Araştırmacılar bunun egzersizin yerini almadığını, ancak kilo kontrolü ve metabolik sağlık açısından destek sağlayabileceğini vurguluyor.
Prostat kanseri tedavisi gören ve hormon tedavisine bağlı olarak kilo alma riski artan erkeklerde yapılan yeni bir araştırma, yaygın olarak kullanılan diyabet ilacı metforminin egzersiz sırasında salgılanan bazı biyolojik sinyalleri harekete geçirebildiğini gösterdi. ABD’deki Miami Üniversitesi Sylvester Kapsamlı Kanser Merkezi araştırmacılarının yürüttüğü çalışma, insanlar üzerinde gerçekleştirildi ve bulgular EMBO Molecular Medicine dergisinde yayımlandı. [1].
Egzersizle Ortaya Çıkan Molekül Metforminle de Arttı
Araştırmada bilim insanları, “Lac-Phe” (N-laktoil-fenilalanin) adı verilen ve yoğun egzersiz sonrasında kanda yükselen bir molekülü inceledi. Bu molekülün iştahın azalması ve vücudun enerji kullanımının düzenlenmesiyle ilişkili olduğu düşünülüyor.
Araştırmacılar, metformin kullanan prostat kanseri hastalarında Lac-Phe düzeylerinin, yoğun fiziksel aktivite yapan kişilerde görülen seviyelere ulaştığını belirledi. Bulgular, bu etkinin hastaların egzersiz yapmadığı dönemlerde de görülebildiğini ortaya koydu. [1].
Çalışma Kimler Üzerinde Yapıldı?
Araştırmanın ilk bölümünde fazla kilolu veya obeziteye sahip, diyabeti bulunmayan prostat kanseri hastaları klinik çalışma kapsamında değerlendirildi. Katılımcıların bir kısmına standart tedavi uygulanırken, diğer gruba metformin eklendi. Daha sonra farklı evrelerde prostat kanseri bulunan ek hastalar da incelenerek sonuçlar doğrulandı. [1].
Kan örneklerinde yapılan analizlerde metformin kullanan hastalarda Lac-Phe düzeylerinin belirgin şekilde arttığı görüldü. Ayrıca hormon tedavisi sırasında metformin kullanan hastaların kilo artışını önlemede daha başarılı olduğu gözlendi. [1].
Egzersizin Yerini Tutmuyor
Araştırmacılar, elde edilen bulguların metforminin “egzersiz hapı” olduğu anlamına gelmediğinin altını çiziyor.
Egzersiz yalnızca kilo kontrolünü etkilemiyor. Kas gücü, kalp ve damar sağlığı, kemik yapısı, ruh hali ve bağışıklık sistemi üzerinde de çok sayıda olumlu etkiye sahip. Metformin ise bu etkilerin yalnızca belirli bir metabolik yolunu etkiliyor. [1].
Bu nedenle uzmanlar, fiziksel olarak egzersiz yapabilen hastaların hareket etmeye devam etmesi gerektiğini, metforminin ise özellikle ağrı, yorgunluk veya tedavi nedeniyle aktif olamayan bazı hastalarda destekleyici bir seçenek olabileceğini ifade ediyor. [1].
Kanseri Küçültmedi, Metabolik Sağlığa Katkı Sağladı
Çalışmada dikkat çeken bir diğer bulgu ise metforminin tümörün küçülmesini veya prostat kanserinin tedaviye verdiği yanıtı doğrudan artırmaması oldu.
Araştırmacılar ilacın esas katkısının kilo yönetimi, kan şekeri dengesi ve metabolik sağlık üzerinde olabileceğini belirtiyor. Bu durum özellikle hormon tedavisi alan hastalarda önem taşıyor çünkü bu tedaviler zamanla kilo artışı, insülin direnci (vücudun insüline daha az yanıt vermesi) ve kalp-damar hastalığı riskini artırabiliyor. [1].
Daha Geniş Çalışmalara İhtiyaç Var
Araştırmayı yürüten ekip, elde edilen sonuçların umut verici olduğunu ancak hasta sayısının sınırlı olduğunu ve metforminin bu amaçla rutin olarak kullanılmasını önermek için henüz erken olduğunu belirtiyor.
Araştırmacılara göre bundan sonraki aşamada daha büyük hasta gruplarında yapılacak klinik çalışmalar, metforminin prostat kanseri tedavisi sırasında metabolik sağlığı korumadaki gerçek rolünü daha net ortaya koyacak. [1].
Kaynaklar
[1] Bilusic M, Rai P ve arkadaşları. Metformin induces exercise-associated metabolite Lac-Phe in prostate cancer patients receiving hormone therapy. EMBO Molecular Medicine. 2026.
