Günde bir kez ağızdan alınan zayıflama ilacı orforglipron, fazla kilolu veya obezitesi bulunan yetişkinlerde orta ve ağır düzeyde obstrüktif uyku apnesinin şiddetini azaltmada etkili bulundu.
Toplam 712 kişinin katıldığı iki klinik araştırmada, ilacı kullananlarda uyku sırasında solunumun durması veya belirgin biçimde azalması olayları, plasebo verilen hastalara göre anlamlı ölçüde geriledi.
9 Kasım 2026'da JAMA dergisinde yayımlanan bulgular, uyku apnesinin ilaçla tedavisine yönelik yeni bir seçeneğin gelişebileceğini gösteriyor. Ancak çalışma, ilacın CPAP cihazının yerini alabileceğini veya kalp krizi ve felçleri önlediğini kanıtlamıyor.
712 kişi bir yıl boyunca takip edildi
ATTAIN-OSA adı verilen araştırma programında, 52 hafta süren iki ayrı üçüncü faz klinik deney yürütüldü.
ABD, Almanya, Japonya ve diğer ülkelerdeki toplam 66 araştırma merkezinde gerçekleştirilen deneylere, vücut kitle indeksi 27 ve üzerinde olan, orta veya ağır obstrüktif uyku apnesi tanısı almış yetişkinler katıldı.
Birinci araştırmada CPAP tedavisi kullanmayan 363 hasta, ikinci araştırmada ise CPAP kullanan 349 hasta değerlendirildi.
Katılımcılar rastgele iki gruba ayrıldı. Bir gruba günlük orforglipron, diğerine etkili ilaç içermeyen plasebo verildi.
Araştırmalar çift kör yöntemle yürütüldü. Böylece hem katılımcılar hem de araştırmayı uygulayan ekipler hangi kişinin gerçek ilacı aldığını bilmiyordu.
Solunum kesintilerinde belirgin azalma
Uyku apnesinin şiddeti, apne-hipopne indeksi (AHI) adı verilen ölçümle değerlendiriliyor.
Bu indeks, uyku sırasında solunumun bir saat içinde kaç kez durduğunu veya belirgin biçimde azaldığını gösteriyor.
CPAP kullanmayan hastalarda 52 haftanın sonunda:
Orforglipron grubunda solunum kesintileri saatte ortalama 17,8 olay azalırken, plasebo grubunda 4,5 olay azaldı.
İki grup arasındaki hesaplanmış fark, ilaç lehine saatte 13,2 olay oldu.
CPAP kullanan hastaların yer aldığı ikinci araştırmada ise orforglipron grubunda saatte 17,3 olay, plasebo grubunda 5,3 olay azalma görüldü.
Bu çalışmada ilacın plaseboya göre ek etkisi saatte 12 olay olarak hesaplandı.
Her iki araştırmada da temel sonuç istatistiksel olarak anlamlı bulundu.
Hastalarda kilo kaybı da gerçekleşti
Araştırmada uyku apnesindeki iyileşmeye belirgin kilo kaybı eşlik etti.
Orforglipron kullanan katılımcıların vücut ağırlığı bir yıl sonunda ortalama yüzde 10–11 azalırken, plasebo gruplarında kayıp yaklaşık yüzde 1–2 düzeyinde kaldı.
İlaç grubunda uyku sırasında kandaki oksijen düşüşlerinin toplam yükünde de anlamlı iyileşmeler kaydedildi.
Araştırmacılar, kilo kaybının solunum kesintilerindeki azalmanın önemli nedenlerinden biri olabileceğini değerlendiriyor.
Fazla kiloların azalması, üst solunum yolunun uyku sırasında kapanma eğilimini azaltabiliyor. Ancak orforglipronun kilo kaybından bağımsız ek etkilerinin bulunup bulunmadığı henüz netleşmiş değil.
Kalp sağlığı açısından ne anlama geliyor?
Obstrüktif uyku apnesinde üst solunum yolu gece boyunca tekrar tekrar daralıyor veya kapanıyor.
Bu durum kandaki oksijenin düşmesine, uykunun bölünmesine ve kan basıncının yükselmesine yol açabiliyor.
Uyku apnesi; hipertansiyon, kalp ritim bozuklukları, kalp yetmezliği ve inme gibi kardiyovasküler hastalıklarla ilişkili bulunuyor.
Yeni araştırmada orforglipron kullanan hastalarda kan basıncı ve bazı iltihaplanma göstergelerinde iyileşmeler de gözlendi.
Bununla birlikte önemli bir bilimsel ayrım bulunuyor:
Kan basıncının düşmesi veya solunum kesintilerinin azalması, ilacın kalp krizini, inmeyi ya da kalp kaynaklı ölümleri önlediğinin doğrudan kanıtı değil.
ATTAIN-OSA araştırmaları, esas olarak uyku apnesinin şiddetindeki değişimi değerlendirmek amacıyla tasarlandı. Kardiyovasküler olayları önleyip önlemediğini belirlemek için daha uzun süreli ve bu amaca uygun çalışmalar gerekiyor.
Uyku kalitesinde iyileşme kesin mi?
Araştırmanın dikkat çekici ayrıntılarından biri, solunum kesintilerindeki belirgin düzelmenin hastaların bildirdiği bütün uyku göstergelerine aynı güçte yansımaması oldu.
