Kanser Aileden Geçer mi? Aile Öykünüz Riskiniz Hakkında Ne Söylüyor?
Kanser Aileden Geçer mi? Aile Öykünüz Riskiniz Hakkında Ne Söylüyor?
İçeriği Görüntüle

D vitamini çoğunlukla kemik sağlığıyla ilişkilendiriliyor.
Ancak son yıllarda D vitamininin bağışıklık sistemi, inflamasyon ve ağrının algılanması üzerinde de rol oynayabileceğine yönelik araştırmalar artıyor.
Regional Anesthesia & Pain Medicine dergisinde yayımlanan çalışma, bu olası ilişkinin ameliyat sonrası dönemde de önemli olabileceğini düşündürüyor.
Araştırmacılar, meme kanseri nedeniyle tek taraflı modifiye radikal mastektomi uygulanacak 184 kadın hastayı ameliyat öncesi D vitamini düzeylerine göre değerlendirdi.
184 hasta iki gruba ayrıldı
Araştırma, Mısır'daki Fayoum University Hospital'da Eylül 2024 ile Nisan 2025 arasında gerçekleştirildi.
Hastaların yarısında serum 25-hidroksivitamin D düzeyi 30 nmol/L'nin altında, diğer yarısında ise 30 nmol/L ve üzerindeydi.
Böylece 92 hasta D vitamini eksikliği grubunda, 92 hasta ise D vitamini düzeyi yeterli kabul edilen grupta değerlendirildi.
Hastaların bakımını yapan klinik ekipler D vitamini sonuçlarını bilmiyordu.
Bu yaklaşım, ağrı tedavisinin hastanın D vitamini durumuna göre bilinçli veya bilinçsiz biçimde değiştirilme ihtimalini azaltmayı amaçlıyordu.
Ağrı ilk 24 saat boyunca izlendi
Hastaların ağrı düzeyleri ameliyatın hemen ardından ve daha sonra 6, 12, 18 ve 24. saatlerde değerlendirildi.
Ameliyat sırasında akut ağrı kontrolü için fentanyl kullanıldı.
Ameliyat sonrasında ise tüm hastalara sekiz saatte bir intravenöz parasetamol verildi.
Bunun yanında hastalar ihtiyaç duyduklarında hasta kontrollü sistem aracılığıyla tramadol kullanabildi.
D vitamini eksikliğinde ağrı odds'u yaklaşık 3,1 kat daha yüksekti
Araştırmanın en dikkat çekici sonucu ilk 24 saatlik dönemde ortaya çıktı.
Diğer değişkenler hesaba katıldıktan sonra D vitamini eksikliği ile ameliyat sonrası orta-şiddetli ağrı arasında anlamlı ilişki bulundu.
Düzeltilmiş analizde odds oranı 3,12 olarak hesaplandı.
Başka bir ifadeyle D vitamini eksikliği bulunan hastaların ilk 24 saat içinde orta-şiddetli ağrı bildirme odds'u, D vitamini düzeyi yeterli olanlara göre yaklaşık 3,1 kat daha yüksekti.
Ancak burada önemli bir ayrıntı var.
Araştırmada hiçbir hasta, 0–10 arasındaki ağrı ölçeğinde 7 veya üzeri olarak tanımlanan şiddetli ağrı bildirmedi.
Gruplar arasındaki fark tamamen 4–6 puan arasındaki orta düzey ağrıdan kaynaklandı.
Dolayısıyla sonuçları “D vitamini eksik olanlarda çok şiddetli ağrı görüldü” şeklinde yorumlamak doğru değil.
12. saatte belirgin fark
Çalışmanın dikkat çekici bulgularından biri ameliyat sonrası 12. saatte görüldü.
Bu zaman noktasında orta-şiddetli ağrı:
D vitamini eksikliği bulunan 92 hastanın 16'sında, yani yüzde 17,4'ünde,
D vitamini düzeyi yeterli olan 92 hastanın ise 2'sinde, yani yüzde 2,2'sinde görüldü.
Gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıydı.
Ancak bu sonuç da D vitamini eksikliğinin doğrudan ağrıya neden olduğunu kanıtlamıyor; iki durum arasındaki güçlü ilişkiyi gösteriyor.
D vitamini düşük olanlar daha fazla tramadol kullandı
Çalışmanın ikinci dikkat çekici sonucu ağrı kesici kullanımında görüldü.
D vitamini eksikliği bulunan hastalar, ameliyattan sonraki ilk 24 saat içinde diğer gruba kıyasla ortalama 112,17 mg daha fazla tramadol kullandı.
Tramadol, opioid grubu bir ağrı kesici ve çalışmada hasta kontrollü analjezi sistemiyle uygulanıyordu.
Bu nedenle sonuç, D vitamini eksikliği olan hastaların toplam 112 mg tramadol aldığı anlamına gelmiyor.
Gruplar arasındaki ortalama tüketim farkının yaklaşık 112 mg olduğu anlamına geliyor.
Ameliyat sırasında da küçük bir fark vardı
Ameliyat sırasında kullanılan fentanyl miktarında da gruplar arasında fark görüldü.
D vitamini eksikliği bulunan hastalar ameliyat sırasında ortalama 8,04 mikrogram daha fazla fentanyl aldı.
Araştırmacılar bu farkı nispeten küçük olarak değerlendirdi.
Asıl daha belirgin farklılık ameliyat sonrası tramadol ihtiyacında görüldü.
Bulantı daha sık görüldü
Ameliyat sonrası bulantı, D vitamini eksikliği bulunan hastalarda daha sık görüldü.
Kusma ise yalnızca D vitamini eksikliği grubunda kaydedildi.
