Kontakt lensle duş almak güvenli bir alışkanlık değil. Musluk suyunda bulunabilen mikroorganizmalar lensle göz yüzeyi arasında kalabilir ve nadiren ciddi kornea enfeksiyonlarına yol açabilir.
En çok dikkat çeken risklerden biri Acanthamoeba keratiti. Acanthamoeba adı verilen mikroskobik organizmanın korneayı enfekte etmesiyle gelişen bu hastalık nadir görülüyor; ancak çok ağrılı, tedavisi güç ve bazı vakalarda görmeyi kalıcı olarak etkileyebilen ciddi bir enfeksiyon.
Kontakt lens neden suyla temas etmemeli?
Kontakt lens kullanıcılarının yalnızca kirli görünen sulardan kaçınması yeterli değil.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, kontakt lenslerin duş, yüzme ve jakuzi dahil suyla temas ettirilmemesini öneriyor.
ABD Gıda ve İlaç Dairesi de kontakt lenslerin musluk, şişe, distile, göl veya deniz suyuyla temas etmemesi gerektiğini belirtiyor.
Buradaki temel sorun suyun berrak veya içilebilir olması değil. İçme açısından güvenli kabul edilen musluk suyu bile kontakt lens bakımı için steril değildir.
Su lensin şeklini de değiştirebilir
Risk yalnızca sudaki mikroorganizmalarla sınırlı değil.
Özellikle yumuşak kontakt lensler suyla temas ettiğinde şekil değiştirebilir, şişebilir ve göz yüzeyine daha fazla yapışabilir.
Bu durum rahatsızlık oluşturabileceği gibi korneada küçük çizilmelere de neden olabilir. Kornea yüzeyindeki hasar, mikroorganizmaların göze girerek enfeksiyon oluşturmasını kolaylaştırabilir.
Acanthamoeba nedir?
Acanthamoeba çevrede yaygın olarak bulunan, serbest yaşayan mikroskobik bir amip türüdür.
Toprakta, tozda ve farklı su kaynaklarında bulunabilir. Musluk suyu, kuyu suyu, göller, yüzme havuzları ve jakuziler bunların arasında yer alabilir.
Çoğu insan yaşamı boyunca Acanthamoeba ile karşılaşmasına rağmen hastalanmaz.
Ancak mikroorganizma korneaya ulaşıp enfeksiyon oluşturduğunda Acanthamoeba keratiti gelişebilir.
Kontakt lens kullanıcıları neden daha fazla risk altında?
Acanthamoeba keratiti herkesin başına gelebilir ancak vakaların büyük bölümü kontakt lens kullanıcılarında görülüyor.
Riski artırabilen davranışlar arasında:
Kontakt lensle duş almak
Kontakt lensle yüzmek
Kontakt lensle jakuziye girmek
Lensleri musluk suyuyla yıkamak
Lens kabını suyla temizlemek
Lensleri uygun olmayan solüsyonlarla saklamak
yer alıyor.
CDC, kontakt lensle duş alma, yüzme veya jakuzi kullanımını Acanthamoeba'nın göze ulaşma riskini artırabilecek davranışlar arasında sayıyor.
Acanthamoeba keratitinin belirtileri neler?
Acanthamoeba keratitinin belirtileri başka göz enfeksiyonlarına benzeyebilir.
Görülebilecek yakınmalar arasında:
Göz ağrısı
Gözde kızarıklık
Bulanık görme
Işığa karşı hassasiyet
Gözde yabancı cisim hissi
Aşırı sulanma
bulunuyor.
Belirtiler haftalar veya aylar boyunca devam edebilir.
Özellikle kontakt lens kullanan bir kişide belirgin göz ağrısı, kızarıklık, ışığa hassasiyet veya görmede değişiklik gelişmesi halinde lens çıkarılmalı ve göz hekimi değerlendirmesi geciktirilmemeli.
Neden ciddi bir enfeksiyon?
Acanthamoeba keratiti nadir görülmesine rağmen tedavisi zor olabilen bir kornea enfeksiyonu.
CDC, bazı vakalarda tedavinin bir yıl veya daha uzun sürebildiğini belirtiyor.
