FİBRİNOJEN NEDİR?
Fibrinojen, karaciğerde üretilen ve kanın pıhtılaşmasında görev yapan bir proteindir. Pıhtılaşma sırasında trombinin etkisiyle fibrine dönüşür ve oluşan pıhtının temel yapılarından birini meydana getirir.
Ancak fibrinojen yalnızca pıhtılaşma testi değildir. Aynı zamanda akut faz reaktanıdır. Enfeksiyon ve inflamasyon gibi durumlarda yükselebilir. Bu nedenle tek başına yüksek fibrinojen sonucu “pıhtı var” anlamına gelmez.
FİBRİNOJEN KAÇ OLMALI?
Referans aralığı kullanılan laboratuvar yöntemine göre değişir.
MedlinePlus 200–400 mg/dL, yani 2–4 g/L aralığını genel referans olarak verir. Mayo Clinic Laboratories’in bir fibrinojen yönteminde ise referans aralığı 200–393 mg/dL’dir.
Bu nedenle özellikle sınırdaki sonuçlarda kişinin kendi laboratuvar raporundaki referans aralığı esas alınmalıdır.
FİBRİNOJEN 200 NE DEMEK?
200 mg/dL birçok laboratuvarda normal aralığın alt sınırına yakındır.
Tek başına düşük fibrinojen anlamına gelmeyebilir. Ancak değer daha da düşüyorsa veya kişide kanama belirtileri bulunuyorsa klinik önemi artar.
FİBRİNOJEN 300 NE DEMEK?
300 mg/dL çoğu yetişkin referans aralığında normaldir.
Tek başına pıhtılaşma bozukluğu, enfeksiyon veya başka bir hastalık düşündürmez.
FİBRİNOJEN 400 NE DEMEK?
400 mg/dL bazı laboratuvarlarda normal aralığın üst sınırında, bazılarında ise hafif yüksek kabul edilebilir.
Bu nedenle “400 fibrinojen kesin yüksek” denemez. Enfeksiyon, inflamasyon, gebelik ve diğer klinik durumlar sonucu etkileyebilir.
FİBRİNOJEN 500 NE DEMEK?
500 mg/dL birçok laboratuvarın referans üst sınırının üzerindedir ve yüksek fibrinojen olarak değerlendirilebilir.
Ancak tek başına kan pıhtısı olduğu anlamına gelmez. Özellikle CRP veya diğer inflamasyon göstergeleri yüksekse akut ya da kronik inflamasyon sonucu fibrinojen de artmış olabilir.
FİBRİNOJEN YÜKSEKLİĞİ NEDEN OLUR?
Fibrinojen bir akut faz reaktanı olduğu için inflamatuvar durumlarda yükselebilir.
Akut veya kronik inflamasyon, enfeksiyonlar, gebelik, östrojen tedavisi, nefrotik sendrom, diyabet ve obezite yüksek fibrinojenle ilişkili olabilir.
Bazı karaciğer hastalıklarında da fibrinojen yüksekliği görülebilir.
FİBRİNOJEN YÜKSEKLİĞİ PIHTI YAPAR MI?
Tek başına yüksek fibrinojen “damarda pıhtı var” anlamına gelmez.
Kronik yüksek fibrinojen düzeyleri damar hastalığı ve tromboembolik olaylarla ilişkilendirilmiştir. Ancak bir kişinin gerçek pıhtı riski yalnızca fibrinojen değerine bakılarak hesaplanamaz.
Yaş, sigara kullanımı, hareketsizlik, geçirilmiş tromboz, kanser, ameliyat, gebelik ve diğer risk faktörleri birlikte değerlendirilir.
FİBRİNOJEN YÜKSEKLİĞİ ENFEKSİYONDAN OLUR MU?
Evet.
Fibrinojen inflamasyona yanıt olarak yükselen proteinlerden biridir. Bu nedenle bakteriyel veya viral enfeksiyon sırasında değer artabilir.
Enfeksiyon düzeldikten sonra fibrinojen de zaman içerisinde düşebilir. Bu nedenle tek yüksek ölçüm kronik bir pıhtılaşma hastalığı anlamına gelmez.
FİBRİNOJEN DÜŞÜKLÜĞÜ NEDEN OLUR?
Düşük fibrinojenin nedenleri yüksekliğinden farklıdır.
Yaygın damar içi pıhtılaşma (DIC), ileri karaciğer hastalığı, yoğun fibrinoliz ve bazı pıhtı eritici ilaçlar fibrinojeni düşürebilir.
Doğuştan fibrinojen eksikliği ise daha nadirdir.
FİBRİNOJEN DÜŞÜKLÜĞÜ KANAMA YAPAR MI?
Belirgin fibrinojen eksikliği pıhtının yeterince sağlam oluşmasını engelleyebilir ve kanama riskini artırabilir.
Risk yalnızca fibrinojen rakamına bağlı değildir. Trombosit sayısı, PT/INR, aPTT, kanamanın nedeni ve klinik tablo birlikte değerlendirilir.
