PISA 2025 Sonuçları Açıklandı: Türkiye Üç Alanda Birden Yükseldi
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD), dünyanın en kapsamlı eğitim araştırmalarından biri olan Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı’nın (PISA) 2025 sonuçlarını açıkladı.
PISA 2025 sonuçları Türkiye açısından dikkat çekici bir yükselişe işaret etti. Türkiye, matematik, okuma ve fen bilimlerinin tamamında PISA 2022’ye göre daha yüksek puana ulaştı.
OECD değerlendirmesinde Türkiye, 2022-2025 döneminde üç temel alanın tamamında performansını artıran az sayıdaki ülke ve ekonomiden biri oldu.
FEN BİLİMLERİNDE 494 PUAN
PISA 2025’in ağırlıklı değerlendirme alanı fen bilimleri oldu.
Türkiye’nin fen bilimleri puanı 2022’de 476 iken 2025’te 494’e yükseldi. Türkiye böylece OECD ortalamasının üzerinde performans gösterdi.
Türkiye’deki öğrencilerin yüzde 81’i fen bilimlerinde en az 2. yeterlilik düzeyine ulaştı. OECD ülkelerinde bu oran ortalama yüzde 74 olarak gerçekleşti.
Fen bilimlerinde en yüksek başarı düzeylerini ifade eden 5 veya 6. seviyeye ulaşan öğrencilerin oranı ise Türkiye’de yüzde 7 oldu. OECD ortalaması da yüzde 7 olarak hesaplandı.
OKUMA BECERİLERİNDE DE OECD ORTALAMASININ ÜZERİNDE
Türkiye’nin yükseliş gösterdiği diğer alan okuma becerileri oldu.
Türkiye’nin PISA okuma puanı 2022’de 456 iken PISA 2025’te 472’ye yükseldi.
OECD verilerine göre Türkiye, okuma becerilerinde de OECD ortalamasının üzerinde yer aldı.
Türkiye’deki öğrencilerin yüzde 76’sı okumada en az 2. yeterlilik düzeyine ulaşırken OECD ortalaması yüzde 69’da kaldı.
Bununla birlikte ileri düzey okuma becerilerinde geliştirilmesi gereken alanlar bulunuyor. Türkiye’deki öğrencilerin yüzde 4’ü okumada 5. düzey veya üzerine çıkarken OECD ortalaması yüzde 6 olarak gerçekleşti.
MATEMATİKTE OECD ORTALAMASINA YAKLAŞTI
PISA 2025 sonuçlarına göre Türkiye matematikte 462 puan aldı. PISA 2022’de bu değer 453 puandı.
OECD, Türkiye’nin matematik performansını OECD ortalamasına yakın olarak değerlendirdi.
Türkiye’deki öğrencilerin yüzde 64’ü matematikte en az 2. yeterlilik düzeyine ulaşırken OECD ortalaması yüzde 65 oldu.
Matematikte üst düzey başarı göstererek 5 veya 6. seviyeye ulaşan öğrencilerin oranı ise Türkiye’de yüzde 8 olarak kaydedildi. Bu oran OECD ortalamasıyla aynı seviyede gerçekleşti.
TÜRKİYE PISA 2025’TE KAÇINCI OLDU?
Millî Eğitim Bakanlığı tarafından açıklanan PISA 2025 Türkiye raporuna göre Türkiye, katılımcı ülkeler arasındaki sıralamasını üç temel alanda da yükseltti.
Türkiye;
Fen bilimlerinde 19’uncu,
Okuma becerilerinde 18’inci,
Matematikte 28’inci sırada yer aldı.
MEB verilerine göre Türkiye’nin sıralaması önceki uygulamaya kıyasla fen bilimlerinde 15, okuma becerilerinde 18 ve matematikte 11 basamak yükseldi.
