Bir Yılda Kaç Kez Doktora Gidiyoruz?

Bir yılda kaç kez doktorun kapısını çalıyorsunuz?

İki kez mi, beş kez mi, yoksa ondan fazla mı?

Bu sorunun cevabı yalnızca kişinin yaşı veya sağlık durumuyla ilgili değil. Yaşadığı ülkenin sağlık sisteminin nasıl örgütlendiği de doktorla ne kadar sık karşılaşacağını önemli ölçüde etkiliyor.

OECD’nin Health at a Glance 2025 raporu ülkeler arasındaki farkın ne kadar büyük olduğunu ortaya koyuyor.

2023 yılı veya karşılaştırılabilir en yakın yıl verilerine göre bazı ülkelerde kişi başına yılda üçten az yüz yüze doktor muayenesi gerçekleşirken Güney Kore’de sayı 18’e yaklaşıyor.

Türkiye ise OECD ülkeleri arasında yüz yüze doktor muayenesinin en sık gerçekleştiği ülkelerden biri.

Zirvede Güney Kore Var

OECD verilerinde kişi başına yüz yüze doktor muayenesinin en yüksek olduğu ülke Güney Kore.

Güney Kore: 17,8 muayene/yıl

Bu sayı, ortalama olarak bir kişinin yaklaşık üç haftada bir doktorla yüz yüze görüşmesine karşılık geliyor.

OECD, Güney Kore’deki yüksek sayının nedenlerinden biri olarak kısa muayene sürelerine dikkat çekiyor. Kısa görüşme süreleri hekimlerin bir çalışma oturumunda daha fazla hasta görmesine olanak sağlayabiliyor.

OECD ayrıca Güney Kore’de hastaların önemli bölümünün randevusu olmasa bile temel sağlık hizmetini aynı gün alabildiğini belirtiyor.

Ancak yüksek muayene sayısı tek başına sağlık sisteminin daha iyi veya daha erişilebilir olduğu anlamına gelmiyor.

Japonya'da Yılda 12,1 Muayene

Japonya’da kişi başına yıllık yüz yüze doktor muayenesi:

12,1

Japonya da doktor başvurularının yüksek olduğu ülkelerden biri.

Sağlık sisteminin finansmanı, hizmet sunucularına yapılan ödemeler ve hastaların sağlık kuruluşlarına başvuru biçimleri ülkeler arasındaki muayene sıklığını etkileyebiliyor.

Türkiye'de Kişi Başına 11,4 Muayene

Türkiye’de kişi başına yılda:

11,4 yüz yüze doktor muayenesi

gerçekleşiyor.

OECD’nin karşılaştırmalı grafiğindeki 31 ülkenin ortalaması ise:

6,8 muayene.

Buna göre Türkiye’de kişi başına yüz yüze doktor muayenesi bu ortalamadan yaklaşık yüzde 68 daha yüksek.

Başka bir ifadeyle Türkiye’de yaşayan bir kişi yılda ortalamaya göre yaklaşık 4,6 kez daha fazla yüz yüze doktor muayenesi oluyor.

Ülkelerde Yıllık Doktor Muayenesi

Ülke	Kişi başına yıllık yüz yüze muayene
Güney Kore	17,8
Japonya	12,1
Türkiye	11,4
Macaristan	10,7
Almanya	9,7
İtalya	9,7
Litvanya	9,4
İsrail	8,9
Hollanda	8,8
Çekya	8,6
Belçika	8,2
Polonya	7,9
Kolombiya	7,5
OECD-31 ortalaması	6,8
Avustralya	6,5
İspanya	6,0
Fransa	5,6
Slovenya	5,4
Danimarka	5,3
Lüksemburg	5,3
İsviçre	5,0
Şili	4,5
Finlandiya	4,2
Estonya	4,1
Portekiz	3,9
ABD	3,9
Norveç	3,5
Yunanistan	3,3
İsveç	2,7
Kosta Rika	2,3
Meksika	2,2

Not: Veriler 2023 yılına veya karşılaştırılabilir en yakın yıla aittir. Gösterge yüz yüze doktor muayenelerini ifade eder. Ülkelerin veri toplama yöntemleri ve kapsadıkları sağlık hizmetleri arasında farklılıklar bulunabilir.

