Hipotiroidi Belirtileri Nelerdir? Kadınlarda Görülen 10 İşaret
Günlerdir geçmeyen yorgunluk, eskisinden daha fazla üşüme, kilo vermekte zorlanma veya saçlarda belirgin incelme… Bu şikâyetlerin her biri tek başına oldukça yaygın. Ancak birkaçının birlikte ve kalıcı biçimde ortaya çıkması, tiroid bezinin yeterince hormon üretmediği hipotiroidiyi düşündürebilir.
Hipotiroidi, boynun ön kısmındaki tiroid bezinin vücudun ihtiyacını karşılayacak kadar tiroid hormonu üretememesi durumudur. Tiroid hormonları vücudun enerjiyi nasıl kullandığından kalp hızına kadar pek çok sistemi etkilediğinden, hormon düzeylerinin azalması birbirinden farklı görünen şikâyetlere yol açabilir.
Üstelik belirtiler çoğu zaman yavaş gelişir. Bu nedenle kişi değişiklikleri aylar, hatta bazen yıllar boyunca fark etmeyebilir.
Hipotiroidinin 10 yaygın belirtisi
1. Sürekli yorgunluk
Yeterince uyumanıza rağmen kendinizi sürekli halsiz veya enerjisiz hissetmek hipotiroidide görülebilen belirtilerden biridir.
Ancak yorgunluk son derece yaygın bir şikâyettir. Tek başına yorgunluk yaşamak tiroid hastalığınız olduğu anlamına gelmez.
2. Normalden daha fazla üşümek
Çevrenizdeki insanlar ortam sıcaklığından rahatsız olmazken sizin sürekli üşümeniz dikkat çekebilir.
Tiroid hormonlarının azalması metabolik süreçlerin yavaşlamasıyla ilişkili olduğundan soğuğa karşı hassasiyet hipotiroidinin klasik belirtileri arasında yer alır.
3. Açıklanamayan kilo artışı veya kilo vermekte zorlanma
Hipotiroidide metabolizmanın yavaşlaması kilo artışına katkıda bulunabilir. Bazı kişiler ise beslenme ve fiziksel aktivitelerine rağmen kilo vermenin eskisine göre zorlaştığını fark edebilir.
Bununla birlikte kilo değişiminin çok sayıda nedeni vardır. Bu nedenle yalnızca kilo artışından yola çıkarak hipotiroidi tanısı konulamaz.
4. Ciltte kuruluk
Cildiniz eskisine göre daha kuru veya pürüzlü hale geldiyse bunun birçok olası nedeni vardır. Hipotiroidi de bunlardan biridir.
Tiroid hormonlarındaki azalma cilt ve saç gibi dokularda fark edilebilen değişikliklere eşlik edebilir.
5. Saçlarda kuruma, incelme veya dökülme
Saçların kuruması, incelmesi veya daha fazla dökülmesi hipotiroidide görülebilir.
Saç dökülmesi demir eksikliği, hormonal değişiklikler, stres, bazı hastalıklar ve çeşitli ilaçlarla da ilişkili olabileceğinden nedeni ayrıca değerlendirilmelidir.
6. Kabızlık
Bağırsak hareketlerinin yavaşlaması hipotiroidinin sindirim sistemi üzerindeki belirtilerinden biri olabilir.
Özellikle daha önce olmayan ve uzun süredir devam eden kabızlığa yorgunluk, üşüme veya diğer hipotiroidi belirtileri eşlik ediyorsa hekim değerlendirmesi gerekebilir.
7. Adet dönemlerinde değişiklik
Hipotiroidi kadınlarda ağır veya düzensiz adet dönemleriyle ilişkilendirilebilir. Üreme sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle bazı kadınlarda doğurganlık sorunları da görülebilir.
Adet düzensizliklerinin tiroid dışındaki çok sayıda nedeni bulunduğu için değişikliklerin nedeni yalnızca belirtilere bakılarak belirlenemez.
8. Kas ve eklem ağrıları
Kas ağrısı, kaslarda sertlik veya güçsüzlük ile eklem ağrıları hipotiroidide ortaya çıkabilecek şikâyetler arasındadır.
Özellikle diğer belirtilerle birlikte uzun süredir devam eden kas-iskelet sistemi yakınmalarında tiroid fonksiyonları değerlendirmeye alınabilir.
9. Unutkanlık ve zihinsel yavaşlama hissi
Bazı kişiler hipotiroidi sırasında düşünmekte veya odaklanmakta zorlandığını, unutkanlığının arttığını hissedebilir.
Bu tür bilişsel şikâyetler uyku sorunları, stres, depresyon, menopoz ve başka sağlık durumlarında da görülebilir.
10. Depresif ruh hali
Depresyon veya düşük ruh hali hipotiroidiye eşlik edebilir. Ancak depresyon tek başına tiroid hastalığının göstergesi değildir.
Özellikle depresif belirtilere belirgin yorgunluk, üşüme, kabızlık, kuru cilt veya kilo değişikliği gibi fiziksel belirtiler de eşlik ediyorsa hekim tiroid fonksiyonlarını değerlendirmeyi düşünebilir.
