Subay ve astsubay olmak isteyen adayların sağlık muayenesinde en fazla merak ettiği konular arasında işitme kaybı, kulak zarı delinmesi, geçirilmiş kulak ameliyatları ve tinnitus olarak bilinen kulak çınlaması bulunuyor. Ancak bu rahatsızlıkların askerî mesleklere etkisi yalnızca hastalığın adına göre belirlenmiyor. İşitme testlerinin sonuçları, kulakta kalıcı bir yapısal sorun bulunup bulunmadığı ve başvurulan adaylık statüsü birlikte değerlendiriliyor.
2026 yılında uygulanan Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği, işitme bozukluklarını Hastalıklar Listesi’nin 19, 20 ve 21’inci maddelerinde düzenliyor. Harp okulları ve astsubay meslek yüksekokullarına girecek askerî öğrenci adayları ile dış kaynaktan subay ve astsubay olarak alınacak personel adaylarının sağlık değerlendirmeleri arasında önemli farklılıklar bulunuyor.
İşitme kaybı subay ve astsubaylığa engel mi?
Yönetmeliğe göre işitme kaybının değerlendirilmesinde 500, 1000 ve 2000 Hertz frekanslarında ölçülen saf ses işitme eşiklerinin ortalaması kullanılıyor. İşitme düzeyinin 0–25 desibel arasında olması sağlam işitme seviyesi olarak kabul ediliyor.
Her iki kulakta 26 desibelden başlayıp 40 desibelin altına kadar ulaşan belirli işitme kayıpları Hastalıklar Listesi’nin 19’uncu maddesinin A diliminde yer alıyor. Her iki kulakta 40 desibel ve üzerindeki daha belirgin kayıplar ise düzeyine göre B veya D dilimlerinde değerlendirilebiliyor.
Bununla birlikte aynı desibel değeri bütün subay ve astsubay adayları için aynı sonucu doğurmuyor.
Dış kaynaktan alınacak personel adayları için uygulanan EK-D değerlendirme çizelgesinde, 19’uncu maddenin A dilimindeki işitme kayıpları bir numaralı subay ve astsubay adayları sütununda olumsuz, iki numaralı sütunda ise olumlu olarak işaretlenmiş durumda. Hangi sınıf ve branşların ilgili sütunda değerlendirileceği ayrıca belirleniyor.
Bu nedenle hafif işitme kaybı bulunan bir adayın yalnızca odyometri sonucuna bakarak kesin biçimde subay veya astsubay olabileceğini ya da olamayacağını söylemek doğru değil.
Harp okullarına ve astsubay meslek yüksekokullarına başvuran askerî öğrenci adaylarında ise Yönetmeliğin 35’inci maddesindeki tam sağlam olma şartı esas alınıyor. Bu nedenle dış kaynaktan personel alımında uygulanan istisnaların askerî öğrenci adaylarına doğrudan uygulanması mümkün değil.
Tek kulakta işitme kaybı varsa ne olur?
Yönetmelik, bir kulağın sağlam olduğu ancak diğer kulakta işitme kaybı bulunduğu durumları da ayrıca ele alıyor. Sağlam kulağın bulunması, diğer kulaktaki kaybın sağlık değerlendirmesinde dikkate alınmayacağı anlamına gelmiyor.
Tek taraflı işitme kaybında kaybın derecesi, işitmenin tamamen ortadan kalkıp kalkmadığı, konuşma frekanslarındaki sonuçlar ve gerekirse işitsel beyin sapı yanıtı gibi objektif testler önem taşıyor. İleri derecedeki tek taraflı kayıplar, daha hafif kayıplardan farklı değerlendirme dilimlerine girebiliyor.
Kulak zarı delik olanlar subay veya astsubay olabilir mi?
Kulak zarı perforasyonu olarak adlandırılan delinme, orta kulağı dış ortamdan ayıran zarın bütünlüğünün bozulması anlamına geliyor. Bu durum geçirilmiş enfeksiyon, travma veya basınç değişiklikleri sonrasında gelişebiliyor.
Sağlık muayenesinde deliğin devam edip etmediği, kronik kulak akıntısı bulunup bulunmadığı, orta kulak yapılarının durumu ve işitme fonksiyonları değerlendiriliyor.
