Beşiktaş Başkanı Serdal Adalı’nın öğrenciler için yurt yapma planını açıklamasını kıymetli buluyorum. Bir spor kulübünün gençlerin barınma ihtiyacına el uzatması, toplumsal sorumluluğun somut bir karşılığı.
Projenin ayrıntıları netleştikçe üzerinde durmamız gereken bir konu da öğrencilerin burada nasıl bir gündelik hayat kuracağı olacak. Bir göğüs cerrahı olarak bu girişimin beni en çok düşündüren tarafı, barınma ile sağlıklı yaşamı aynı yerde buluşturma imkânı.
Üniversiteye gelen genç, yanında zamanla yerleşecek alışkanlıklarını da getirir. Ders çalışma biçimi, uyku düzeni, yemek saatleri ve hareketle ilişkisi bu yıllarda yeniden şekillenir. Yaşadığı yer, bütün bunların sessiz ortağıdır. Etüt salonundan çıktığında karşısına yalnızca odasına uzanan bir koridor mu çıkıyor, yoksa arkadaşlarıyla hareket edebileceği bir alan da var mı? Mimari planda küçük görünen bu farkın, günlük hayatta önemli bir karşılığı olabilir.
Gençlere spor yapmalarını söylemek kolay. Dersler, ulaşım ve geçim kaygısı arasında bunun için zaman ve para ayırmalarını beklemek ise her zaman gerçekçi değil. Bazen hareketsizliğin arkasında isteksizlikten önce mesafe vardır. Spor salonu uzaktadır, üyelik pahalıdır ya da genç, daha önce hiç bulunmadığı bir ortamda kendisini yabancı hisseder. Yurdun içinde erişilebilir bir hareket alanı oluşturmak, bu engellerin bir kısmını azaltabilir.
Düzenli fiziksel aktivitenin kalp ve metabolizma sağlığına katkısını, ruh sağlığı ve uyku üzerindeki yararlarını biliyoruz. Bu bilgi, gençlik yıllarında edinilecek alışkanlıklara neden önem vermemiz gerektiğini açıklıyor. Fakat sağlığı yalnızca gelecekte ortaya çıkabilecek hastalıklar üzerinden anlatmak eksik kalır. Gencin bugün kendisini daha iyi hissetmesi, dersin ardından zihnini dinlendirmesi ve arkadaşlarıyla birlikte vakit geçirmesi de değerlidir.
Bu nedenle Beşiktaş’ın yurt projesinde sporun yeri, binaya birkaç egzersiz aleti yerleştirmekle sınırlı kalmamalı. Bir salonun bulunması ile o salonun öğrencinin hayatına girmesi arasında emek isteyen bir mesafe var. Ders saatlerine uygun kullanım, başlangıç düzeyinde rehberlik ve ek ücret kaygısı taşımadan katılabilme, en az donanım kadar belirleyici. İlk kez salona gelen öğrenci, nereden başlayacağını sorabileceği birini bulabilmeli.
Birmingham Üniversitesi’nin yurtlarda yaşayan öğrenciler için sunduğu ücretsiz spor ve egzersiz programı, bu açıdan üzerinde düşünmeye değer bir örnek. Burada dikkat çekici olan, hareketin doğrudan öğrenci yaşamının içine yerleştirilmesi. Başka ülkelerdeki modelleri bütün ayrıntılarıyla kopyalamamız gerekmiyor. Onlardan öğrenebileceğimiz şey, barınma hizmeti tasarlanırken öğrencinin gününün tamamını hesaba katmak.
Beşiktaş’ın spor kültürü böyle bir anlayışa güçlü bir zemin sunabilir. Ancak kurulacak düzen, daha önce hiç takımda oynamamış gence de yer açmalı. Becerisinden utanan, kondisyonu yetersiz olduğu için çekinen ya da engeli nedeniyle farklı düzenlemelere ihtiyaç duyan öğrenci kendisini dışarıda hissetmemeli. Sporun eğitici tarafı, herkesin aynı performansı göstermesinde aranamaz. Birlikte oynarken birbirine alan açmayı öğrenmek de bu eğitimin parçasıdır.
Elbette bir yurdun önceliği güvenli, nitelikli ve karşılanabilir barınmadır. Spor alanları bu ihtiyacı zayıflatacak, ücretleri öğrencinin erişemeyeceği düzeye çıkaracak biçimde tasarlanırsa amaçtan uzaklaşılır. Her tesiste büyük tribünlere veya pahalı donanıma ihtiyaç yok. İyi kullanılan çok amaçlı bir salon, güvenli bir yürüyüş alanı ve düzenli yürütülen etkinlikler, gösterişli fakat boş kalan mekânlardan daha fazla işe yarayabilir.
Bunun sürekliliği de inşaat tamamlanmadan düşünülmeli. Gençlik ve Spor Bakanlığı, ilgili üniversiteler ve yerel yönetimlerle kurulabilecek iş birliği; işletme giderlerinden eğitmen desteğine kadar somut sorumluluklara dayanmalı. Kulübün sportif birikimi ile üniversitelerin öğrenci yaşamına ilişkin deneyimi burada birbirini tamamlayabilir. Öğrencilerin görüşü de proje bittikten sonra alınan bir memnuniyet anketine bırakılmamalı; yaşayacakları yerin tasarımına baştan katılmaları sağlanmalı.
Serdal Adalı’nın açıkladığı girişimin değerini, hayata geçtiğinde gençlerin orada kuracağı yaşamla birlikte değerlendireceğiz. Benim temennim, dersini bitiren bir öğrencinin birkaç adım ötede arkadaşlarıyla oyuna katılabilmesi; bunu bütçesini zorlamadan, kendisini yetersiz hissetmeden yapabilmesi. Mezun olurken odasının anahtarını teslim eden genç, burada kazandığı hareket alışkanlığını yanında götürebilirse Beşiktaş’ın katkısı üniversite yıllarının ötesine uzanacaktır.
