Kirpik uzatma işlemlerini sık yaptıran genç kadınlarda gözyaşı tabakasını koruyan meibomian bezlerinde daha fazla bozukluk görülebileceğine işaret eden bulgular yayımlandı. Araştırmada 10 veya daha fazla uygulama yaptıran küçük gruptaki katılımcıların yüzde 85’inde meibomian bez disfonksiyonu bulguları saptandı.
Ancak bu sonuç, kirpik uzatmanın tek başına göz hastalığına neden olduğunu kanıtlamıyor. Araştırmanın tasarımı, katılımcı sayısı ve karşılaştırma biçimi nedeniyle bulguların ilişki düzeyinde değerlendirilmesi gerekiyor.
10 veya daha fazla uygulamada dikkat çeken fark
Pirogov Memorial National Medical University araştırmacılarının çalışmasında 17–25 yaşları arasındaki 345 kadın değerlendirildi.
Bunların 86’sı kirpik uzatma işlemi yaptırmıştı. Kirpik uzatma grubundaki 56 katılımcı 10’dan az, 30 katılımcı ise 10 veya daha fazla uygulama yaptırmıştı.
Araştırmacılar göz muayenesinin yanı sıra gözyaşı testleri, meibografi adı verilen meibomian bez görüntülemesi ve Demodex incelemesi yaptı.
Meibografi sonuçlarında, 10 veya daha fazla kirpik uzatma seansı geçiren grupta meibomian bez disfonksiyonu bulguları yüzde 85 oranında görülürken, 10’dan az uygulama yaptıran grupta bu oran yüzde 30 olarak bildirildi.
Araştırmacılar ayrıca uygulama sıklığı ile bezlerdeki değişiklikler arasında orta düzeyde pozitif ilişki saptadı.
Meibomian bezleri neden önemli?
Meibomian bezleri göz kapaklarının kenarında bulunan küçük yağ bezleridir. Bu bezlerin ürettiği yağ tabakası gözyaşının çok hızlı buharlaşmasını önlemeye yardımcı olur.
Bezlerin kanallarının tıkanması veya salgının yapısının bozulması, gözyaşı tabakasının kararsızlaşmasına ve buharlaşmaya bağlı göz kuruluğuna katkıda bulunabilir.
Meibomian bez disfonksiyonu olan kişilerde yanma, batma, yabancı cisim hissi, kızarıklık, sulanma ve zaman zaman bulanık görme görülebilir.
Araştırmada hangi şikâyetler bildirildi?
Kirpik uzatma yaptıranların yüzde 48’i ilk uygulamanın ardından bir tür rahatsızlık yaşadığını bildirdi.
Katılımcılar arasında göz rahatsızlığı yüzde 53, sulanma yüzde 43 ve kızarıklık yüzde 39 oranında bildirildi.
Yabancı cisim hissi yüzde 17, bulanık görme yüzde 12 ve göz kapağı şişliği ise yüzde 10 oranında kaydedildi.
Gözyaşı filminin ne kadar süre kararlı kaldığını gösteren gözyaşı kırılma süresinde de azalma bildirildi. Araştırmacılar bu sonucu göz yüzeyindeki gözyaşı dengesinin bozulabileceğine işaret eden bir bulgu olarak değerlendirdi.
Kirpik uzatma Demodex akarlarına mı neden oluyor?
Bu konuda dikkatli olmak gerekiyor.
Demodex, insanların kıl köklerinde ve yağ bezlerinde yaşayabilen mikroskobik akarlardır. Sağlıklı kişilerde de bulunabilir ve tek başına görülmesi hastalık anlamına gelmez.
Çalışmanın yayımlanmış bilimsel özetinde Demodex, katılımcıların yüzde 68’inde tespit edildi ve bu oran kirpik uzatma sıklığından bağımsız olarak bildirildi.
Bu nedenle mevcut verilerden “kirpik uzatma Demodex oluşturuyor” veya “kirpik uzatma yaptıranlarda mutlaka akar gelişiyor” sonucu çıkarılamaz.
Güncel haberlerde ayrıca düzenli kirpik uzatma kullanan 25 kişilik ayrı bir incelemede 24 kişide Demodex bulunduğu bilgisi aktarıldı. Ancak bu küçük alt grupta uzatma kullanmayan karşılaştırma grubunun olmaması, nedensellik kurulmasını engelliyor.
Demodex zaten yaygın görülebilen bir mikroorganizma olduğu için yalnızca varlığının gösterilmesi, kirpik uzatma işleminin buna yol açtığını kanıtlamaz.