Katılımcıların uykuyla ilişkili günlük yaşamda yaşadıkları güçlükleri değerlendiren birleşik analizde, ilaç ve plasebo grupları arasındaki fark istatistiksel anlamlılık sınırına ulaşmadı.
Bu sonuç, gece solunum ölçümlerindeki iyileşmenin her hastada aynı ölçüde gündüz dinçliği veya yaşam kalitesi artışı anlamına gelmediğini gösteriyor.
CPAP cihazının yerini alabilir mi?
Henüz böyle bir sonuç çıkarılamıyor.
CPAP cihazları, uyku sırasında hava yolunu açık tutmak amacıyla sürekli pozitif hava basıncı uyguluyor ve obstrüktif uyku apnesinin temel tedavileri arasında yer alıyor.
Orforglipron ise kilo kontrolü üzerinden ve muhtemel başka mekanizmalarla uyku apnesinin şiddetini azaltabiliyor.
Bu nedenle ilaç, uygun hastalarda gelecekte CPAP tedavisine ek bir seçenek olabilir. CPAP kullanamayan kişiler açısından da araştırılmaya değer bir yaklaşım sunuyor.
Ancak mevcut veriler, CPAP tedavisine gereksinim duyan hastaların cihazlarını bırakmasını desteklemiyor.
İlacın yan etkileri neler?
Orforglipron, GLP-1 reseptör agonistleri olarak bilinen ilaç grubunda yer alıyor.
Araştırmalarda en sık bildirilen yan etkiler bulantı, ishal, kabızlık ve diğer sindirim sistemi yakınmaları oldu.
Birinci çalışmada sindirim sistemiyle ilgili yan etkiler orforglipron grubunun yüzde 68'inde, plasebo grubunun yüzde 37,4'ünde görüldü.
İkinci çalışmada bu oranlar sırasıyla yüzde 70,6 ve yüzde 36,6 olarak kaydedildi.
Yan etkiler nedeniyle tedaviyi bırakanların oranı da ilaç gruplarında daha yüksekti.
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), 1 Nisan 2026'da Foundayo ticari adıyla sunulan orforglipronu belirli koşulları karşılayan yetişkinlerde kilo kontrolü amacıyla onayladı. Bu onay, ilacın uyku apnesine yönelik özel bir onay aldığı anlamına gelmiyor.
FDA ayrıca 9 Kasım 2026'da GLP-1 ilaç sınıfı için nadir görülen ancak ciddi görme kaybına neden olabilen nonarteritik anterior iskemik optik nöropati (NAION) olasılığına ilişkin yeni güvenlik uyarıları istedi.
Bu uyarı, ilaç sınıfına ait verilere dayanıyor; orforglipron için ayrı bir risk büyüklüğü ortaya koymuyor.
Araştırmanın sınırları
ATTAIN-OSA çalışmaları güçlü bir klinik deney tasarımına sahip olsa da bazı sınırlılıklar taşıyor.
Araştırmalara diyabet hastaları, hafif uyku apnesi bulunanlar ve vücut kitle indeksi 27'nin altında olanlar alınmadı.
Bu nedenle sonuçlar bütün uyku apnesi hastalarına genellenemiyor.
Ayrıca takip süresi 52 haftayla sınırlı kaldı. İlacın bırakılmasından sonra uyku apnesindeki iyileşmenin devam edip etmeyeceği bu araştırmalarda belirlenmedi.
Çalışmalar ilacın üreticisi Eli Lilly tarafından finanse edildi. Şirket araştırmaların yürütülmesi ve verilerin analiz edilmesi süreçlerinde de görev aldı.
Sonuçlar, fazla kilolu veya obezitesi bulunan uyku apnesi hastalarında ağızdan alınan ilaçlarla tedavi açısından önemli klinik kanıt sağlıyor. Bununla birlikte uzun dönem güvenlik, kalıcı yarar ve mevcut tedavilerle nasıl birlikte kullanılacağı konularında yeni araştırmalara ihtiyaç bulunuyor.
TIBBİ UYARI
Uyku apnesi tanısı bulunan hastalar, bu araştırmanın sonuçlarına dayanarak CPAP tedavisini bırakmamalı veya zayıflama ilaçlarını kendi kendilerine kullanmaya başlamamalıdır. Tedavi seçimi uyku apnesinin şiddetine, eşlik eden hastalıklara ve ilaçların risklerine göre hekim tarafından yapılmalıdır. Ani ve ağrısız görme kaybı acil değerlendirme gerektirir.
KAYNAKLAR
1. Malhotra A, Gottlieb DJ, Woehrle H ve ark. Orforglipron for Obstructive Sleep Apnea: Results From 2 Randomized Clinical Trials (ATTAIN-OSA). JAMA, 9 Kasım 2026. DOI: 10.1001/jama.2026.24080.
2. U.S. Food and Drug Administration. FDA Approves First New Molecular Entity Under National Priority Voucher Program. 1 Nisan 2026.
3. U.S. Food and Drug Administration. FDA Requires Safety Labeling Changes for Glucagon-Like Peptide-1 Receptor Agonists Due to Potential Increased Risk of Rare But Serious Eye Condition. 9 Kasım 2026.
