Donuk omuz, tıbbi adıyla adezif kapsülit, omuzda giderek artan ağrı ve belirgin hareket kısıtlılığıyla seyreden bir durum. Özellikle kolu yukarı kaldırmak, arkaya uzatmak, giyinmek veya gece ağrıyan omuzun üzerine yatmak zorlaşabiliyor.
Peki donuk omuza gerçekten ne iyi geliyor? Güncel bilimsel kanıtlar, tek bir besin veya takviyeden çok ağrının kontrol edilmesi, omuz hareketlerinin kişiye uygun şekilde sürdürülmesi, egzersiz ve gerektiğinde ek tedavilerden oluşan bir yaklaşımı destekliyor. Vitamin, mineral veya bitkisel takviyelerin donuk omuzu çözdüğünü gösteren güçlü klinik kanıt ise yok.
DONUK OMUZ NEDİR?
Omuz eklemini çevreleyen kapsül normalde kolun geniş bir hareket aralığında hareket etmesine izin verir. Adezif kapsülitte bu kapsülde inflamasyon, kalınlaşma ve sertleşme gelişebilir.
Hastalığın ayırt edici özelliklerinden biri yalnızca kişinin kendi hareketlerinin değil, başka biri tarafından hareket ettirildiğinde da omuzun hareket açıklığının kısıtlanmasıdır. Özellikle dışa döndürme hareketinde belirgin kayıp görülebilir.
Donuk omuz zaman içinde düzelebilen bir hastalık olsa da “nasıl olsa kendiliğinden geçer” yaklaşımı her hasta için doğru değildir. Güncel klinik kılavuzlar bazı kişilerde tam hareket açıklığının kendiliğinden geri dönmeyebileceğine dikkat çekiyor.
İYİLEŞME AYLAR, BAZEN YILLAR SÜREBİLİR
Donuk omuz genellikle ağrının baskın olduğu dönemden giderek artan sertliğe, ardından hareketlerin yavaş yavaş açıldığı döneme ilerler.
Bu süreç hızlı değildir. Klinik kaynaklarda şikâyetlerin bir ila üç yıl içinde belirgin biçimde iyileşebildiği belirtiliyor. Ancak hastalığın süresi ve şiddeti kişiden kişiye oldukça değişebilir.
Bu nedenle haftalar içinde sonuç vaat eden “donuk omuzu çözen” takviye veya doğal tedavi iddialarına temkinli yaklaşmak gerekiyor.
EVDE SICAK UYGULAMA İŞE YARAR MI?
Sıcak uygulama bazı kişilerde ağrıyı azaltabilir ve egzersiz öncesinde omuzun daha rahat hareket ettirilmesini sağlayabilir.
Ancak sıcak uygulamayı hastalığın kendisini tedavi eden bir yöntem olarak görmek doğru değil. Primer donuk omuza ilişkin güncel klinik kılavuzda derin ısı tedavisinin ağrı ve hareket açıklığı üzerindeki yararına ilişkin kanıtların çok düşük düzeyde olduğu belirtiliyor.
Evde sıcak veya soğuk uygulama, daha çok belirtilerin geçici olarak kontrol edilmesine yardımcı olan destekleyici yöntemler arasında değerlendiriliyor.
EGZERSİZDE “NE KADAR ÇOK, O KADAR İYİ” KURALI YOK
Donuk omuz tedavisinin temel parçalarından biri omuz hareket açıklığını korumaya ve zaman içinde artırmaya yönelik egzersizlerdir.
Fakat ağrıya rağmen omuzu zorlayarak germek iyileşmeyi hızlandırmak zorunda değil. Egzersizin şiddeti hastalığın dönemine ve omuzun ne kadar hassas olduğuna göre ayarlanmalı.
Özellikle ağrının yoğun olduğu dönemde agresif germe yerine tolere edilebilen hareket açıklığında kontrollü egzersizler tercih edilebilir. Fizyoterapist veya hekim, kişinin hareket kaybına göre uygun programı belirleyebilir.