Çok düşük fibrinojen özellikle aktif kanaması bulunan bir kişide daha önemli hale gelir.
DIC’TE FİBRİNOJEN NEDEN DÜŞER?
DIC sırasında pıhtılaşma sistemi yaygın biçimde aktive olabilir ve fibrinojen dahil pıhtılaşma faktörleri tüketilebilir.
Bu nedenle fibrinojen düşebilir.
Ancak DIC tanısı yalnızca düşük fibrinojen sonucuyla konulmaz. Trombosit, D-dimer, PT/INR, aPTT ve hastanın klinik durumu birlikte değerlendirilir.
KARACİĞER HASTALIĞINDA FİBRİNOJEN DÜŞER Mİ?
Evet, özellikle ileri karaciğer hastalığında fibrinojen üretimi azalabilir.
Bununla birlikte fibrinojen akut faz reaktanı olduğu için bazı karaciğer hastalarında normal veya yüksek de bulunabilir.
Bu nedenle tek başına fibrinojen değeri karaciğer hastalığının derecesini göstermez.
GEBELİKTE FİBRİNOJEN YÜKSELİR Mİ?
Evet.
Gebelik sırasında fibrinojen fizyolojik olarak yükselebilir. Bu nedenle gebe bir kişinin sonucu gebe olmayan yetişkinlerin standart referansıyla doğrudan karşılaştırılmamalıdır.
Gebelikte fibrinojen sonucu kanama, tromboz veya obstetrik komplikasyon şüphesi varsa klinik bağlam içinde değerlendirilir.
FİBRİNOJEN NASIL DÜŞÜRÜLÜR?
Tedavi laboratuvardaki fibrinojen rakamını doğrudan düşürmeye yönelik değildir.
Yüksekliğin nedeni enfeksiyon veya inflamasyonsa temel neden tedavi edilir. Kronik hastalıklar varsa bu hastalıkların kontrolü önemlidir.
Yalnızca yüksek fibrinojen görüldüğü için kendi kendine aspirin veya başka bir kan sulandırıcı başlanmamalıdır.
FİBRİNOJEN NASIL YÜKSELTİLİR?
Belirgin düşüklükte yaklaşım nedene ve kanama durumuna göre değişir.
Ciddi kanama ve ağır fibrinojen eksikliği bulunan bazı hastalarda fibrinojen konsantresi veya kriyopresipitat gibi tedaviler gerekebilir.
Bu tedaviler hastane ortamında ve klinik gerekliliğe göre uygulanır.
FİBRİNOJEN NE ZAMAN HIZLI DEĞERLENDİRİLMELİ?
Tek başına yüksek fibrinojen değeri çoğu durumda acil durum değildir.
Ancak düşük fibrinojene kontrol edilemeyen kanama, yaygın morarma, kanlı kusma, siyah dışkı veya ciddi genel durum bozukluğu eşlik ediyorsa hızlı değerlendirme gerekir.
Mayo Clinic Laboratories, fibrinojen için 60 mg/dL ve altındaki sonuçları kritik düşük değer olarak bildirmektedir. Kritik değer eşikleri laboratuvarlar arasında değişebilir.
SIK SORULAN SORULAR
Fibrinojen 400 yüksek mi?
Laboratuvara göre değişir. Bazı referanslarda üst sınıra yakınken bazılarında hafif yüksek kabul edilebilir.
Fibrinojen 500 tehlikeli mi?
Tek başına “tehlikeli değer” olarak yorumlanmaz. Enfeksiyon, inflamasyon, gebelik ve kişinin pıhtı risk faktörleri birlikte değerlendirilmelidir.
Fibrinojen yüksekliği kanser demek mi?
Hayır. Fibrinojen birçok inflamatuvar ve metabolik durumda yükselebilen özgül olmayan bir akut faz proteinidir. Tek başına kanser tanısı koydurmaz.
Fibrinojen ile D-dimer aynı şey mi?
Hayır. Fibrinojen pıhtının oluşumunda kullanılan proteindir. D-dimer ise oluşmuş ve daha sonra parçalanmış fibrin pıhtılarından ortaya çıkan ürünlerden biridir.
Fibrinojen yüksekse kan sulandırıcı gerekir mi?
Tek başına yüksek fibrinojen nedeniyle kan sulandırıcı başlanmaz. Antikoagülan veya antiplatelet tedavi kararı kişinin gerçek tromboz riskine ve hastalığına göre verilir.
TIBBİ UYARI
Fibrinojen yüksekliği tek başına damar içinde pıhtı bulunduğunu göstermez. Belirgin fibrinojen düşüklüğüne aktif kanama eşlik ediyorsa hızlı değerlendirme gerekir. Yalnızca fibrinojen sonucuna dayanarak aspirin veya kan sulandırıcı kullanılmamalıdır.
KAYNAKLAR
MedlinePlus Medical Encyclopedia — Fibrinogen Blood Test
Mayo Clinic Laboratories — Fibrinogen, Plasma