Kirpik yapıştırıcıları da göz yüzeyini etkileyebilir
Kirpik uzatma işlemlerinde kullanılan yapıştırıcılar ayrı bir risk alanı oluşturuyor.
Bilimsel literatürde özellikle siyanoakrilat bazlı yapıştırıcılarla temasın veya buharlaşan maddelerin bazı kişilerde göz kapağı dermatiti, alerjik blefarit, konjonktivit ve göz yüzeyi tahrişiyle ilişkili olduğu bildirilmiş durumda.
Bazı ürünlerde formaldehit açığa çıkması da uzun süredir tartışılan sorunlardan biri.
Bu reaksiyonlar herkeste ortaya çıkmaz. Ürünün içeriği, uygulama tekniği, kişinin alerji eğilimi ve göz yüzeyinin mevcut durumu riski değiştirebilir.
Kirpik uzatma göz kuruluğunu nasıl etkileyebilir?
Birkaç olası mekanizma üzerinde duruluyor.
Kirpiklerin ağırlaşması veya normal kırpma hareketinin değişmesi gözyaşının göz yüzeyine eşit yayılmasını etkileyebilir.
Kirpik diplerini temizlemenin zorlaşması kapak kenarında artıkların birikmesine katkıda bulunabilir.
Yapıştırıcı ve diğer kozmetik maddeler hassas kişilerde tahrişe yol açabilir.
Meibomian bezlerinin ağızlarının bulunduğu kirpik hattındaki kronik irritasyon da gözyaşının yağ tabakasının kalitesini etkileyebilir.
Bunların her biri biyolojik olarak mümkün görünse de uzun dönemli etkilerin büyüklüğünü belirlemek için daha güçlü çalışmalar gerekiyor.
Çalışmanın önemli sınırlılıkları var
Yüzde 85 rakamı dikkat çekici olsa da bağlamından koparılmamalı.
Bu oran, 10 veya daha fazla kirpik uzatma uygulaması yaptırmış yalnızca 30 katılımcının bulunduğu alt gruptan geliyor.
Araştırma randomize kontrollü bir çalışma değil. Kimin ne sıklıkta uygulama yaptıracağı araştırmacılar tarafından belirlenmedi.
Kirpik uzatma işlemleriyle göz bulguları arasında ilişki görülmesi, bu değişikliklerin tek nedeninin kirpik uzatma olduğunu göstermez.
Kullanılan yapıştırıcıların türü, uygulama tekniği, göz kapağı hijyeni ve kozmetik alışkanlıkları gibi başka faktörler de sonuçları etkileyebilir.
Mevcut veriler bu nedenle “kirpik uzatma kesin olarak kronik göz hastalığı yapar” şeklinde yorumlanmamalı.
Riski azaltmak için ne yapılabilir?
Kirpik uzatma yaptıran kişilerin kirpik diplerini tamamen temizlemekten kaçınması doğru değildir. Göz kapağı hijyeninin aksaması kirpik hattında yağ, deri artığı ve mikroorganizmaların birikmesini kolaylaştırabilir.
Uygulamanın hijyen standartlarına uygun ortamda ve deneyimli kişiler tarafından yapılması, kullanılan ürünlerin içeriğinin bilinmesi ve gözle doğrudan temasın önlenmesi önemlidir.
Daha önce kirpik yapıştırıcılarına karşı belirgin reaksiyon yaşayan kişiler yeniden uygulama yaptırmadan önce sağlık profesyoneline danışmalıdır.
Gözde sürekli kızarıklık, yanma, ağrı, ışığa hassasiyet, belirgin şişlik veya görmede azalma gelişirse kozmetik işlemi sürdürmek yerine göz muayenesi gerekir.
TIBBİ UYARI
Bu içerik genel sağlık bilgisi sunar ve kişisel tanı ya da tedavinin yerine geçmez. Kirpik uzatma sonrası devam eden ağrı, kızarıklık, şişlik, akıntı veya görme değişikliği varsa göz hastalıkları uzmanına başvurun.
KAYNAKLAR
Acta Ophthalmologica — EVER 2025 Abstracts; Harkusha V, Zhmud T, Melnyk O. Aesthetics vs. physiology: the impact of cosmetic procedure on meibomian glands
Tear Film & Ocular Surface Society — Lifestyle Report: Impact of Cosmetics on the Ocular Surface
European Academy of Allergy and Clinical Immunology — Drug-Induced Periocular and Ocular Surface Disorders Position Paper
Medical Hypothesis, Discovery & Innovation in Ophthalmology — Eyelid Cosmetic Enhancements and Their Associated Ocular Adverse Effects
Ophthalmic and Physiological Optics — Ocular Disorders Due to Eyelash Extensions
