Sağlık Bakanlığı, Türkiye’de diyaliz hizmetlerinin sunumunu yeniden düzenleyen Diyaliz Merkezleri Hakkında Yönetmeliği yürürlüğe koydu. 13 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle böbrek yetmezliği hastalarının tedavi seçenekleri hakkında bilgilendirilmesi, diyaliz merkezlerinin kapasitesi, hastaların muayene süreçleri ve merkezlerin denetimine ilişkin önemli değişiklikler yapıldı.
Yeni yönetmeliğin en dikkat çekici hükümlerinden biri, kronik diyaliz tedavisine başlayan hastaların böbrek nakli konusunda bilgilendirilmesine ilişkin zorunluluk oldu.
Diyalize başlayan hastalar üç ay içinde nakil merkezine yönlendirilecek
Yönetmeliğe göre kronik diyaliz tedavisine başlayan hastalar, en geç üç ay içerisinde böbrek nakli hakkında ayrıntılı bilgilendirilmek üzere kendilerine en yakın kamuya ait böbrek nakli merkezine gönderilecek.
Nakil merkezinde hastalara böbrek naklinin hangi koşullarda gerçekleştirilebildiği, canlı ve kadavra vericiden nakil seçenekleri, işlemin olası yararları ve riskleri anlatılacak.
Bilgilendirme hem sözlü hem yazılı olarak yapılacak. Hasta ve yetkili tarafından imzalanan belgeler hasta dosyasına eklenecek ve Sağlık Bakanlığının dijital kayıt sistemine yüklenecek.
Bu düzenleme, hastaların diyaliz dışındaki böbrek yerine koyma tedavileri hakkında erken dönemde bilgi edinmesini amaçlıyor.
Ancak üç aylık süre, hastaya bu süre içerisinde böbrek nakli yapılacağı anlamına gelmiyor. Nakle uygunluk ve sonraki süreçler, ilgili uzmanların tıbbi değerlendirmesine bağlı olacak.
Mevcut diyaliz hastaları için bir yıllık geçiş süresi
Yönetmelik yalnızca yeni diyaliz hastalarını kapsamıyor.
Düzenlemenin yayımlanmasından önce tanı almış diyaliz hastalarının da böbrek nakliyle ilgili bilgilendirme ve yönlendirme işlemlerinin bir yıl içerisinde tamamlanması öngörülüyor.
Böylece hâlihazırda diyaliz tedavisi gören hastaların da nakil seçenekleri hakkında yapılandırılmış bilgilendirme sürecine alınması hedefleniyor.
Hastalar aylık muayenelerini başka sağlık kuruluşlarında yaptırabilecek
Düzenleme, diyaliz hastalarının muayene ve reçete süreçlerinde de esneklik sağlıyor.
Diyaliz tedavisi gören hastaların ayda en az bir kez ilgili uzman hekim tarafından değerlendirilmesi ve diyaliz reçetelerinin düzenlenmesi şartı devam edecek.
Bununla birlikte hastalar, aylık değerlendirmelerini tedavi gördükleri diyaliz merkezi dışında da yaptırabilecek.
Başka bir sağlık kuruluşunda düzenlenen uygun diyaliz reçetesi, hastanın tedavi aldığı merkeze sunulabilecek ve tedavi bu reçete doğrultusunda sürdürülebilecek.
Özellikle farklı şehirlerde bulunan veya belirli dönemlerde yaşadığı yerden ayrılan hastalar açısından bu uygulamanın sağlık hizmetlerine erişimi kolaylaştırması bekleniyor.
Periton diyalizi seçeneği daha ayrıntılı değerlendirilecek
Yeni yönetmelikte periton diyalizine yönelik dikkat çekici bir hüküm de yer aldı.
Diyaliz raporlarında, periton diyalizinin uygulanmama gerekçelerinin belirtilmesi zorunlu hale getirildi.
Bu değişiklikle tedavi seçeneğinin hangi nedenlerle uygun görülmediğinin kayıt altına alınması sağlanacak.
Periton diyalizi, uygun hastalarda karın zarının filtre görevi gördüğü ve belirli koşullarda ev ortamında uygulanabilen bir tedavi yöntemi olarak kullanılıyor.