Kadınlarda neden özellikle dikkat çekiyor?
Tiroid hastalıkları kadınlarda erkeklerden daha sık görülür. Yaşın ilerlemesi, ailede tiroid veya otoimmün hastalık bulunması, başka bir otoimmün hastalığa sahip olmak, daha önce tiroid ameliyatı geçirmek veya boyun bölgesine radyasyon tedavisi almak hipotiroidi olasılığını artırabilen faktörler arasındadır.
Gebelik ve doğum sonrası dönem de tiroid fonksiyonları açısından özel değerlendirme gerektirebilir.
Hipotiroidi menopozla karışabilir mi?
Evet. Özellikle orta yaş dönemindeki kadınlarda bazı belirtilerin birbirine benzemesi kafa karıştırabilir.
Yorgunluk, ruh hali değişiklikleri, uyku sorunları, adet düzenindeki değişiklikler ve kilo değişimleri hem menopoz döneminde hem de tiroid bozukluklarında görülebilir.
Bu nedenle belirtilerin yalnızca yaşa veya menopoza bağlanması yerine gerektiğinde tiroid fonksiyonlarının değerlendirilmesi önemlidir.
Belirtiler tanı koymak için yeterli değil
Hipotiroidinin önemli özelliklerinden biri, belirtilerinin hastalığa özgü olmamasıdır.
Yorgunluk, kilo artışı veya saç dökülmesi yaşayan herkesin hipotiroidisi yoktur. Aynı şikâyetler demir eksikliğinden uyku bozukluklarına, menopozdan depresyona kadar birçok farklı durumda görülebilir.
Bu nedenle hipotiroidi tanısı yalnızca belirtiler üzerinden konulmaz.
Hipotiroidi nasıl anlaşılır?
Değerlendirmede kişinin öyküsü ve muayenesinin yanı sıra kan testleri kullanılır. TSH (tiroid uyarıcı hormon) genellikle tiroid fonksiyonlarını değerlendirmede kullanılan temel testlerden biridir.
Serbest T4 gibi tiroid hormon testleri de klinik duruma göre değerlendirilir. Hashimoto hastalığı gibi otoimmün bir neden düşünülüyorsa tiroid antikorlarının incelenmesi gerekebilir.
Test sonuçlarının yaş, gebelik durumu, kullanılan ilaçlar ve kişinin klinik özellikleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Hipotiroidinin en sık nedenlerinden biri Hashimoto hastalığı
Hipotiroidinin yaygın nedenlerinden biri Hashimoto hastalığıdır. Bu otoimmün hastalıkta bağışıklık sistemi tiroid dokusunu hedef alır ve zaman içinde bezin yeterli hormon üretmesini zorlaştırabilir.
Tiroid iltihabı, tiroid bezinin ameliyatla çıkarılması, tiroid bölgesine uygulanan bazı tedaviler ve bazı ilaçlar da hipotiroidiye yol açabilir. Daha nadir olarak iyot dengesizliği veya hipofiz beziyle ilgili sorunlar neden olabilir.
Hipotiroidi tedavi edilebilir mi?
Hipotiroidinin standart tedavisi eksik olan tiroid hormonunun yerine konulmasıdır. En sık kullanılan ilaç levotiroksindir; vücudun doğal olarak ürettiği T4 hormonunun sentetik formudur.
Gerekli doz kişiden kişiye değişebildiğinden tedavi kan testleri ve klinik değerlendirmeyle takip edilir. Tiroid ilacının dozu hekim değerlendirmesi olmadan değiştirilmemeli veya ilaç bırakılmamalıdır.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Yorgunluk, belirgin üşüme, açıklanamayan kilo değişikliği, kabızlık, saç ve cilt değişiklikleri veya adet düzensizlikleri uzun süredir devam ediyorsa sağlık profesyoneline başvurmak uygun olabilir.
Özellikle birkaç belirtinin birlikte bulunması tanısal değerlendirmeyi daha anlamlı hale getirebilir. Bununla birlikte hipotiroidinin bazen çok az belirtiyle veya belirti olmadan da saptanabileceği unutulmamalıdır.
Gebelik planlayan veya gebe olan ve tiroid hastalığı bulunan kadınların takipleri ayrıca önemlidir. Tedavi edilmeyen hipotiroidi gebelikte anne ve bebek açısından sorunlara yol açabilir; uygun tedaviyle bu risklerin azaltılması mümkündür.
TIBBİ UYARI
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve kişisel tıbbi değerlendirme yerine geçmez. Yorgunluk, kilo değişikliği, saç dökülmesi veya adet düzensizliği tek başına hipotiroidi tanısı anlamına gelmez. Tanı için klinik değerlendirme ve uygun laboratuvar testleri gerekir.
KAYNAKLAR
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK) — Hypothyroidism (Underactive Thyroid)
American Thyroid Association — Hypothyroidism
WebMD — Hypothyroidism: Symptoms, Causes & Treatment
WebMD — Understanding Thyroid Problems: Symptoms
WebMD — Thyroid Disease and Menopause