Kalıcı kulak zarı deliği, tekrarlayan orta kulak enfeksiyonları ve kronik iltihaplı kulak hastalıkları askerî adaylık bakımından sorun oluşturabiliyor. Özellikle kronik orta kulak hastalıkları Yönetmeliğin 21’inci maddesi kapsamında değerlendiriliyor.
Ancak geçmişte kulak zarı delinmiş olması ile muayene sırasında devam eden bir kulak zarı deliğinin bulunması aynı durum değil. Tamamen iyileşmiş bir yaralanmanın değerlendirilmesinde geride kalan yapısal değişiklikler ve güncel muayene bulguları önem taşıyor.
Kulak zarı ameliyatı olmak engel mi?
Kulak zarının onarılması amacıyla yapılan timpanoplasti ameliyatı da adayların dikkat etmesi gereken konulardan biri.
Yönetmeliğin 21’inci maddesinin A diliminde, belirli işitme düzeyleriyle birlikte timpanoplasti, timpanotomi, osiküloplasti ve basit mastoidektomi ameliyatları düzenleniyor. Dış kaynaktan personel alımına ilişkin EK-D çizelgesinde bu fıkra her iki subay ve astsubay aday grubu için de olumsuz işaret taşıyor.
Dolayısıyla kulak zarı ameliyatından sonra işitmenin düzelmiş olması, tek başına subay veya astsubay olmaya yeterli kabul edilmiyor. Ameliyatın türü ve mevcut sağlık bulguları, ilgili mevzuat kapsamında inceleniyor.
Tinnitus yani kulak çınlaması subaylığa engel mi?
Tinnitus, dışarıdan herhangi bir ses gelmediği hâlde kişinin kulağında veya başında çınlama, uğultu, vızıltı ya da benzeri sesler algılaması olarak tanımlanıyor.
Kulak çınlaması kimi zaman işitme kaybıyla birlikte ortaya çıkarken bazı kişilerde standart işitme testi normal sonuçlanabiliyor. Kulak kiri, orta kulak hastalıkları, yüksek sese maruz kalma ve iç kulak rahatsızlıkları tinnitusla ilişkili olabiliyor.
Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nin genel kulak burun boğaz hastalıkları listesinde tinnitus, tek başına bütün subay ve astsubay adaylarını otomatik olarak eleyen bağımsız bir tanı şeklinde düzenlenmiyor. Bununla birlikte çınlamaya eşlik eden işitme kaybı, denge bozukluğu veya tanımlanmış bir kulak hastalığı adayın sağlık kararını etkileyebiliyor. Özel görev ve uçuculuk şartları ayrıca değerlendiriliyor.
Özellikle tek taraflı, sürekli veya nabızla eş zamanlı kulak çınlaması bulunan kişilerin kulak burun boğaz uzmanına başvurması önem taşıyor.
Sağlık muayenesinde hangi testler yapılıyor?
İşitme ve kulak hastalıklarının değerlendirilmesinde kulak burun boğaz muayenesi ve odyometri temel incelemeler arasında yer alıyor. İhtiyaç duyulduğunda timpanometri, konuşma odyometrisi, işitsel beyin sapı yanıtı ve ileri görüntüleme yöntemlerinden de yararlanılabiliyor.
Bu incelemeler sayesinde işitme kaybının derecesi, orta kulağın durumu ve farklı hastalıkların bulunup bulunmadığı araştırılıyor.
Subay ve astsubay adaylarının dikkat etmesi gereken son nokta
2026 sağlık şartlarında en önemli ayrım, askerî öğrenci adaylığı ile dış kaynaktan personel alımının aynı ölçütlerle değerlendirilmemesi. Ayrıca dış kaynaktan alımlarda görev sınıfına göre farklı değerlendirme sütunları uygulanabiliyor.
İşitme kaybı, kulak zarı ameliyatı veya tinnitus öyküsü bulunan adayların muayene öncesinde mevcut tıbbi kayıtlarını, ameliyat raporlarını ve işitme testi sonuçlarını gözden geçirmesi yararlı olabilir.
Nihai sağlık uygunluğu, başvurulan statüye ilişkin güncel şartlar ve yetkili sağlık kurulunun değerlendirmesi sonucunda belirleniyor. İnternette yer alan tek bir desibel sınırının bütün adaylar için kesin kabul veya ret ölçütü olarak görülmemesi gerekiyor.