2003’TEN 2025’E DİKKAT ÇEKEN DEĞİŞİM
Uzun dönemli veriler de Türkiye’nin PISA performansındaki değişimi ortaya koyuyor.
Türkiye’nin fen bilimleri puanı 2003’te 434 iken 2025’te 494’e çıktı. Böylece 22 yıllık dönemde 60 puanlık artış gerçekleşti.
Okuma becerilerinde 441 olan 2003 puanı 472’ye, matematikte ise 423 olan puan 462’ye yükseldi.
OECD genelinde özellikle matematik ve okumada uzun dönemli gerileme yaşanması, Türkiye’nin performansındaki yükselişi daha dikkat çekici hale getiriyor.
DÜŞÜK PERFORMANS GÖSTEREN ÖĞRENCİLERİN ORANI AZALDI
PISA sonuçlarının önemli göstergelerinden biri de temel yeterlilik seviyesine ulaşamayan öğrencilerin oranı.
OECD verilerine göre Türkiye’de 2015-2025 döneminde düşük performans gösteren öğrencilerin oranı matematik ve okumada 16’şar yüzde puan, fen bilimlerinde ise 25 yüzde puan azaldı.
OECD ayrıca Türkiye’yi düşük performans gösteren öğrencilerin oranını azaltırken yüksek performans gösteren öğrencilerin oranını artırmayı başaran eğitim sistemleri arasında gösterdi.
EĞİTİMDE FIRSAT EŞİTLİĞİ SORUNU DEVAM EDİYOR
Olumlu sonuçların yanında PISA 2025, Türkiye’nin eğitim sistemindeki önemli bir soruna da işaret ediyor.
Türkiye’de sosyoekonomik açıdan en avantajlı yüzde 25’lik öğrenci grubuyla en dezavantajlı yüzde 25’lik grup arasında fen bilimlerinde 81 puanlık fark bulunuyor.
OECD ortalamasındaki fark ise 85 puan.
Daha önemlisi, Türkiye’de sosyoekonomik gruplar arasındaki fen performansı farkı 2015-2025 döneminde genişledi. Bu sonuç, genel başarı artarken eğitimde fırsat eşitliğinin izlenmeye devam edilmesi gerektiğini gösteriyor.
DİJİTAL PROBLEM ÇÖZMEDE GELİŞİM ALANI VAR
PISA 2025’in yeniliklerinden biri, öğrencilerin dijital dünyada öğrenme ve hesaplamalı problem çözme becerilerinin değerlendirilmesi oldu.
Türkiye’nin hesaplamalı problem çözme performansı OECD ortalamasının altında kaldı.
Bu sonuç, temel akademik alanlardaki yükselişin yanında öğrencilerin dijital ortamda problem çözme ve yeni teknolojileri öğrenme amacıyla kullanma becerilerinin geliştirilmesinin önemini ortaya koyuyor.
TÜRKİYE’DEN 7 BİN 702 ÖĞRENCİ KATILDI
PISA 2025’e dünya genelinde 91 ülke ve ekonomiden 760 binden fazla öğrenci katıldı. Araştırma yaklaşık 33 milyon 15 yaşındaki öğrenciyi temsil ediyor.
Türkiye’deki uygulama ise 203 okulda 7 bin 702 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirildi. Türkiye örneklemi yaklaşık 920 bin 900 15 yaşındaki öğrenciyi temsil etti.
PISA 2025 sonuçları, Türkiye’nin özellikle fen bilimleri ve okuma alanlarında önemli bir ilerleme kaydettiğini gösteriyor. Bununla birlikte sosyoekonomik başarı farkları ve dijital problem çözme becerileri, önümüzdeki dönemde eğitim politikalarının odaklanması gereken alanlar arasında öne çıkıyor.
KAYNAKLAR
OECD – PISA 2025 Results, Volume I
OECD – PISA 2025 Türkiye Country Note
Millî Eğitim Bakanlığı – PISA 2025 Türkiye Raporu
