Sultan II. Abdülhamit döneminde 1903 yılında Şam’da açılan Şam Mekteb-i Tıbbiyesi, 1916 yılında Birinci Dünya Savaşı nedeniyle kapatılarak Beyrut’a taşınmış, müttefiklerin 1918’de Beyrut’u işgali sebebiyle 4 Ekim 1918’de tamamen kapatılmıştır. Şam Mekteb-i Tıbbbiyesi’nden 1906-1918 yılları arasında 240’ı tabip, 289’u eczacı olmak üzere toplam 529 öğrenci mezun olmuştur.
1918’de kapatılan Şam Mekteb-i Tıbbiyesi’nden sonra Türkiye’nin Suriye topraklarındaki tıp eğitim serüveni 2021 yılında Cumhurbaşkanlığı kararıyla tekrar başlamıştır. 05.02.2021 tarihli ve 3519 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Sağlık Bilimleri Üniversitesi bünyesinde Suriye’de (Çobanbey/Halep) kurulan Çobanbey Tıp Fakültesi bir yıl Türkçe hazırlık sınıfı eğitiminden sonra 6 (altı) yıllık Tıp Programı eğitimini kapsamaktadır.
Tıp Fakültesi’nin yanı sıra 05.02.2021 tarihli ve 3519 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Sağlık Bilimleri Üniversitesi bünyesinde Suriye’de (Çobanbey/Halep) kurulan Çobanbey Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu da kurulmuştur. Bir yıl Türkçe hazırlık sınıfı eğitiminden sonra 2 (iki) yıllık Hasta Bakımı, Ameliyathane Hizmetleri, Tıbbi Görüntüleme Teknikleri ve Tıbbi Laboratuvar Teknikleri Programlarını kapsamaktadır.
2026 Temmuz itibariyle Halep/Çobanbey Tıp Fakültesi’nde 443, Halep/Çobanbey Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu’nda 117 öğrenci yüksek öğrenimine devam etmektedir. Her iki okulda da Türkçe Hazırlık Eğitimi verilmektedir. C1 düzeyinde Türkçe Yeterlik Belgesi’ne sahip olanlar tıp ve sağlık hizmetleri eğitimlerine devam etmektedir.
Çobanbey Suriye’nin Halep vilayetine bağlı olan ve önemli bir Türkmen nüfusunu barındıran sınır kasabasıdır. Suriye’de Sağlık Bilimleri Üniversitesi’nden başka Gaziantep Üniversitesi’ne bağlı Afrin Eğitim Fakültesi, Azez İslami İlimler Fakültesi, El-Bab İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi ile Cerablus Meslek Yüksekokulu öğretim faaliyetlerine devam etmektedir. Sağlık temalı eğitimler, sadece Sağlık Bilimleri üniversitesi tarafından verilmektedir.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi bünyesinde Çobanbey’de devam eden tıp eğitimi ile sağlık hizmetleri iki yıllık ön lisans öğretimi; Sağlık Bilimleri Üniversitesi’nin başta Hamidiye ve Gülhane Tıp fakülteleri olmak üzere Anadolu’nun diğer şehirlerindeki tıp fakültelerinden görevlendirilen akademisyenler marifetiyle verilmektedir.
Ön lisans mezunlarını vermeye başlayan, İlk tıp fakültesi mezunlarını ise 2027’de verecek olan Sağlık Bilimleri Üniversitesi eliyle Sultan II. Abdülhamit Han’ın Osmanlı coğrafyasında etkin olma mefkuresi hayat bulmaya devam etmektedir. Beyrut’ta 1900’lü yıllarda açılan Fransız ve Amerikan Tıp okulları üzerinden misyonerlik faaliyetleri gerçekleştirilirken, II. Abdülhamit bu faaliyetlere engel olmak istemiş; ancak maalesef Şam Mekteb-i Tıbbiyesi kapatılmak zorunda kalınmıştı.
103 yıl sonra 2021 yılında Suriye topraklarında tıp eğitiminin tekrar başlaması, eğitim gören öğrencilerin ilk yıl Türkçe öğrenmeleri, Suriye’de hekimlik yapacak sağlık personellerinin Türkiye ile bir gönül bağlarının oluşması coğrafyamızın birliği ve beraberliği için de büyük önem taşımaktadır.
Sağlık hizmetleri, bugün Türkiye Cumhuriyeti’nin etki alanını genişleten bir aygıta dönüşmüştür. Dünyanın 8 ülkesinde sağlık eğitimi veren Sağlık Bilimleri Üniversitesi Rektörü Sayın Prof. Dr. Kemalettin Aydın’ın şu sözleri Türkiye’nin meseleye yaklaşımını ortaya koymaktadır:
“Suriye Halep Çobanbey’de, Somali Mogadişu’da, Sudan Nyala’da, Buhara'da bizim eğitim dilimiz Türkçe. Oranın çocuklarına Türkçe öğretiyoruz ve sadece o bölgenin çocuklarını öğrenci olarak alıyoruz. Buradaki Tıp Fakültesi sadece Irak, İran, Suriye merkezli öğrenci alıyoruz. Verdiğimiz diploma Türkiye Cumhuriyeti diploması ve dünyada geçerliliği olan bir diploma. Bugüne kadar hem Somali'de hem da Sudan'da hem Çobanbey’de ortez-protez alanında hem de Buhara'da anestezi acil ve fizyoterapi alanında mezun verdiğimiz, kendi ülkesine hizmet eden çocuklarımız var.
Türkiye'nin elde etmiş olduğu bilgi birikimiyle, o bölgenin kendi evlatlarına bir eğitim verip o evlatların kendi milletlerine hizmet etmelerini amaçlıyoruz. Burada bir beyin göçü ve bilgi sömürüsü söz konusu değil. Biz Çobanbey’de Suriyeli, Iraklı çocuklarımız yetişsin ve kendi milletlerine hizmet etsinler, Somalililer kendi milletlerine hizmet etsinler diye oradayız. Batılıların mantığıyla bir sömürü düzeniyle gidip oradan bir beyin göçü alalım, gelelim, yetiştirelim diye bir şey yok. Bütün gayemiz; kendi evlatlarını kendi milletlerine hizmet edebilecek kapasiteye ulaştırmak.”
Dünyada 8 ülkede, 27 farklı şehirde, 31 akademik birimde, 4 binin üzerinde akademisyeni ve 46 bini aşan öğrencisiyle Sağlık Bilimleri Üniversitesi Türkiye’nin sağlık temalı en büyük devlet üniversitesi olarak; yurt içinde ve yurt dışında yetiştirdiği sağlık profesyonelleriyle ata coğrafyasında ve gönül coğrafyasında Türkiye’nin adını büyütmeye, Türkiye’nin sağlık hizmetleri kalitesini dünyaya transfer etmeye ve daha da önemlisi II. Abdülhamit’in mefkuresiyle tarihine uygun misyonlar yüklenmeye devam etmektedir.
