Kivi, içerdiği lif ve C vitamininin yanı sıra kabızlık üzerindeki etkilerini inceleyen insan araştırmalarıyla da dikkat çekiyor. 2023 yılında yayımlanan, 184 yetişkinin katıldığı çok merkezli ve kontrollü bir araştırmada, günde iki yeşil kivi tüketiminin kabızlığı bulunan kişilerde bağırsak hareketlerini artırabildiği ve sindirim şikâyetlerini hafifletebildiği gösterildi. Bulgular, kivinin kabızlıkla mücadelede beslenme yoluyla destek sağlayabileceğine işaret ediyor.
American Journal of Gastroenterology dergisinde yayımlanan araştırma, kivinin yalnızca lif içeriğini değil, bağırsak hareketleri ve sindirim rahatlığı üzerindeki etkilerini de değerlendirdi.
Araştırmanın dikkat çeken yönü, kivinin yaygın kullanılan bir lif takviyesiyle doğrudan karşılaştırılması oldu.
184 kişiyle yapılan araştırmada ne bulundu?
Yeni Zelanda, İtalya ve Japonya'da yürütülen araştırmaya toplam 184 yetişkin katıldı.
Katılımcıların 60'ında fonksiyonel kabızlık, 61'inde kabızlığın baskın olduğu irritabl bağırsak sendromu (IBS-C) bulunuyordu. Diğer 63 katılımcı ise sağlıklı bireylerden oluşuyordu.
Araştırmada iki farklı beslenme uygulaması karşılaştırıldı.
Birinci uygulamada katılımcılar günde iki adet yeşil kivi tüketti.
İkinci uygulamada ise günlük 7,5 gram psyllium adı verilen, suyla birleştiğinde jel oluşturan bir lif takviyesi kullanıldı.
Her uygulama dört hafta sürdü. Arada dört haftalık bir ara verildikten sonra katılımcılar diğer uygulamaya geçti.
Bu yöntem sayesinde araştırmacılar aynı bireylerde iki farklı yaklaşımın etkilerini değerlendirebildi.
Günde iki kivi bağırsak hareketlerini ne kadar artırdı?
Araştırmanın en dikkat çekici sonucu, kabızlığı bulunan katılımcıların haftalık bağırsak hareketlerinde görülen artış oldu.
Fonksiyonel kabızlığı bulunan kişilerde, dört haftalık kivi tüketimi sonrasında haftalık tam ve kendiliğinden gerçekleşen bağırsak hareketi sayısı başlangıç düzeyine göre ortalama 1,53 arttı.
Kabızlığın baskın olduğu irritabl bağırsak sendromu bulunan kişilerde ise bu artış ortalama 1,73 olarak hesaplandı.
Burada değerlendirilen ölçüt, bağırsakların ilaç yardımı olmadan çalışması ve kişinin dışkılamayı tamamladığını hissetmesiydi.
Dolayısıyla araştırma yalnızca tuvalete çıkma sıklığını değil, bağırsakların işlevsel açıdan rahatlamasını da değerlendirdi.
Kivi tüketen katılımcılarda sindirim sistemiyle ilgili genel rahatsızlık puanlarında da iyileşmeler gözlendi.
Ancak bu sonuçlar, günde iki kivi yiyen herkesin aynı ölçüde fayda göreceği anlamına gelmiyor.
Kivi mi, lif takviyesi mi daha etkili?
Araştırmada kullanılan psyllium, kabızlık yönetiminde yararlanılan çözünür lif kaynaklarından biri.
Çalışmada hem kivi hem de psyllium uygulamasının bağırsak hareketleri açısından yararlı sonuçları oldu.
Bazı değerlendirmelerde kivi tüketimi daha olumlu sonuçlarla ilişkilendirildi. Bununla birlikte iki uygulama arasındaki farklar bütün ölçümlerde aynı düzeyde değildi.
Bu nedenle kivinin lif takviyelerinden kesin olarak daha etkili olduğunu söylemek doğru değil.
Araştırmanın ortaya koyduğu önemli nokta, uygun hastalarda bütün bir meyvenin tüketilmesinin de kabızlık yönetiminde değerlendirilebilecek beslenme seçeneklerinden biri olması.
Kivinin bağırsaklara faydası nereden geliyor?
Kivi, su ve besin lifi içeren bir meyve.
Araştırmada kullanılan iki yeşil kivi, toplamda yaklaşık 6 gram besin lifi sağlıyordu. Karşılaştırılan psyllium miktarı da yaklaşık 6 gram lif içeriyordu.
Lif, dışkının kıvamını ve bağırsaklardan geçişini etkileyerek sindirim sisteminin düzenli çalışmasına katkıda bulunabiliyor.
ABD Ulusal Diyabet, Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü (NIDDK), yetişkinlerin yaş ve cinsiyetlerine göre günlük yaklaşık 22–34 gram lif tüketmesini öneriyor.
Bu açıdan iki kivi, günlük lif ihtiyacının bir bölümünü karşılayabiliyor.
Ancak kabızlıkta yalnızca lif tüketimini artırmak yeterli olmayabilir. Yeterli sıvı alımı, fiziksel aktivite ve genel beslenme düzeni de bağırsak sağlığını etkiliyor.
Kivinin bağırsaklar üzerindeki olumlu etkilerinin tamamını yalnızca lif miktarıyla açıklamak da mümkün değil. Meyvenin diğer bileşenlerinin olası katkıları araştırılıyor.
