WBC Nedir, Kaç Olmalı? Lökosit Yüksekliği ve Düşüklüğü

Kan tahlilinde WBC’nin yüksek görülmesi en sık enfeksiyonlarla ilişkilendirilir. Ancak stres, inflamasyon, sigara, bazı ilaçlar ve gebelik de lökosit sayısını artırabilir. Lösemi gibi kemik iliği hastalıkları olası nedenler arasındadır ancak yüksek WBC tek başına lösemi tanısı değildir.

WBC’nin düşük olması ise lökopeni olarak adlandırılır. Viral enfeksiyonlardan ilaçlara ve kemik iliğini etkileyen hastalıklara kadar farklı nedenlerle gelişebilir. Sonucun anlamını belirlerken yalnızca toplam WBC’ye değil, nötrofil ve lenfosit gibi beyaz kan hücresi türlerine de bakılır.

WBC nedir ve neyi gösterir?

WBC, “white blood cell” yani beyaz kan hücresi sayısının kısaltmasıdır. Türkçede lökosit olarak adlandırılır.

Lökositler bağışıklık sisteminin hücreleridir ve vücudun enfeksiyonlara ve yabancı maddelere karşı savunmasında görev alır.

WBC testi kandaki bütün beyaz kan hücrelerinin toplam sayısını verir. Diferansiyel hemogram ise bunları beş ana gruba ayırır:

• Nötrofil
• Lenfosit
• Monosit
• Eozinofil
• Bazofil

Bu ayrım önemlidir. Aynı toplam WBC değerine sahip iki kişinin nötrofil ve lenfosit dağılımı farklı olabilir ve sonuçların klinik anlamı da değişebilir.

WBC kaç olmalı?

Erişkinlerde yaygın kullanılan WBC referans aralıklarından biri yaklaşık 4.500-11.000 hücre/µL’dir. Bu değer 4,5-11,0 × 10⁹/L şeklinde de raporlanabilir.

Bazı laboratuvarlarda alt sınır yaklaşık 4.000 hücre/µL olabilir. Bu nedenle kişinin kendi laboratuvar raporundaki referans aralığı esas alınmalıdır.

Yaş, gebelik, laboratuvar yöntemi ve klinik durum sonucu etkileyebilir.

e-Nabız veya laboratuvar raporunda WBC’nin yanında H görülmesi değerin ilgili laboratuvarın üst sınırından yüksek, L görülmesi ise alt sınırından düşük olduğunu ifade eder.

Bu işaretler tek başına hastalık tanısı değildir.

WBC yüksekliği neden olur?

WBC’nin referans aralığının üzerinde olması lökositoz olarak adlandırılır.

Enfeksiyonlar en sık nedenler arasındadır. Bunun dışında:

• Bakteriyel veya viral enfeksiyonlar
• İnflamatuvar ve bazı otoimmün hastalıklar
• Alerjik reaksiyonlar
• Doku hasarı, yanık veya ameliyat
• Yoğun fiziksel veya duygusal stres
• Sigara kullanımı
• Gebelik
• Kortikosteroidler gibi bazı ilaçlar
• Bazı kemik iliği ve kan hastalıkları

WBC yüksekliğine yol açabilir.

Bu nedenle “WBC yüksekse enfeksiyon vardır” şeklinde kesin bir yorum yapılamaz.

Hangi lökosit türünün arttığı da önemlidir. Nötrofil artışı ile lenfosit artışının olası nedenleri aynı değildir.

WBC 10, 15 veya 20 çıkarsa ne anlama gelir?

Öncelikle sonucun birimine bakılmalıdır.

WBC değeri ×10⁹/L şeklinde raporlanıyorsa 10 değeri yaklaşık 10.000 hücre/µL’ye karşılık gelir ve birçok laboratuvarda normal sınırlar içinde olabilir.

WBC 15 yaklaşık 15.000 hücre/µL anlamına gelir ve lökositozdur. Enfeksiyon veya inflamasyon başta olmak üzere farklı nedenlerle görülebilir.

WBC 20 ise yaklaşık 20.000 hücre/µL’dir ve daha belirgin bir lökositozu ifade eder.

Ancak WBC 15 veya 20 olması tek başına ağır enfeksiyon, kanser ya da lösemi tanısı değildir.

Değerin önceki sonuçlarla karşılaştırılması, nötrofil ve lenfosit dağılımı, diğer hemogram parametreleri ve kişinin belirtileri sonucun anlamını değiştirir.

WBC yüksekliği lösemi belirtisi mi?

Lösemi WBC yüksekliğinin olası nedenlerinden biridir ancak yüksek WBC görülen herkesin lösemi olduğu anlamına gelmez.

Enfeksiyon, inflamasyon, stres ve bazı ilaçlar çok daha sık karşılaşılan nedenler arasında olabilir.

Üstelik lösemide WBC her zaman yüksek değildir. Bazı lösemi türlerinde veya hastalığın farklı dönemlerinde WBC normal hatta düşük olabilir.

Bu nedenle yalnızca WBC rakamına bakılarak lösemi tanısı konamaz.

Açıklanamayan ve kalıcı WBC yüksekliğinde, özellikle hemoglobin veya trombosit gibi diğer kan değerlerinde de bozukluk varsa ya da periferik kanda anormal hücreler görülüyorsa daha ayrıntılı inceleme gerekebilir.

WBC düşüklüğü neden olur?

WBC’nin referans aralığının altında olması lökopeni olarak adlandırılır.

