Donuk omuz, omuz eklemini saran kapsülün kalınlaşıp sertleşmesi sonucunda ağrı ve hareket kısıtlılığı gelişmesidir. Tıpta “adeziv kapsülit” olarak adlandırılır. Kolu kaldırmak, giyinmek veya sırta uzanmak giderek zorlaşabilir.
Her omuz ağrısı donuk omuz değildir. Ayırt edici bulgulardan biri, kişinin kendi yaptığı hareketlerin yanında, muayenede hekim yardımıyla yapılan hareketlerin de kısıtlanmasıdır. Kesin ayrım muayeneyle yapılır.
Gece ağrısı ve günlük hareketlerde zorlanma öne çıkıyor
Donuk omuzda ağrı gece belirginleşerek uykuyu bozabilir. Saç yıkamak, üst rafa uzanmak ve kolu arkaya götürmek güçleşebilir. Yakınmalar genellikle yavaş gelişir; ağrıya zamanla belirgin sertlik eşlik eder.
Donuk omuz neden olur, kimlerde daha sık görülür?
Kesin neden her zaman belirlenemez. Donuk omuz özellikle 40–60 yaş arasında ve kadınlarda daha sık görülür. Diyabet ve tiroit hastalıkları da risk artışıyla ilişkilidir.
Yaralanma, kırık veya ameliyat sonrasında omzun uzun süre hareketsiz kalması da gelişimini kolaylaştırabilir. Bununla birlikte, bu risk faktörlerinin bulunması mutlaka donuk omuz gelişeceği anlamına gelmez.
Ağrı azalırken hareket kısıtlılığı sürebilir
Hastalığın seyri genellikle üç dönemle açıklanır. İlk dönemde ağrı artarken hareket alanı daralır. İkinci dönemde ağrı hafifleyebilir ancak sertlik ve günlük işlerde zorlanma devam eder. Son dönemde hareketler kademeli olarak açılır.
Bu dönemlerin süresi kişiden kişiye değişir. İyileşme aylar sürebilir, bazı kişilerde üç yıla uzayabilir. Her hastada hareketlerin tamamen eski düzeyine döneceği garanti edilemez.
Donuk omuz tanısında MR her zaman gerekli değil
Tanı büyük ölçüde yakınmaların öyküsü ve omuz muayenesine dayanır. Hekim, kişinin kendi hareketlerini ve muayene sırasında sağlanan hareket açıklığını birlikte değerlendirir.
Röntgen, kireçlenme gibi başka nedenleri araştırmak için kullanılabilir. MR veya ultrason ise tendon yırtığı gibi farklı bir sorun düşünülüyorsa istenebilir; donuk omuz tanısı için her hastada gerekli değildir.
Donuk omuz tedavisinde amaç ağrıyı azaltıp hareketi artırmak
Tedavi, yakınmaların şiddetine ve kişinin ihtiyaçlarına göre planlanır. Hekimin uygun bulduğu ağrı kontrolü, fizik tedavi ve düzenli ev egzersizleri temel seçeneklerdir. Bazı hastalarda eklem içine kortikosteroid enjeksiyonu değerlendirilebilir.
Seçilmiş durumlarda kapsülün sıvı verilerek genişletilmesi işlemi uygulanabilir. Ameliyat ise diğer yöntemlerle yeterli düzelme sağlanamayan hastalarda gündeme gelir; çoğu kişi ameliyatsız yaklaşımlarla iyileşir.
Egzersizde omzu tamamen dinlendirmek de zorlamak da sorun yaratabilir
Omzu sürekli hareketsiz bırakmak yakınmaları artırabilir. Buna karşılık, şiddetli ağrıya rağmen zorlayıcı germe yapmak veya ağır egzersizlere başlamak da uygun değildir.
Hareketler hekim ya da fizyoterapist tarafından kişinin durumuna göre seçilmelidir. Hafif gerilme hissiyle belirgin ağrı birbirinden ayrılmalı; hareket açıklığı kademeli artırılmalıdır. Herkese uygun tek bir egzersiz programı yoktur.
Donuk omuz için hangi doktora, ne zaman başvurulmalı?
Geçmeyen ağrı, uyku bozukluğu veya günlük işleri engelleyen hareket kaybında aile hekimi, fiziksel tıp ve rehabilitasyon ya da ortopedi uzmanına başvurulabilir.
Aniden başlayan şiddetli omuz ağrısı, donuk omuz olduğu varsayılarak bekletilmemelidir. Tedaviye rağmen yakınmaların kötüleşmesi de yeniden değerlendirme gerektirir.
TIBBİ UYARI
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve kişisel tedavi önerisi yerine geçmez. İlaç, enjeksiyon ve egzersiz planı sağlık profesyoneli tarafından belirlenmelidir.
KAYNAKLAR
Amerikan Ortopedik Cerrahlar Akademisi (AAOS), OrthoInfo — Frozen Shoulder.
Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Sistemi (NHS) — Frozen shoulder — 24 Haziran 2024.
Cambridge University Hospitals — Frozen shoulder, hasta bilgilendirme rehberi — 2 Şubat 2024.