Kivinin C vitamini açısından faydaları nelerdir?
Kivi, bağırsak sağlığı üzerindeki etkilerinin yanında C vitamini bakımından da değerli meyvelerden biri.
ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) verilerine göre orta büyüklükte bir kivi yaklaşık 64 miligram C vitamini içeriyor.
C vitamini, bağışıklık sisteminin normal işlevlerini destekliyor ve vücudun kolajen üretiminde görev alıyor.
Ayrıca bitkisel besinlerde bulunan demirin emilimini artırmaya yardımcı oluyor.
Bu nedenle kivi, özellikle meyve ve sebze çeşitliliğinin artırılması açısından yararlı bir seçenek oluşturuyor.
Ancak C vitamini içermesi, kivinin grip veya diğer enfeksiyonları doğrudan önlediği anlamına gelmiyor.
Kivi kabızlık için nasıl tüketilmeli?
2023 yılında yayımlanan araştırmada katılımcılar yeşil kiviyi kabuğu soyulmuş şekilde tüketti.
Araştırmanın temel aldığı miktar günde iki adet yeşil kiviydi. Ancak bu miktar, herkesin mutlaka tüketmesi gereken günlük porsiyon olarak değerlendirilmemeli.
Çalışmada kivi tüketiminin günün belirli bir saatinde yapılması şart koşulmadı.
Dolayısıyla kivinin kabızlık açısından yalnızca aç karnına veya sabah tüketildiğinde etkili olacağını gösteren bir sonuç bulunmuyor.
Kivi, kişinin beslenme alışkanlıklarına göre ara öğünlerde veya ana öğünlerin bir parçası olarak tüketilebilir.
Araştırmanın bütün meyveyle yürütüldüğü de unutulmamalı. Kivi suyu, kurutulmuş kivi veya kivi özütlerinin aynı etkiyi sağlayacağı bu çalışmadan çıkarılamaz.
Her gün iki kivi yemek gerekli mi?
Bilimsel araştırmada günde iki yeşil kivi kullanılmış olması, bu miktarın sağlıklı herkes için zorunlu olduğu anlamına gelmiyor.
Kivinin tüketim miktarı kişinin yaşı, beslenme gereksinimleri, sindirim sistemi yakınmaları ve diğer sağlık koşullarıyla birlikte değerlendirilmeli.
Ayrıca araştırmada 18–65 yaş aralığındaki yetişkinler incelendi. Sonuçların çocuklara veya farklı sağlık sorunları bulunan bütün bireylere aynı şekilde uygulanması mümkün değil.
Kivi alerjisi bulunan kişilerin bu meyveyi tüketmemesi gerekiyor. Kivi tüketimi sonrasında ağızda kaşıntı, dudaklarda şişme veya başka alerjik belirtiler ortaya çıkarsa tıbbi değerlendirme önem taşıyor.
Kivi kabızlığı tamamen geçirir mi?
Araştırmanın sonuçları, kivinin bazı kabızlık hastalarında bağırsak hareketlerini artırabildiğini destekliyor. Ancak tek bir besinin kabızlığın bütün nedenlerini ortadan kaldırması beklenemez.
Kabızlık; düşük lif tüketimi ve yetersiz sıvı alımının yanı sıra ilaçlar, bağırsak hareketlerini etkileyen hastalıklar veya başka sağlık sorunlarıyla ilişkili olabilir.
Bu nedenle uzun süren veya tekrarlayan kabızlıkta yalnızca meyve tüketimini artırmak yerine sorunun nedeninin değerlendirilmesi gerekiyor.
Araştırmanın sınırları da dikkate alınmalı. Her uygulamanın dört hafta sürmesi, uzun dönem sonuçlar hakkında kesin değerlendirme yapılmasını sınırlıyor. Ayrıca katılımcılar hangi ürünü tükettiklerini biliyordu.
Çalışmanın başlıca finansman sağlayıcısının kivi sektöründe faaliyet gösteren Zespri International olması da bulgular değerlendirilirken göz önünde bulundurulması gereken bir unsur.
Bununla birlikte insanlarda gerçekleştirilen kontrollü araştırma, kivinin kabızlıkla ilişkili yakınmaları hafifletmeye yardımcı olabilecek bir beslenme seçeneği olduğunu destekliyor.
Kivinin günlük beslenmedeki yeri ise yalnızca kabızlık üzerindeki olası etkisine değil, lif ve vitamin içeriğiyle dengeli beslenmeye sağladığı katkıya dayanıyor.
TIBBİ UYARI
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Uzun süren kabızlık, dışkıda kan, sürekli karın ağrısı veya açıklanamayan bağırsak alışkanlığı değişikliklerinde hekime başvurulmalıdır. Kivi tüketimi, tanı ve tedavinin yerine geçmez.
KAYNAKLAR
1. Gearry R, Fukudo S, Barbara G, ve arkadaşları. Consumption of 2 Green Kiwifruits Daily Improves Constipation and Abdominal Comfort—Results of an International Multicenter Randomized Controlled Trial. The American Journal of Gastroenterology. 2023;118(6):1058–1068. DOI: 10.14309/ajg.0000000000002124.
2. National Institutes of Health (NIH), Office of Dietary Supplements. Vitamin C: Fact Sheet for Health Professionals. Besin kaynakları ve C vitamininin fizyolojik işlevlerine ilişkin resmî bilgi notu.
3. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Eating, Diet, & Nutrition for Constipation. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri, Mayıs 2018.