Olası nedenler arasında:

• Bazı viral enfeksiyonlar
• Bazı ilaçlar
• Kemoterapi ve radyoterapi
• Otoimmün hastalıklar
• Kemik iliğini etkileyen bazı hastalıklar
• Vitamin B12 veya folat eksikliği
• Dalakla ilişkili bazı durumlar
• Bazı ağır enfeksiyonlar

bulunabilir.

Tek bir hafif düşük WBC sonucu ciddi bir hastalık bulunduğu anlamına gelmez. Önceki sonuçlar ve özellikle lökosit alt grupları değerlendirmede önemlidir.

WBC düşüklüğünde hangi değer daha önemli?

Enfeksiyon riski açısından yalnızca toplam WBC değil, mutlak nötrofil sayısı yani ANC özellikle önemlidir.

ANC’nin 1.500 hücre/µL’nin altında olması nötropeni olarak adlandırılır. Nötrofil sayısı düştükçe enfeksiyon riski artabilir.

ANC’nin 500 hücre/µL’nin altında olması ciddi nötropeni olarak değerlendirilir ve enfeksiyon riski belirgin şekilde yükselir.

Bu nedenle düşük WBC sonucunda “WBC kaç?” sorusunun yanında “nötrofil ve ANC kaç?” sorusu da önemlidir.

Özellikle ciddi nötropenisi bulunan bir kişide ateş gelişmesi hızlı tıbbi değerlendirme gerektirir.

WBC yüksekliği veya düşüklüğü belirti verir mi?

WBC değişikliğinin kendisi çoğu zaman belirli bir belirti oluşturmaz.

Yakınmalar genellikle değeri değiştiren hastalıktan kaynaklanır.

Örneğin enfeksiyonda ateş, titreme, öksürük veya enfeksiyonun bulunduğu bölgeye özgü belirtiler görülebilir.

Ciddi nötropenide ise enfeksiyonlara yatkınlık artabilir.

Bu nedenle halsizlik veya ateş gibi belirtileri doğrudan “WBC yüksekliğinin belirtisi” olarak değerlendirmek yerine altta yatan neden araştırılır.

Nötrofil ve lenfosit WBC yorumunda neden önemli?

Toplam WBC bütün beyaz kan hücrelerinin toplamını gösterir.

Diferansiyel hemogram ise bu hücrelerin dağılımını verir. Nötrofil, lenfosit, monosit, eozinofil ve bazofil değerleri WBC değişikliğinin nedenini anlamaya yardımcı olabilir.

Örneğin yüksek WBC’nin esas olarak nötrofil artışından mı yoksa lenfosit artışından mı kaynaklandığı klinik değerlendirmeyi değiştirebilir.

Bu nedenle hemogramda yalnızca WBC’ye bakmak yeterli değildir.

WBC sonucunu neler etkileyebilir?

WBC gün içinde ve farklı fizyolojik durumlarda değişebilir.

Enfeksiyon ve inflamasyon dışında:

• Yoğun egzersiz
• Fiziksel veya duygusal stres
• Sigara
• Gebelik
• Ameliyat veya travma
• Kortikosteroidler dahil bazı ilaçlar

WBC’yi etkileyebilir.

Bazı ilaçlar ve enfeksiyonlar ise değeri düşürebilir.

WBC testi için tek başına genellikle açlık gerekmez. Ancak aynı kan örneğinde açlık gerektiren başka testler yapılacaksa verilen laboratuvar talimatına uyulmalıdır.

WBC nasıl normale döner?

WBC’yi doğrudan düşürmeye veya yükseltmeye çalışmak yerine değişikliğin nedeni belirlenir.

Enfeksiyona bağlı geçici WBC yüksekliği enfeksiyon düzeldikçe normale dönebilir. İlaca bağlı değişikliklerde yaklaşım kullanılan ilaca göre değişir. Vitamin eksikliği, bağışıklık sistemi veya kemik iliği hastalıklarında ise farklı tedaviler gerekebilir.

Yalnızca WBC rakamını değiştirmek amacıyla antibiyotik, vitamin veya takviye kullanılması doğru değildir.

Sıkça Sorulan Sorular

WBC yüksekliği her zaman enfeksiyon mudur?

Hayır. Enfeksiyon WBC yüksekliğinin sık nedenlerinden biridir ancak inflamasyon, stres, sigara, gebelik, bazı ilaçlar ve kan hastalıkları da değeri yükseltebilir.

WBC 20 çıkması lösemi anlamına gelir mi?

Hayır. Yaklaşık 20.000 hücre/µL WBC belirgin lökositozdur ancak tek başına lösemi tanısı değildir. Nötrofil-lenfosit dağılımı, diğer hemogram değerleri ve klinik bulgular birlikte değerlendirilir.

WBC düşükse ne zaman önemlidir?

Risk yalnızca toplam WBC’ye göre belirlenmez. Özellikle mutlak nötrofil sayısının 500 hücre/µL’nin altına inmesi ciddi enfeksiyon riskini artırır; bu durumda ateş gelişmesi hızlı değerlendirme gerektirir.

Kaynaklar

1. U.S. National Library of Medicine. White Blood Count (WBC). MedlinePlus Medical Test.
2. U.S. National Library of Medicine. WBC Count. MedlinePlus Medical Encyclopedia.
3. Merck Manual Professional Edition. Neutrophilic Leukocytosis.
4. Merck Manual Professional Edition. Neutropenia.