Yoğurt, kahve ve çikolata, üretimlerinde fermantasyonun rol oynaması nedeniyle aynı araştırmada buluştu. Avrupa’nın dört bölgesini kapsayan PIMENTO çalışması, fermente süt ürünlerinin yaygın tüketildiğini, diğer ürünlerde tüketim alışkanlıklarının bölgelere göre değiştiğini gösterdi.
British Journal of Nutrition’da 15 Ekim 2026’da yayımlanan araştırmada, 53 ülkeden 12 bin 646 yetişkinin 2023–2024 dönemindeki anket verileri değerlendirildi. On beş gıda grubunu inceleyen çalışma, bir besini tüketenlerin oranıyla tüketilen miktarın farklı bilgiler verdiğini ortaya koydu.
Kahve ve çikolata neden bu grupta?
Fermantasyon, mikroorganizmaların faaliyetleriyle gıdanın bileşenlerinin dönüşmesini ifade ediyor. Yoğurtta süt üzerinden gerçekleşen bu süreç, kahve ve çikolatada çekirdeklerin işlenmesi aşamasında rol oynuyor.
Ancak üretimde mikroorganizmaların görev alması, sofraya gelen üründe canlı kalmaları anlamına gelmiyor. Kavurma gibi işlemlerden geçen kahve ve kakao ürünleri, fermantasyon geçmişine rağmen tüketim sırasında canlı mikroorganizma içermeyebiliyor.
Fermente süt ürünlerinde yaygın tüketim
Araştırmanın dört bölgesinde fermente süt ürünlerini tükettiğini bildirenlerin oranı yüzde 94,1–95,6 arasında bulundu. Bu ürünleri tüketenlerde günlük miktarın ortanca değeri 66,7–80,1 gramdı. Ortanca, tüketim miktarları sıralandığında ortada kalan değeri ifade ediyor.
Fermente sebzelerde ise tüketiciler arasındaki günlük ortanca miktar 4,4–8,4 gram arasında değişti. Dolayısıyla bir ürünün çok sayıda kişinin beslenmesinde bulunması, yüksek miktarda tüketildiği anlamına gelmiyor.
Fermente olmak, probiyotik olmakla aynı değil
Uluslararası Probiyotik ve Prebiyotik Bilimsel Birliği’nin uzlaşı metnine göre fermente gıda ve probiyotik kavramları birbirinin yerine kullanılamaz. Probiyotik tanımı, yeterli miktarda alındığında sağlık yararı gösterilmiş canlı mikroorganizmalar için kullanılır.
Bu nedenle kahve, çikolata ve yoğurdun aynı üretim kavramı altında değerlendirilmesi, aynı besin özelliklerini taşıdıklarını veya aynı sağlık etkisini oluşturduklarını göstermez. Üretim yöntemi, üründeki canlı mikroorganizmalar ve kanıtlanmış sağlık yararı ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken konulardır.
Araştırma sağlık yararını ölçmedi
Çalışma, beslenme alışkanlıklarını betimleyen kesitsel bir araştırmaydı; hastalık riskini azaltan bir tüketim miktarı belirlemedi. Katılımcıların rastgele seçilmemesi ve tüketim bilgilerinin kişisel beyana dayanması, sonuçların genellenmesini sınırlıyor. Ürünlerin tüketildiği andaki canlı mikroorganizma sayısı da ölçülmedi.
Bulgular, hangi fermente gıdanın ne kadar tüketildiğini anlamaya katkı sağlıyor. Bu tüketimin sağlık sonuçlarıyla nasıl ilişkili olduğu ise ayrıca araştırılması gereken bir soru olarak duruyor.
KAYNAKLAR
1. Syrpas M, Smiliotopoulos T, Adamberg S ve diğerleri. Mapping fermented food prevalence and intake across European regions: results from the Promoting Innovation of Fermented Foods (PIMENTO) study. British Journal of Nutrition. 15 Ekim 2026. DOI: 10.1017/S0007114526108563.
2. Marco ML ve diğerleri. The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics (ISAPP) consensus statement on fermented foods. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology. 2021. DOI: 10.1038/s41575-020-00390-5.
3. Sai Lomte T. Yoghurt, coffee and chocolate have something in common, and researchers mapped it across Europe. News-Medical. 18 Ekim 2026.