Türkiye ile ABD Arasında Yaklaşık Üç Kat Fark Var

ABD’de kişi başına yıllık yüz yüze doktor muayenesi:

3,9

Türkiye’de ise:

11,4

Türkiye’deki sayı ABD’nin yaklaşık 2,9 katı.

Fransa’da kişi başına yıllık 5,6 yüz yüze muayene gerçekleşirken Türkiye’deki sayı bunun yaklaşık iki katı.

Fakat bu farklar “hangi ülkenin sağlık sistemi daha iyi?” sorusunun cevabı olarak kullanılamaz.

Çünkü doktor başvurularını sağlık sisteminin finansmanından sevk zincirine, hastaların ödediği katkılardan muayene sürelerine kadar birçok unsur etkiliyor.

Türkiye'de Hekim Sayısı Düşük, Muayene Sayısı Yüksek

Türkiye açısından en dikkat çekici noktalardan biri yüksek muayene sayısının görece düşük hekim yoğunluğuyla birlikte görülmesi.

OECD 2025 verilerine göre Türkiye’de:

1.000 kişiye 2,4 çalışan hekim

düşüyor.

OECD ortalaması ise:

1.000 kişiye 3,9 çalışan hekim.

Türkiye, nüfusa göre çalışan hekim sayısında OECD ortalamasının belirgin biçimde altında olmasına rağmen kişi başına yüz yüze doktor muayenesinde ortalamanın oldukça üzerinde.

Bu iki veri birlikte değerlendirildiğinde hekimlerin karşı karşıya kaldığı yüksek muayene hacmi daha görünür hale geliyor.

Türkiye'de Bir Hekime Yılda Tahmini 4.763 Muayene

OECD’nin hesaplamasına göre 2023’te hekim başına düşen tahmini yüz yüze muayene sayısı:

Güney Kore: 6.755

Türkiye: 4.763

Japonya: 4.566

OECD-33 ortalaması: 1.908

Türkiye’de hekim başına tahmini yüz yüze muayene sayısı bu ortalamanın yaklaşık 2,5 katı.

Ancak burada önemli bir ayrım var.

OECD bu göstergenin hekim üretkenliğinin ölçüsü olarak değerlendirilmemesi gerektiğini özellikle belirtiyor.

Çünkü muayenelerin süresi ve niteliği ülkeden ülkeye değişiyor. Ayrıca hastanede yatan hastalara verilen hizmetler ile hekimlerin araştırma ve idari görevler için harcadığı zaman bu hesaplamaya dahil değil.

Dolayısıyla bu rakam bize esas olarak muayene hacmini gösteriyor.

İsveç'te Neden Yalnızca 2,7?

Tablonun diğer ucundaki ülkelerden biri İsveç.

İsveç: 2,7 yüz yüze doktor muayenesi/yıl

Türkiye’deki sayı bunun yaklaşık dört katı.

Ancak buradan “İsveç’te doktora ulaşmak dört kat daha zor” sonucu çıkarılamaz.

OECD, İsveç’te hem birinci basamakta hem de hastanelerde doktor görüşmelerinin daha ağır ve karmaşık vakalara yoğunlaşma eğiliminde olduğunu belirtiyor.

Ülkeler arasında uzaktan sağlık hizmetlerinin kullanımı ve hemşireler başta olmak üzere diğer sağlık profesyonellerinin üstlendiği roller de farklılık gösteriyor.

Bu nedenle yalnızca yüz yüze muayene sayısı sağlık hizmeti kullanımının tamamını göstermiyor.

Az Muayene Kötü, Çok Muayene İyi mi?

Hayır.

Bir ülkede doktor muayenesinin yüksek olması;

• sağlık kuruluşlarına kolay başvurulabilmesi,

• sevk sisteminin yapısı,

• kısa muayene süreleri,

• sağlık hizmetlerinin ödeme modeli,

• kronik hastalık yükü,

• sık kontrol gerektiren uygulamalar

gibi birçok faktörden kaynaklanabilir.

Düşük muayene sayısı da mutlaka sağlık hizmetine erişimde sorun olduğu anlamına gelmez.

