Diyabeti olan kişiler için beslenmenin temelini sebzeler, tam tahıllar, uygun protein kaynakları ve kişinin ihtiyacına göre belirlenen porsiyonlar oluşturuyor. Meyve veya ekmeği bütünüyle çıkarmak gerekmiyor; karbonhidratın miktarı ve öğünün bütünü önem taşıyor. Şekerli içecekler, tatlılar, fazla tuz ve doymuş yağ içeren seçeneklerin ise sınırlandırılması öneriliyor.
Yalnızca tatlılar karbonhidrat içermiyor
Karbonhidratlar sindirim sırasında glikoza dönüşerek kan şekerini yükseltebilir. Bu nedenle yalnızca şekerli yiyeceklere odaklanmak yeterli değildir. Tahıllar, meyveler, süt ve bazı sebzeler de öğünün karbonhidrat hesabına katılır.
Tam tahıllı ürünleri seçmek, porsiyonu önemsiz hâle getirmez. Benzer şekilde patates ve mısır, sebze olmalarına rağmen nişasta içerikleri nedeniyle yeşilliklerle aynı şekilde değerlendirilmez.
Tabağın yarısı sebze, kalan yarısı iki bölüm
Amerikan Diyabet Derneğinin önerdiği tabak yöntemi, yaklaşık 23 santimetre çapındaki bir tabak üzerinden uygulanır. Tabağın yarısını brokoli, karnabahar ve yeşillikler gibi nişastası düşük sebzeler; dörtte birini yağsız protein kaynakları; kalan dörtte birini kaliteli karbonhidrat kaynakları oluşturur.
Balık ve yağsız et protein bölümünde; tam tahıllar ve nişastalı sebzeler karbonhidrat bölümünde değerlendirilebilir. Mercimek ve fasulye gibi baklagiller ise proteinle birlikte karbonhidrat da sağlar. Bu nedenle yalnızca protein kaynağı olarak düşünülmemelidir.
Meyve yasak değil, içecek seçimi önemli
Meyve, vitamin ve lif sağlayan bir besin grubudur ve diyabet beslenmesinde yer alabilir. Ancak içerdiği karbonhidrat nedeniyle miktarı öğün planına dahil edilir.
Meyve suyu, şekerli gazlı içecekler, şuruplu kahveler ve spor içecekleri sınırlandırılması önerilen seçenekler arasındadır. Günlük içecek seçiminde su ve şekersiz çay gibi alternatifler öne çıkar.
Yağın türü de değerlendirilmeli
Beslenme planı yalnızca kan şekerini hedeflemez. Kalp sağlığı açısından zeytinyağı ve kuruyemişler gibi doymamış yağ kaynakları tercih edilebilir. Doymuş yağ ve tuz tüketiminin azaltılması da besin seçiminin bir parçasıdır.
Herkes için aynı öğün planı yok
Sevilen yiyeceklerin daha küçük porsiyonlarla veya daha seyrek tüketilmesi mümkün olabilir. Öğünlerin miktarı ve zamanı; kullanılan ilaçlar, hareket düzeyi ve eşlik eden hastalıklara göre belirlenir.
Özellikle insülin veya bazı kan şekeri düşürücü ilaçları kullananlarda öğün atlamak hipoglisemiye, yani kan şekerinin aşırı düşmesine yol açabilir. Tabak yöntemi pratik bir başlangıçtır; kişiye özel karbonhidrat ve tedavi planının yerine geçmez.
TIBBİ UYARI
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Beslenme planınızı hekiminiz ve diyetisyeninizle oluşturun; ilaçlarınızı kendi kendinize değiştirmeyin.
KAYNAKLAR
1. American Diabetes Association. Tips for Eating Well. Diyabette sağlıklı beslenme ve tabak yöntemi bilgilendirmesi.
2. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Healthy Living with Diabetes. Son gözden geçirme: Ekim 2023.