ENJeksiyon VE FİZİK TEDAVİ BİRLİKTE AVANTAJ SAĞLAYABİLİR
2026 yılında yayımlanan bir sistematik derleme ve meta-analiz, beş randomize çalışmadaki toplam 198 hastanın sonuçlarını değerlendirdi.
Fizik tedaviye eklenen eklem içi kortikosteroid enjeksiyonu; yalnız fizik tedaviyle karşılaştırıldığında kısa dönemde omuz fonksiyonunda ve bazı hareket açıklığı ölçümlerinde daha fazla iyileşmeyle ilişkilendirildi. Ağrı skorundaki düşüş açısından ise gruplar arasında anlamlı fark gösterilemedi.
Daha önceki geniş kapsamlı analizler de eklem içi kortikosteroid enjeksiyonlarının özellikle hastalığın erken dönemlerinde kısa süreli ağrı ve fonksiyon yararı sağlayabileceğini düşündürüyor.
Bu, her donuk omuz hastasına enjeksiyon yapılması gerektiği anlamına gelmiyor. Hastalığın evresi, diyabet gibi eşlik eden durumlar ve kişinin klinik tablosu değerlendirilerek karar verilmesi gerekiyor.
PEKİ VİTAMİN D?
Vitamin D, donuk omuzla ilgili en sık gündeme gelen takviyelerden biri.
Bazı gözlemsel araştırmalarda düşük vitamin D düzeyi ile daha fazla omuz ağrısı arasında ilişki bildirilmiş olsa da bu bulgu vitamin D eksikliğinin donuk omuza neden olduğunu veya vitamin D almanın hastalığı tedavi ettiğini kanıtlamıyor.
Mevcut klinik literatürde vitamin D düzeyini yükseltmek amacıyla yapılan takviyenin donuk omuzun doğal seyrini değiştirdiği gösterilmiş değil.
Vitamin D eksikliği saptanan kişilerin eksiklik açısından tedavi edilmesi ayrı bir tıbbi konu. Eksikliği olmayan bir kişinin yalnızca donuk omuzu iyileştirmek amacıyla vitamin D kullanmasının kanıta dayalı standart bir tedavi olduğu söylenemez.
MAGNEZYUM, OMEGA-3 VE DİĞER TAKVİYELER?
Magnezyum, omega-3 yağ asitleri, bazı vitaminler ve başka besin bileşenlerinin inflamasyon veya kronik ağrıyla ilişkisi uzun süredir araştırılıyor.
2026 yılında donuk omuzlu hastalarda yayımlanan kesitsel bir çalışma, beslenme profili ile ağrı ve omuz fonksiyonları arasındaki olası ilişkileri inceledi. Ancak kesitsel çalışmalar neden-sonuç ilişkisi gösteremez.
Başka bir deyişle, belirli bir besini daha fazla tüketmenin veya magnezyum, omega-3 ya da başka bir takviye kullanmanın donuk omuzu iyileştireceği bu tür verilerden çıkarılamaz.
Donuk omuzun tedavisinde bu takviyeleri rutin olarak önerebilmek için yeterli, yüksek kaliteli klinik çalışma bulunmuyor.
“ANTİİNFLAMATUVAR BESLENME” TEDAVİ SAYILIR MI?
Sebze, meyve, tam tahıl, sağlıklı yağ kaynakları ve yeterli protein içeren dengeli bir beslenme genel sağlık açısından değerlidir.
Metabolik sağlık da donuk omuz açısından dikkate değer. Diyabet, tiroid hastalıkları ve lipid bozukluklarının primer donuk omuz riskinin artmasıyla ilişkili olduğuna dair kanıtlar bulunuyor.
Fakat belirli bir “antiinflamatuvar diyetin” gelişmiş donuk omuzu açtığını veya eklem kapsülündeki değişiklikleri tersine çevirdiğini gösteren yeterli klinik kanıt henüz yok.