Bir ülkede hemşireler ve diğer sağlık profesyonelleri daha fazla görev üstlenebilir.

Bir doktor görüşmesine daha uzun zaman ayrılabilir.

Uzaktan sağlık hizmetleri daha yaygın kullanılabilir.

Güçlü bir birinci basamak ve sevk sistemi gereksiz uzman başvurularını azaltabilir.

Dolayısıyla ülkeleri yalnızca yıllık doktor muayenesi sayısına bakarak sağlık sistemlerinin kalitesi açısından sıralamak doğru değildir.

Peki “Doktora Gitmek Daha Kolay” Ne Anlama Geliyor?

Başlıktaki sorunun önemli bir ayrımı var.

Yıllık muayene sayısı bize insanların doktorlarla ne kadar sık yüz yüze görüştüğünü gösteriyor.

Sağlık hizmetine erişim ise bundan daha geniş bir kavram.

Erişim değerlendirilirken;

• randevu ve bekleme süreleri,

• nüfusa düşen hekim sayısı,

• sağlık güvencesinin kapsamı,

• cepten yapılan sağlık harcamaları,

• coğrafi ulaşılabilirlik,

• karşılanmamış sağlık hizmeti ihtiyacı,

• birinci basamak ve sevk sistemi

gibi göstergelerin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.

OECD’nin Health at a Glance 2025: Türkiye ülke notuna göre Türkiye’de nüfusun yüzde 99’u temel sağlık hizmetlerini kapsayan bir sistemin kapsamında.

Buna karşılık kaliteli sağlık hizmetlerinin bulunabilirliğinden memnun olduğunu belirtenlerin oranı Türkiye’de yüzde 41, OECD ortalamasında yüzde 64.

Karşılanmamış sağlık hizmeti ihtiyacı bildirenlerin oranı ise Türkiye’de yüzde 1,2, OECD ortalamasında yüzde 3,4.

Bu göstergeler aynı noktaya işaret ediyor:

Muayene sıklığı, sağlık hizmetine erişimin yalnızca bir boyutudur.

Türkiye'nin Verileri Ne Anlatıyor?

Türkiye açısından üç rakam yan yana getirildiğinde dikkat çekici bir tablo ortaya çıkıyor:

Kişi başına çalışan hekim sayısı OECD ortalamasının altında.

Buna karşılık:

Kişi başına yüz yüze doktor muayenesi OECD ortalamasının oldukça üzerinde.

Ve:

Hekim başına yıllık tahmini yüz yüze muayene sayısı 4.763.

Bu veriler Türkiye’de sağlık hizmetlerinin yoğun biçimde kullanıldığını ve hekimlerin yüksek bir muayene hacmiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.

Ancak bu rakamlardan tek başına sağlık hizmetinin kalitesi, hasta memnuniyeti veya sağlık sisteminin genel başarısı hakkında sonuç çıkarmak mümkün değil.

Sonuç

“Hangi ülkede doktora gitmek daha kolay?” sorusuna yalnızca yıllık muayene sayılarına bakarak kesin cevap vermek mümkün değil.

Ama şu sorunun cevabı daha açık:

İnsanlar hangi ülkelerde doktorla daha sık yüz yüze görüşüyor?

OECD verilerine göre:

Güney Kore: 17,8

Japonya: 12,1

Türkiye: 11,4

OECD-31 ortalaması: 6,8

Türkiye, OECD ülkeleri arasında yüz yüze doktor muayenesinin en sık gerçekleştiği ülkelerden biri.

Üstelik bu yüksek muayene hacmi OECD ortalamasından daha düşük hekim yoğunluğuyla birlikte görülüyor.

Dolayısıyla rakamların anlattığı hikâye yalnızca hastaların doktor kapısını ne kadar sık çaldığı değil.

Aynı zamanda o kapının arkasındaki hekimin bir yıl boyunca karşılaştığı muayene hacmi.

KAYNAKLAR

OECD — Health at a Glance 2025: OECD Indicators

OECD Health Statistics 2025 — Consultations with Doctors

OECD — Health at a Glance 2025: Türkiye

Veriler 2023 yılına veya karşılaştırılabilir en yakın yıla aittir.