Saç ekiminde greftlerin donör bölgeden çıkarılması, cerrahi planlamanın en hassas aşamalarından biridir. Bu aşamada yalnızca kaç greft elde edildiği değil, işlem sonrasında donör alanın nasıl göründüğü ve çıkarılan foliküler ünitelerin hangi durumda olduğu da önem taşır. Çünkü ekstraksiyon sırasında yapılan tercihler hem donör bölgenin gelecekteki görünümünü hem de nakledilecek greftlerin kalitesini etkiler.

Geliştirdiğim 3SE metodolojisinin ikinci basamağı olan engüvenli greft çıkarımı (The Safest Extraction), bu nedenle iki temel değerlendirme üzerine kuruludur. Birincisi, greft alımı tamamlandıktan sonra donör bölgede kalan dokunun korunmasıdır. İkincisi ise çıkarılan foliküler ünitelerin anatomik bütünlüğünün mümkün olduğunca muhafaza edilmesidir.

Bu yaklaşımda ekstraksiyon başarısı, yalnızca hedeflenen greft sayısına ulaşmakla ölçülmez. Donör alanın korunması ve elde edilen greftlerin sonraki aşamaya uygun durumda hazırlanması birlikte değerlendirilir.

Donör Bölgenin Korunması: Ekstraksiyon Sonrasında Kalan Doku

Saç ekiminde greftlerin alındığı bölge sınırlı bir kaynak oluşturur. Bu nedenle donör alanın mevcut kapasitesini doğru değerlendirmek ve ekstraksiyon sonrasında yeterli saç yoğunluğunu korumak gerekir. Özellikle geniş alanlardan yoğun greft alımı yapılması, donör bölgede düzensiz seyrelmelere ve gözle fark edilebilen boşluklara neden olabilir.

3SE metodolojisinin ikinci basamağında ilk olarak hastanın güvenli donör alanı belirlenir. Ancak bu değerlendirme yalnızca saçların mevcut kalınlığına veya yoğunluğuna bakılarak yapılmaz. Hastanın yaşı, aile öyküsü, saç dökülmesinin ilerleme biçimi ve foliküler ünitelerin minyatürizasyon durumu da dikkate alınır.

Özellikle genç hastalarda bu değerlendirme daha fazla önem kazanır. Günümüzde donör alan olarak değerlendirilebilen bazı bölgeler, ilerleyen yıllarda androgenetik alopesiden etkilenebilir. Bu nedenle gelecekte incelme ihtimali bulunan bölgelerden kontrolsüz greft alınması, uzun vadede donör alanın görünümünü olumsuz etkileyebilir.

Güvenli donör alanın belirlenmesinin ardından greft alımıkapasitesi hesaplanır. Bu aşamada donör bölgenin santimetrekare cinsinden yüzey alanı, foliküler ünite yoğunluğu, planlanan greft sayısı ve işlem sonrasında kalması beklenen yoğunluk birlikte değerlendirilir. Klinik yaklaşımda ekstraksiyon oranı genellikle yüzde 35-50 aralığında ele alınmakla birlikte, bu oran her hasta ve her anatomik bölge için aynı şekilde uygulanmaz.

Greftlerin donör alana dağılımı da en az toplam sayı kadar önemlidir. Panç girişlerinin belirli bir bölgede yoğunlaşması, toplam greft sayısı uygun olsa bile lokal boşluklar oluşturur. Bu nedenle greft alımı, donör alanın farklı bölgelerindeki yoğunluk ve anatomik özelliklere göre planlanır.

Donör alanın ölçümünde klinikte ağırlıklı olarak manuel yöntemlerden yararlanılır. Geometrik ölçüm ve santimetrekare ölçekli şeffaf ölçüm şablonları, yüzey alanının hesaplanmasına yardımcı olur. Gerektiğinde üç boyutlu (3D) ölçüm sistemlerinden de destek alınabilir. Bununla birlikte yapay zekâ destekli 3D sistemlerin sunduğu sonuçlar anatomik ölçümün kesin karşılığı değil, tahmini değerler olarak değerlendirilir.

Kontrollü Greft Alımı ve Modifiye Düşük Devirli Mikromotor

FUE (Follicular Unit Extraction), foliküler ünitelerin küçük panç uçlarıyla tek tek çıkarılmasına dayanan bir greft elde etme yöntemidir. İşlem manuel panç ile veya motorize cihazlarla gerçekleştirilebilir. Ancak ekstraksiyonun güvenliğini yalnızca kullanılan cihazın türü belirlemez. Pançhareketinin kontrolü, giriş açısı, derinlik, greftler arasındaki mesafe ve uygulayıcının deneyimi de belirleyici unsurlardır.

