REM uykusunda daha fazla zaman geçirmek, çok sayıda hastalığın ilerleyen yıllarda ortaya çıkma riskinin daha düşük olmasıyla ilişkili bulundu. PLOS Medicine’da yayımlanan araştırmada 95 bin 559 UK Biobank katılımcısının uyku verileri incelendi ve katılımcılar medyan 8,9 yıl takip edildi.
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, daha uzun REM uykusunun 12 farklı hastalık kategorisinde 83 hastalığın daha düşük görülme riskiyle ilişkili olmasıydı. Bununla birlikte çalışma gözlemsel olduğu için “REM uykusu hastalıkları önlüyor” sonucuna varmak mümkün değil.
95 bin kişinin uykusu bilekten ölçüldü
Araştırmacılar, katılımcıların yedi gün boyunca bileğe takılan ivmeölçerlerden elde edilen verilerini değerlendirdi. Uyku evreleri, toplam uyku süresi, uyku düzensizliği ve uykuya daldıktan sonraki uyanıklık süresi SleepNet adlı derin öğrenme algoritmasıyla tahmin edildi.
Daha sonra bu uyku özellikleri, elektronik sağlık kayıtlarından elde edilen 1.049 farklı sağlık sonucu ile karşılaştırıldı.
Araştırmanın önemli bir ayrıntısı, kullanılan yöntemin hastanedeki standart uyku testi olan polisomnografi olmadığının altının çizilmesi. Bilek hareketlerinden uyku evrelerini tahmin eden sistem yararlı büyük ölçekli veriler sağlasa da REM ve diğer uyku evrelerini doğrudan beyin dalgalarıyla ölçmüyor.
REM uykusu 83 hastalığın daha düşük riskiyle ilişkili bulundu
Araştırmada REM uykusundaki yaklaşık 47,6 dakikalık artış, 83 farklı hastalığın ortaya çıkma riskinin daha düşük olmasıyla ilişkiliydi.
Dikkat çeken ilişkiler arasında kalp yetersizliği, atriyal fibrilasyon, iskemik kalp hastalığı, demans, Alzheimer hastalığı, parkinsonizm ve multipl skleroz yer aldı.
Örneğin araştırmada daha yüksek REM süresi ile demans için tehlike oranı 0,54, Alzheimer hastalığı için 0,69 ve parkinsonizm için 0,20 olarak hesaplandı.
Bu oranlar doğrudan “risk yüzde 46 veya yüzde 80 azalır” şeklinde kişisel bir sonuç olarak yorumlanmamalı. Bunlar çalışma grupları arasındaki istatistiksel ilişkileri gösteren göreli ölçümlerdir ve çalışmanın tasarımı neden-sonuç ilişkisini kanıtlamaz.
Derin uyku da bazı hastalıklarla bağlantılı çıktı
REM uykusu araştırmanın tek dikkat çeken bulgusu değildi. Daha uzun derin uyku süresi de yedi hastalığın daha düşük riskiyle ilişkili bulundu.
Bunlar arasında tip 2 diyabet, majör depresif bozukluk, uyku apnesi ve Parkinson hastalığına ilişkin sonuçlar da bulunuyordu.
Araştırmacılar ayrıca daha düzensiz uyku ve uykuya daldıktan sonra gece boyunca daha uzun süre uyanık kalmanın bazı hastalıkların daha yüksek görülme riskiyle ilişkili olduğunu bildirdi.
6–8 saatlik uyku aralığı neden öne çıktı?
Toplam uyku süresi ile 86 hastalık fenotipi arasında doğrusal olmayan ilişkiler saptandı. Bunların 69’unda istatistiksel olarak en düşük riskin görüldüğü uyku süreleri ağırlıklı olarak 6–8 saat arasında toplandı.
Beş saatten daha az uyuyanlarda ise araştırmanın saptadığı olumsuz ilişkiler daha yaygındı. Altı ila sekiz saat uyuyanlarla karşılaştırıldığında beş saatin altında uyuyan grupta çok sayıda hastalık için daha yüksek risk ilişkisi görüldü.