Ancak kusma açısından gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildi.
Bu nedenle “D vitamini eksikliği ameliyat sonrası kusmaya neden oluyor” şeklinde bir sonuç çıkarmak mümkün değil.
D vitamini ağrıyı nasıl etkileyebilir?
D vitamininin ağrı üzerindeki olası etkisi henüz tam olarak açıklanmış değil.
Bilim insanları özellikle D vitamininin inflamatuvar yanıt, bağışıklık sistemi ve ağrı sinyallerinin işlenmesi üzerindeki olası etkilerini araştırıyor.
Bu mekanizmalar teorik olarak D vitamini düzeyi ile ağrı algısı arasında bağlantı kurulmasını mümkün kılabilir.
Ancak mevcut araştırmada inflamasyon belirteçleri ölçülmedi.
Dolayısıyla hangi biyolojik mekanizmanın rol oynadığı bu çalışma tarafından gösterilmiş değil.
D vitamini takviyesi ameliyat ağrısını azaltır mı?
Araştırmanın en önemli sorusu burada ortaya çıkıyor.
Henüz bilmiyoruz.
Çalışmada hastalara D vitamini verilmedi.
Araştırmacılar yalnızca ameliyattan önce D vitamini düzeylerini ölçtü ve ardından hastaların ağrı düzeylerini ve ağrı kesici ihtiyaçlarını takip etti.
Dolayısıyla araştırma:
“Ameliyat öncesinde D vitamini alınırsa ameliyat sonrası ağrı azalır”
sonucunu kanıtlamıyor.
Araştırmacılar, D vitamini eksikliği bulunan meme kanseri hastalarında ameliyat öncesi takviyenin ağrı yönetiminde rol oynayıp oynayamayacağının araştırılması gerektiğini belirtiyor.
Bunun gösterilebilmesi için randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç bulunuyor.
Çalışmanın önemli sınırları var
Araştırmanın sonuçları dikkat çekici olsa da bazı önemli sınırlamalar bulunuyor.
Çalışma yalnızca tek merkezde gerçekleştirildi ve tüm katılımcılar Mısır'dandı.
Ayrıca araştırma gözlemsel olduğu için neden-sonuç ilişkisi kurulamıyor.
Araştırmacılar inflamasyon göstergelerini ölçmedi.
Bunun yanında ameliyat sonrası ağrıyı etkileyebilecek anksiyete, depresyon, kanserin evresi, neoadjuvan tedavi ve ameliyat öncesi uyku bozuklukları gibi bazı faktörlere ilişkin veri toplanmadı.
Takip süresinin yalnızca ilk 24 saati kapsaması da çalışmanın uzun dönem ağrı hakkında bilgi vermediği anlamına geliyor.
Bu nedenle D vitamini eksikliğinin doğrudan daha fazla ağrıya neden olduğunu söylemek mümkün değil.
Her ameliyat için aynı sonuç geçerli mi?
Hayır.
Araştırma yalnızca meme kanseri nedeniyle tek taraflı modifiye radikal mastektomi uygulanan kadınlarda gerçekleştirildi.
Bu nedenle sonuçlar ortopedik cerrahi, kalp ameliyatı, sezaryen veya diğer operasyonlara doğrudan genellenemez.
Aynı ilişkinin farklı cerrahi işlemlerde bulunup bulunmadığını göstermek için ayrı çalışmalara ihtiyaç var.
Ameliyat öncesinde D vitamini ölçülmeli mi?
Yeni araştırma, ameliyat öncesi D vitamini düzeyi ile ameliyat sonrası ağrı arasında dikkate değer bir ilişki olabileceğini gösteriyor.
Ancak D vitamini düzeyinin klinik bir ağrı risk belirteci olarak kullanılabilmesi için bulguların farklı hasta gruplarında ve daha geniş çalışmalarla doğrulanması gerekiyor.
Tek bir gözlemsel çalışma, tüm ameliyat hastalarına rutin olarak D vitamini testi yapılması veya ameliyattan önce herkese D vitamini verilmesi gerektiğini göstermek için yeterli değil.
D vitamini takviyesinin gerekliliği ve dozu kişinin laboratuvar sonuçları, sağlık durumu ve hekim değerlendirmesi doğrultusunda belirlenmeli.
Tıbbiye Bülteni değerlendirmesi
Araştırmanın en önemli sonucu, “D vitamini ağrı kesici gibi çalışıyor” değil.
Asıl dikkat çekici bulgu şu:
Ameliyattan önce D vitamini eksikliği bulunan meme kanseri hastalarında ameliyat sonrası orta düzey ağrı daha sık görüldü ve bu hastaların opioid ağrı kesici ihtiyacı daha yüksek oldu.
Üstelik 12. saatte orta-şiddetli ağrı oranı yüzde 17,4'e karşı yüzde 2,2 gibi belirgin bir fark gösterdi.
Bulgular başka çalışmalarla doğrulanırsa ameliyat öncesi D vitamini düzeyi, cerrahi sonrası ağrı riskinin değerlendirilmesinde dikkate alınabilecek faktörlerden biri olabilir.
Ancak bunu gösterecek kritik sonraki adım, D vitamini eksikliğini ameliyattan önce düzeltmenin gerçekten ağrı ve opioid ihtiyacını azaltıp azaltmadığını test eden randomize kontrollü çalışmalar olacak.
KAYNAKLAR
Regional Anesthesia & Pain Medicine
Association between preoperative vitamin D level and postoperative pain in patients undergoing breast cancer surgery: a prospective observational study. 2026.
BMJ Group
Low vitamin D levels linked to more pain after breast cancer surgery. 2026.