Enfeksiyon ilerlediğinde korneada hasar ve kalıcı görme kaybı gelişebilir. Ağır vakalarda kornea nakli gerekebilir.
Bu nedenle amaç hastalık ortaya çıktıktan sonra tedavi etmekten önce su-lens temasını mümkün olduğunca engellemek.
Kontakt lensle havuza girmek de riskli mi?
Evet. Su-lens teması yalnızca duş için geçerli değil.
Yüzme havuzu, deniz, göl ve jakuzi de kontakt lensle girilmesi önerilmeyen ortamlar arasında.
Havuz suyunda dezenfektan bulunması lensle yüzmenin tamamen güvenli olduğu anlamına gelmiyor.
Görme düzeltmesine ihtiyaç duyan kişiler için numaralı yüzücü gözlükleri bir seçenek olabilir.
Lens yanlışlıkla suyla temas ederse ne yapılmalı?
Kontakt lensiniz duşta veya başka bir nedenle suyla temas ettiyse CDC lensin mümkün olan en kısa sürede çıkarılmasını öneriyor.
Günlük kullan-at lens kullanılıyorsa lens atılabilir.
Yeniden kullanılabilen lenslerde ise ürünün bakım talimatına uygun biçimde temizleme ve dezenfeksiyon yapılması gerekiyor. CDC, suyla temas etmiş yeniden kullanılabilir lensin tekrar takılmadan önce uygun solüsyonla temizlenip gece boyunca dezenfekte edilmesini öneriyor.
Lensleri musluk suyuyla yıkamayın
Kontakt lens bakımında en önemli kurallardan biri su yerine lens için üretilmiş uygun steril solüsyon kullanmak.
FDA, kontakt lenslerin musluk veya distile suyla yıkanmamasını ve saklanmamasını öneriyor.
Evde hazırlanmış tuzlu su da steril kontakt lens solüsyonunun yerine geçmez.
Lens kabına önceki günden kalan solüsyonun üzerine yeni solüsyon eklemek de doğru bakım yöntemi değil. Eski solüsyon dökülmeli ve üretici talimatına uygun yeni solüsyon kullanılmalı.
Lens kabı da enfeksiyon kaynağı olabilir
Lens güvenliği yalnızca lensin kendisiyle sınırlı değil.
FDA, lens kabının uygun solüsyon kullanılarak temizlenmesini ve kurutulmasını öneriyor. Kabın düzenli olarak yenilenmesi de gerekiyor.
Musluk suyuyla lens kabını yıkamak, lensi doğrudan musluk suyuyla yıkamaya benzer biçimde mikroorganizmaların sisteme girmesine fırsat verebilir.
Kontakt lensler tıbbi cihazdır
Kontakt lenslerin günlük hayatın sıradan bir aksesuarı gibi görülmesi bakım hatalarını kolaylaştırabiliyor.
Oysa kontakt lensler tıbbi cihazdır. Yanlış kullanım yalnızca gözde geçici batma veya kızarıklığa değil, mikrobiyal keratit ve kornea ülseri gibi ciddi sorunlara da yol açabilir.
En basit korunma kuralı ise oldukça net:
Duşa, havuza veya jakuziye girmeden önce kontakt lensleri çıkarın.
Lensleri hiçbir tür suyla yıkamayın veya suda saklamayın.
Gözünüzde ağrı, belirgin kızarıklık, ışığa hassasiyet veya görme değişikliği gelişirse lensi çıkarın ve göz hekimine başvurun.
TIBBİ UYARI
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Kontakt lens kullanırken göz ağrısı, belirgin kızarıklık, ışığa hassasiyet, akıntı veya görmede değişiklik gelişirse lensi çıkarın ve gecikmeden göz hekimine başvurun.
KAYNAKLAR
Centers for Disease Control and Prevention — Healthy Habits: Keeping Water Away from Contact Lenses — 27 Mayıs 2025
Centers for Disease Control and Prevention — Acanthamoeba Keratitis — 20 Haziran 2025
U.S. Food and Drug Administration — Contact Lens Risks