Ancak bu sonuç “her yetişkin için ideal uyku kesin olarak 6–8 saattir” anlamına gelmiyor. Mevcut uyku önerileri yaşa ve bireysel gereksinimlere göre değişiyor. Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi ve Uyku Araştırmaları Derneği, sağlıklı yetişkinlerin düzenli olarak gecede en az 7 saat uyumasını öneriyor.
Uyku süresi kadar uyku yapısı da önemli olabilir
Çalışmanın temel mesajı yalnızca kaç saat uyunduğuna odaklanmamak gerektiği yönünde.
Aynı toplam uyku süresine sahip iki kişinin REM, derin uyku, hafif uyku ve gece uyanıklığı dağılımları farklı olabilir. Araştırma, bu uyku mimarisinin gelecekteki sağlık sonuçlarıyla ayrı ayrı ilişkili olabileceğini gösteriyor.
Bununla birlikte bir akıllı saat veya uyku takip cihazındaki REM değerinin tek başına hastalık riski ölçümü gibi kullanılması doğru değil. Tüketici tipi cihazların uyku evresi tahminleri klinik polisomnografiyle aynı doğrulukta değildir.
Araştırma REM uykusunun hastalıkları önlediğini kanıtlıyor mu?
Hayır. Çalışma geniş katılımcı sayısına ve uzun takip süresine rağmen gözlemsel bir kohort araştırması.
Araştırmacılar yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi, sigara, alkol, fiziksel aktivite, sosyoekonomik durum ve çevresel etkenler dahil çok sayıda değişken için istatistiksel düzeltme yaptı. Buna rağmen ölçülmeyen başka faktörlerin sonuçları etkilemiş olması mümkün.
Ayrıca uyku yalnızca yedi günlük bir dönemde ölçüldü. Bu süre kişinin yıllar boyunca sürdürdüğü uyku alışkanlıklarını eksiksiz temsil etmeyebilir.
İki yıllık erken hastalık vakalarının dışlandığı ek analizde başlangıçta bulunan 156 ilişkinin 95’i anlamlılığını korudu. Bu sonuçlar bulguların bir bölümünün daha dayanıklı olduğunu gösterse de ters nedensellik olasılığını tamamen ortadan kaldırmıyor.
REM uykusunu artırmak için özel bir tedavi gerekir mi?
Araştırma, sağlıklı kişilerin REM uykusunu belirli bir dakika hedefleyerek artırması gerektiğini göstermiyor. REM miktarı yaş, toplam uyku süresi, ilaçlar, alkol kullanımı, uyku bozuklukları ve birçok başka faktörden etkilenebilir.
Bu nedenle akıllı saat verilerindeki tek gecelik veya kısa dönemli REM değişikliklerini hastalık işareti olarak yorumlamak doğru değildir.
Sürekli yorgunluk, yüksek sesle horlama, uykuda nefes kesilmesi, gece sık uyanma veya gündüz aşırı uyku hali gibi belirtiler varsa değerlendirme için sağlık profesyoneline başvurulması uygun olabilir.
TIBBİ UYARI
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Uyku takip cihazlarından elde edilen REM ve derin uyku değerleri tek başına tanı koydurmaz. Süreğen uyku sorunlarında kişisel değerlendirme için hekime başvurulmalıdır.
KAYNAKLAR
PLOS Medicine — Accelerometer-derived real-world sleep stages and risk of incident diseases: A UK Biobank cohort study and phenome-wide association analysis — 17 Eylül 2026
PubMed — Accelerometer-derived real-world sleep stages and risk of incident diseases: A UK Biobank cohort study and phenome-wide association analysis — 2026
American Academy of Sleep Medicine ve Sleep Research Society — Recommended Amount of Sleep for a Healthy Adult: A Joint Consensus Statement — 2015