Yeni hüküm, hemodiyaliz ile periton diyalizi arasında yapılacak tercihin hastanın klinik özellikleri dikkate alınarak gerekçelendirilmesine katkı sağlayacak.
Diyaliz merkezlerinde cihaz kapasitesi 80’e çıkarıldı
Yönetmelikle merkezlerin cihaz kapasitesine ilişkin üst sınır 60’tan 80’e yükseltildi.
Merkezlerin birleşmesi durumunda toplam cihaz sayısı 80’i geçemeyecek.
Taşınma ve birleşme işlemleri de yeniden düzenlendi. Merkezlerin belirlenen hizmet bölgeleri içindeki taşınma ve birleşme işlemleri il sağlık müdürlüğünün izniyle yürütülebilecek. Bölge dışındaki işlemler ise belirlenen planlama koşulları çerçevesinde Bakanlık iznine tabi olacak.
Düzenleme, merkezlerin kapasitesinin bölgesel ihtiyaçlara göre planlanmasını ve mevcut cihazların daha etkin kullanılmasını hedefliyor.
Tatil diyalizi dönemi genişletildi
Diyaliz hastalarının seyahat ettikleri dönemlerde tedaviye erişimini ilgilendiren tatil diyalizi uygulamasında da değişikliğe gidildi.
Daha önce haziran-ekim dönemini kapsayan uygulama, mayıs ayından kasım ayının sonuna kadar genişletildi.
Belirlenen illerdeki merkezler, gerekli su sistemi kapasitesine ve diğer teknik koşullara sahip olmaları durumunda bu dönemde cihaz kapasitelerini artırabilecek.
Tatil diyalizi kapsamına alınacak iller Sağlık Bakanlığı tarafından ilan edilecek.
Evde hemodiyaliz ve uzun süreli tedaviye ilişkin esaslar belirlendi
Yönetmelik, ev hemodiyalizi uygulamasına ilişkin hizmet sunumu ve hasta takip süreçlerini de düzenliyor.
İl sağlık müdürlüğünden gerekli izni alan merkezler, hastanın talebi ve yazılı onayıyla ev hemodiyalizi hizmeti verebilecek. Bu uygulamada her hastaya bir diyaliz cihazı tahsis edilecek.
Ayrıca gerekli izni bulunan merkezlerde, hastanın talebi ve yazılı onayıyla en az yedi saat süren uzun süreli hemodiyaliz uygulanabilecek.
Her iki uygulamanın ayrıntılı esasları Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenecek.
Diyaliz merkezlerine yönelik denetimler güçlendirildi
Yeni düzenlemeyle merkezlerin denetim ve yaptırım süreçlerinde de değişiklik yapıldı.
Mevzuata aykırılıklar için uygulanabilecek yaptırımlar arasına idari para cezaları eklendi.
Merkezlerin hasta ve seans sayıları, tıbbi değerlendirmeler, laboratuvar sonuçları ve diğer hizmet kayıtlarının Bakanlığın dijital sistemleri üzerinden takip edilmesine yönelik yükümlülükler düzenlendi.
Böylece hasta güvenliği, hizmet kalitesi ve mevzuata uyumun daha sistemli biçimde izlenmesi amaçlanıyor.
Yeni düzenleme hastalar açısından ne anlama geliyor?
13 Kasım 2026 itibarıyla yürürlüğe giren yönetmelik, diyaliz hizmetlerinde yalnızca merkezlerin fiziki kapasitesini değil, hastanın tedavi sürecine katılımını da ilgilendiriyor.
Özellikle böbrek nakli seçeneklerinin erken dönemde anlatılması, farklı sağlık kuruluşlarından alınan diyaliz reçetelerinin kullanılabilmesi ve periton diyalizine ilişkin değerlendirmelerin gerekçelendirilmesi hasta odaklı hükümler arasında öne çıkıyor.
Düzenlemelerin uygulamadaki etkisi ise hastaların nakil merkezlerine zamanında erişebilmesine, diyaliz merkezlerinin yeni yükümlülüklere uyumuna ve denetimlerin etkinliğine bağlı olacak.