DONUK OMUZ KİMLERDE DAHA SIK GÖRÜLEBİLİR?
Donuk omuz özellikle orta yaş ve sonrasında daha sık görülüyor.
Riskin arttığı durumlar arasında diyabet ve tiroid hastalıkları bulunuyor. Omuzun ameliyat, kırık, yaralanma veya başka bir nedenle uzun süre hareketsiz kalması da ikincil donuk omuz gelişimine zemin hazırlayabilir.
Bu ilişkiler nedeniyle nedeni açıklanamayan belirgin omuz sertliğinde yalnızca ağrıyı değil, kişinin genel sağlık durumunu da değerlendirmek gerekebilir.
HER OMUZ AĞRISI DONUK OMUZ DEĞİL
Rotator manşet sorunları, bursit, kireçlenme, boyundan kaynaklanan ağrı ve başka kas-iskelet sistemi hastalıkları da omuz ağrısına yol açabilir.
Donuk omuzda ağrıya ek olarak hem aktif hem pasif hareketlerde belirgin kısıtlılık olması tanıda önemli ipuçlarından biridir.
Özellikle birkaç haftadır giderek artan hareket kaybı varsa, gece ağrısı belirginleşiyorsa veya kolu kaldırma ve arkaya götürme giderek zorlaşıyorsa değerlendirme uygun olur.
DONUK OMUZDA KANITIN EN GÜÇLÜ OLDUĞU YAKLAŞIM NE?
Mevcut araştırmalar tek bir “en iyi” yöntemin bütün hastalara uygulanmasını desteklemiyor.
Tedavi çoğunlukla hastalığın dönemine göre düzenlenen hareket ve germe egzersizlerini, fizik tedaviyi ve gerekli kişilerde ağrı kontrolünü içeriyor. Erken ve ağrılı dönemde eklem içi kortikosteroid enjeksiyonu kısa dönem rahatlama sağlayabilir; bazı hastalarda enjeksiyon ile egzersiz veya fizik tedavinin birlikte uygulanması ek fayda sağlayabilir.
Dirençli olgularda hidrodilatasyon, sinir bloğu veya daha ileri girişimler de hekim değerlendirmesiyle gündeme gelebilir.
Takviyeler ise bu kanıt zincirinde aynı düzeyde değil. Eksikliği belirlenmiş bir vitamin veya mineralin yerine konması başka bir konu olsa da, donuk omuzu tedavi etmek amacıyla rutin takviye kullanımının güçlü klinik kanıtı bulunmuyor.
TIBBİ UYARI
Bu içerik genel sağlık bilgilendirmesi amacı taşır. Omuz ağrısı ve hareket kaybının farklı nedenleri olabilir. Egzersiz, ilaç, enjeksiyon veya takviye konusunda kişisel karar vermeden önce sağlık profesyoneline danışın.
KAYNAKLAR
Annals of Rehabilitation Medicine — Clinical Practice Guidelines for Diagnosis and Non-Surgical Treatment of Primary Frozen Shoulder
Journal of Shoulder and Elbow Surgery — Intra-articular Corticosteroid Injection Combined With Physical Therapy Versus Physical Therapy Alone for Adhesive Capsulitis
JAMA Network Open — Comparison of Treatments for Frozen Shoulder: A Systematic Review and Meta-analysis
British Medical Bulletin — Pharmacological Interventions for Early-Stage Frozen Shoulder: A Systematic Review and Network Meta-analysis
Frontiers in Medicine — Impact of Nutritional Profile on Pain and Functionality in Patients With Frozen Shoulder
Annals of Medical Research — Relationship of Serum Vitamin D Level With the Clinical Course of Adhesive Capsulitis
Cochrane — Manual Therapy and Exercise for Frozen Shoulder
Cleveland Clinic — Frozen Shoulder: Symptoms and Treatment
