“İki gözümde de katarakt varsa neden ikisini aynı gün ameliyat ettirmeyeyim?” Bu soru son derece anlaşılır. Ancak katarakt ameliyatında doğru karar yalnızca takvime bakılarak verilmiyor. Her gözün yapısı, başka hastalıkların varlığı ve ameliyattan beklenen sonuç da hesaba katılıyor.

Aynı gün iki gözden ameliyat olmak bazı kişiler için yerinde bir tercih olabilir. Başka kişilerde ise ameliyatlar arasına zaman koymak daha doğru olabilir. Önemli olan iki ameliyatı en kısa sürede bitirmek değil, her iki gözün görmesini güvenle korumaktır.

Kataraktın zamanı takvimle ölçülmez

Katarakt, gözümüzün içinde görüntünün netleşmesini sağlayan doğal merceğin saydamlığını kaybetmesidir. Çoğunlukla yaşla ilişkili olarak gelişir; diyabet, göz yaralanmaları ve bazı ilaçlar da oluşumunda rol oynayabilir. Herkeste aynı hızda ilerlemez. Bir kişi gündüz rahat görürken akşam araç kullanırken farların ışığından çok rahatsız olabilir.

Kataraktın varlığı, hemen ameliyat gerektirdiği anlamına gelmez. Erken dönemde gözlük numarasını yenilemek veya daha iyi aydınlatmadan yararlanmak günlük yaşamı kolaylaştırabilir. Ancak mercek belirgin biçimde bulanıklaştığında damla ya da vitaminle yeniden saydam hâle getirilemez. Kalıcı tedavi, bulanık doğal merceğin çıkarılıp yerine yapay göz içi merceği yerleştirilmesidir.

Ameliyat zamanını belirlerken yalnızca görme tablosunda kaç satır okunduğuna bakmayız. Görme kaybının günlük yaşamı ne kadar etkilediği, muayenede saptanan bulgular ve beklenen yarar birlikte değerlendirilir.

Aynı gün ama birbirinden bağımsız iki ameliyat

Her iki gözün aynı gün ameliyat edildiği yöntemde gözler aynı anda değil, sırayla ameliyat edilir. İlk gözün işlemi tamamlandıktan sonra ikinci göz için ayrı bir steril hazırlık yapılır. Kullanılan malzemelerin ve cerrahi araçların ayrılması, uygulamanın temel güvenlik koşullarındandır.

Katarakt ameliyatından sonra nadiren gelişebilen göz içi enfeksiyonu, görmeyi tehdit edebilir. İki gözü aynı gün ameliyat etmenin üzerinde en çok durulan riski, ciddi bir komplikasyonun her iki gözü de etkileme olasılığıdır. İlk gözün ameliyatında beklenmedik bir sorun ortaya çıkarsa ikinci ameliyatı ertelemek gerekebilir.

Bilimsel veriler ne söylüyor? 2023 yılında yayımlanan, 13 araştırmanın değerlendirildiği geniş bir meta-analiz, uygun hastalarda aynı gün yapılan ameliyatlarla farklı günlerde yapılanların görme sonuçlarının ve birçok komplikasyon oranının genel olarak benzer olduğunu gösterdi. Yine de bazı gözlemsel çalışmalarda ameliyat sırasındaki arka kapsül yırtılması açısından farklı sonuçlar bildirildi. Bu veriler yöntemi herkes için zorunlu kılmıyor; dikkatli hasta seçiminin neden vazgeçilmez olduğunu anlatıyor.

Her göz aynı kararı gerektirmez

Her iki gözünde katarakt bulunan, ek göz hastalığı olmayan ve cerrahi riski düşük kişiler aynı gün ameliyat için değerlendirilebilir. Buna karşılık kornea, retina veya gözün diğer yapılarında ek sorun bulunması, önceki göz ameliyatları ya da güç bir cerrahi beklentisi kararı değiştirebilir. Anestezi gereksinimi ve kişinin genel sağlık durumu da göz ardı edilmez.

Farklı günlerde ameliyatın bir başka yararı vardır: İlk gözün ameliyat sonrası görme sonucu incelenebilir. Gerekirse bu bilgi ikinci göze yerleştirilecek merceğin hesabını yeniden değerlendirmekte kullanılır. Aynı gün ameliyatta böyle bir bekleme süresi yoktur. Bu nedenle özellikle ölçümleri güç veya sonuçları öngörmesi daha zor olan gözlerde aşamalı yaklaşım tercih edilebilir.

Hastanın ne istediğini dinlemek de tedavinin parçasıdır. Günlük yaşamında iki ameliyat arasında görme farkından zorlanacak kişiyle, ameliyat sonrasında evde yardım bulmakta güçlük çekecek kişinin koşulları aynı değildir.

İyileşme de kararın bir parçası

Aynı gün ameliyat olmak, aynı gün kusursuz görmeye kavuşmak demek değildir. İlk saatlerde bulanıklık ve ışığa hassasiyet olabilir. İki gözü birden ameliyat edilen kişinin eve dönüşü, damlalarını kullanabilmesi ve gerekli kontrolleri için önceden plan yapılmalıdır. Ameliyat sonrasında şiddetlenen ağrı, belirgin kızarıklık veya ani görme azalması ise gecikmeden değerlendirilmesi gereken belirtilerdir.

Katarakt cerrahisindeki ilerleme bize daha fazla seçenek sunuyor. İyi hekimlik, bu seçeneklerden en hızlı görüneni herkese uygulamak değil; kişinin görme ihtiyacını, risklerini ve beklentilerini birlikte tartmaktır.

Bazen iki gözü aynı gün ameliyat etmek doğru karardır, bazen bir süre beklemek. Hastaya güven veren şey takvimdeki tek tarih değil, o tarihin neden seçildiğinin anlaşılmasıdır.

KAYNAKLAR

* National Eye Institute. Cataracts. 2026.
* European Society of Cataract and Refractive Surgeons. ESCRS Recommendations for Cataract Surgery. 2024.
* Aiello F. ve arkadaşları. Immediate sequential vs delayed sequential bilateral cataract surgery: systematic review and meta-analysis. Journal of Cataract & Refractive Surgery. 2023.