2012 yılında, yüksek devirli motorize ekstraksiyonun kontrol açısından oluşturduğu dezavantajları azaltmak için modifiye düşük devirli mikromotor yaklaşımını geliştirdim. Bu yaklaşımda amaç, greft alımını mümkün olduğunca kontrollü gerçekleştirmek ve işlem sırasında foliküler anatomiyi dikkate almaktır.

Düşük devirli çalışma, uygulayıcının panç hareketini daha dikkatli yönetmesine ve doku direncindeki değişiklikleri takip etmesine imkân tanır. İşlem daha uzun sürebilse de kontrollü ilerleme, greft alım noktalarının dağılımını gözlemlemek ve gereksiz mekanik travma riskini azaltmak açısından önemlidir. Klinik gerekliliklere göre manuel ekstraksiyon da tercih edilebilir. Buradaki temel ilke, kullanılan araçtan bağımsız olarak kontrollü greft alımıdır.

Panç Seçimi: Donör Dokuyu ve Foliküler Üniteyi Birlikte Korumak

Greft çıkarılmasında kullanılan panç çapı, donör dokunun korunması ile greft bütünlüğü arasında bir denge oluşturmalıdır. Bu nedenle panç seçimi, hastanın saç teli kalınlığına, foliküler ünitelerdeki saç sayısına ve foliküllerin anatomik yapısına göre yapılır.

Kliniğimizde 0,65-0,85 mm çap aralığındaki panç uçları kullanılmaktadır. Hastaların yaklaşık yüzde 80-85'inde 0,7 mm punch tercih edilir. Daha kalın saç tellerine veya birden fazla saç içeren foliküler ünitelere sahip hastalarda 0,75 mm ya da 0,80 mm çaplar değerlendirilebilir. 0,85 mm çap ise nadiren kullanılır.

Panç çapı kadar giriş açısı da önemlidir. Punch'ın folikülün anatomik yönüyle uyumlu ilerlememesi, özellikle kök kısmında hasar ve transeksiyon riskini artırır.

Greft Bütünlüğü: Çıkarılan Foliküler Ünitelerin Korunması

En güvenli ekstraksiyon yaklaşımının ikinci temel parametresi, ekstrakte edilen greftlerin yapısal durumudur. Greftler canlı dokulardır. Bu nedenle işlem sırasında meydana gelebilecek kesilme, ezilme veya mekanik travma, greftlerin sonraki süreçteki canlılığını etkiler.

Her vakada, greft alımı başladıktan sonra elde edilen ilk greftleri yaklaşık 77 kat büyütme sağlayan LCD mikroskop altında inceliyorum. Bu kontrol sırasında foliküler ünitenin yapısı, saç tellerinin durumu, kök bölgesi ve kullanılan panççapının greftle uyumunu değerlendiririm.

İlk greftlerin incelenmesi, işlem devam ederken teknik ayarlama yapılabilmesini sağlar. Örneğin greftlerde kesilme veya yapısal hasar görülürse panç çapı, giriş açısı ve ekstraksiyon tekniği yeniden değerlendirilebilir. Böylece başlangıçta yapılan trikolojik incelemenin sonuçları, gerçek greft yapısıyla karşılaştırılmış olur.

Ekstraksiyon tamamlandığında elde edilen greftler yeniden mikroskobik kontrolden geçirilir. Bu inceleme, çıplak gözle fark edilmeyen hasarların belirlenmesine ve foliküler ünitelerin yapısal özelliklerinin değerlendirilmesine yardımcı olur.

Greftlerin çıkarıldıktan sonra nasıl muhafaza edildiği de bütünlüğün korunmasında önemlidir. Kliniğimizde ekstrakte edilen greftler, 4-8°C sıcaklık aralığında tutulan özel buzdolaplarında, hipotermal solüsyon içerisinde saklanır. Ayrıca, bu özel buzdolaplarına her 30 dakikada bir yaklaşık 10-15 saniye süreyle medikal oksijen desteği sağlanır.

3SE Metodolojisinde Ekstraksiyon Kalitesinin Değerlendirilmesi

Güvenli donör alanın belirlenmesi, kişiye özel greft alım planlaması, uygun panç seçimi, kontrollü greft alımı ve mikroskobik inceleme en güvenli ekstraksiyon yaklaşımınınbirbirini tamamlayan aşamalarını oluşturur. Böylece yalnızca elde edilen greft miktarına odaklanmak yerine, hem donör alanın gelecekteki görünümü hem de nakledilecek foliküler ünitelerin durumu dikkate alınır.

Saç ekiminde uzun vadeli sonuçlar tek bir cerrahi aşamaya bağlı değildir. Bununla birlikte doğru planlanmış ve kontrollü bir ekstraksiyon süreci, sonraki cerrahi aşamalar için önemli bir temel oluşturur.