notunda, hastanenin spor salonunda kadınların basketbol ve badminton gösterileri yaptığı kaydedildi. Aynı not, Guttmann’ın kasları geliştirmeye yardımcı olacağını düşündüğü için okçuluğu programa aldığını aktarıyor.
Londra Olimpiyatları’nın açılış günü 16 okçu yarıştı
29 Temmuz 1948’de, Londra Olimpiyatları’nın açılış günü, Stoke Mandeville Hastanesi’nin bahçesinde iki takım okçulukta karşılaştı. Yarışma, hastaların kullanımına uyarlanmış bir otobüsün teslimi dolayısıyla düzenlendi. Sekizer kişilik takımlardan biri Stoke Mandeville Hastanesi’nden, diğeri Richmond’daki Star and Garter bakım evinden geldi. Yarışmaya katılan iki kadın da Stoke Mandeville takımındaydı.
Etkinlik sonraki yıllarda tekrarlandı. 1952’de Hollanda’daki Doorn Askerî Rehabilitasyon Merkezi’nden dört sporcunun katılmasıyla uluslararası nitelik kazandı. Hollanda ekibinin yolculuğunu Dünya Gaziler Federasyonu düzenledi ve finanse etti.
Stoke Mandeville Oyunları 1960’ta Roma’ya taşındı
Guttmann ve İtalyan hekim Antonio Maglio’nun hazırladığı dokuzuncu Uluslararası Stoke Mandeville Oyunları, 18–25 Eylül 1960’ta Roma’da yapıldı. Maglio, Olimpiyatlar için kullanılan tesislerin bu organizasyona da açılması için İtalyan yetkililerle çalıştı.
Roma Olimpiyatları’nın kapanışından altı gün sonra başlayan yarışmalarda omurilik yaralanması olan sporcular okçuluk, yüzme ve tekerlekli sandalye basketbolu gibi dallarda mücadele etti. Uluslararası Paralimpik Komitesi, o dönemde Uluslararası Stoke Mandeville Oyunları adıyla düzenlenen Roma 1960’ı bugün ilk resmî Paralimpik Oyunlar olarak kabul ediyor.
KAYNAKLAR
1. The National Archives. Sir Ludwig Guttmann and the Birth of the Paralympic Games.
2. Brittain I. Founding Organisations of the Paralympic Games. National Paralympic Heritage Trust. 21 Ocak 2025.
3. International Paralympic Committee. Rome 1960 Paralympic Games.





