Ketojenik diyet, obeziteye prediyabet ve karaciğer yağlanmasının eşlik ettiği yetişkinlerde, benzer kilo kaybı sağlayan Akdeniz diyeti ve çok düşük yağlı, bitkisel besin ağırlıklı diyete göre karaciğer yağını daha fazla azalttı. Randomize çalışmada üç grupta da vücut ağırlığının yaklaşık yüzde 10’u kaybedilirken karaciğerdeki yağ azalması ketojenik grupta yaklaşık yüzde 67, diğer gruplarda yaklaşık yüzde 45 oldu.
Bu bulgu, kontrollü koşullarda beslenmenin içeriğinin kilo kaybının ötesinde karaciğer metabolizmasını etkileyebileceğini gösteriyor. Ancak karaciğer yağının azalması, iltihabın veya fibrozis adı verilen nedbeleşmenin düzeldiği anlamına gelmiyor. Araştırma bu sonuçları değerlendirmedi.
Üç diyet, benzer kilo kaybıyla karşılaştırıldı
Washington Üniversitesi Tıp Fakültesi araştırmacılarının Cell Metabolism’de 27 Ağustos 2026’da çevrim içi yayımlanan çalışması, JAMA’nın 2 Ekim tarihli haberinde yeniden ele alındı.
Araştırmada 55 yetişkin rastgele üç beslenme grubuna ayrıldı. Çalışmayı tamamlayan 42 kişinin sonuçları analiz edildi; her grupta 14 kişi vardı.
Katılımcıların bütün öğünleri araştırma ekibi tarafından sağlandı. Haftalık diyetisyen görüşmeleri yapıldı ve enerji alımı, yaklaşık yüzde 10 kilo kaybı oluşturacak şekilde kişiye göre düzenlendi. Kilo verme dönemi yaklaşık beş ay sürdü; son ölçümler kısa bir kilo koruma döneminin ardından gerçekleştirildi.
Bu tasarımın amacı, hangi diyetin daha çok zayıflattığını değil, benzer miktarda kilo verildiğinde metabolik etkilerin değişip değişmediğini anlamaktı.
Ketojenik grupta karbonhidrat çok sıkı sınırlandı
Ketojenik diyette günlük enerjinin yüzde 4’ü karbonhidrattan, yüzde 23’ü proteinden, yüzde 73’ü yağdan geliyordu. Akdeniz diyetinde bu oranlar sırasıyla yüzde 50, yüzde 15 ve yüzde 35’ti. Çok düşük yağlı, bitkisel besin ağırlıklı grupta ise enerjinin yüzde 70’i karbonhidrattan sağlanıyordu.
Dolayısıyla araştırmadaki ketojenik beslenme, yalnızca şekerli içecekleri veya beyaz ekmeği azaltan bir program değildi. Karbonhidratın çok ileri düzeyde kısıtlandığı, yakından izlenen bir beslenme müdahalesiydi.
Karaciğer yağındaki yüzde 67 azalma nasıl okunmalı?
Bildirilen yüzde 67, başlangıçtaki karaciğer yağ miktarına göre azalmayı ifade ediyor. Katılımcıların yüzde 67’sinin iyileştiği veya karaciğerdeki bütün yağın ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.
Ketojenik grupta karaciğerin insüline yanıtındaki iyileşme de daha büyüktü. İnsülin duyarlılığı, dokuların kan şekerini düzenleyen bu hormona ne kadar etkili yanıt verdiğini anlatıyor. Karaciğerde yeni yağ üretimi de bu grupta daha fazla baskılandı.
Kasların insüline yanıtı ise üç diyette benzer düzeyde iyileşti. LDL kolesterol ve apolipoprotein B gibi kalp-damar riskiyle ilişkili ölçümlerde gruplar arasında anlamlı fark bulunmadı. Sonuçlar, ketojenik beslenmenin bütün sağlık göstergelerinde üstün olduğu şeklinde yorumlanamaz.
Akdeniz diyeti karaciğer yağlanmasında önemini koruyor
Metabolik işlev bozukluğuyla ilişkili yağlı karaciğer hastalığı, kısaca MASLD, karaciğerde yağ birikimine metabolik risk faktörlerinin eşlik ettiği durumu tanımlıyor.
Avrupa karaciğer, diyabet ve obezite derneklerinin 2024 ortak kılavuzu, beslenme kalitesinin iyileştirilmesini ve kişiye uygun, sürdürülebilir kilo kaybını destekliyor. Akdeniz tipi beslenme, karaciğer ve kalp-damar sağlığı açısından önerilen yaklaşımlar arasında yer alıyor.
Kılavuz, çok düşük karbonhidratlı ketojenik diyetlerin MASLD’de etkinliği ve güvenliği için kanıtı yetersiz bulmuştu. Yeni araştırma bu alana veri ekliyor; ancak tek başına uzun vadeli tedavi tercihlerini değiştirecek kapsamda değil.
Kontrollü çalışma günlük hayata ne kadar taşınabilir?
Öğünlerin hazır verilmesi ve düzenli profesyonel destek, diyete uyumu kolaylaştırdı. Günlük yaşamda aynı programı alışveriş, yemek hazırlama ve sosyal koşullar içinde sürdürmek daha zor olabilir.
Katılımcı sayısının az olması ve sonuçların yalnızca çalışmayı tamamlayan kişiler üzerinden değerlendirilmesi de dikkate alınmalı. Bulguların yıllar boyunca korunup korunmadığı, ileri karaciğer hastalığında geçerli olup olmadığı ve siroz gibi sonuçları etkileyip etkilemediği bilinmiyor.
Ayrıca daha ılımlı bir karbonhidrat azaltımının benzer yarar sağlayıp sağlamayacağı bu çalışmada sınanmadı. Karaciğer yağlanması olan kişiler için beslenme seçimi; hastalığın evresi, eşlik eden sorunlar, kullanılan ilaçlar ve programın sürdürülebilirliği birlikte değerlendirilerek yapılmalı.
TIBBİ UYARI
Bu içerik kişisel tedavi önerisi değildir. Karaciğer yağlanması veya diyabeti bulunan kişiler, çok düşük karbonhidratlı bir programa başlamadan önce hekim ve diyetisyen değerlendirmesi almalıdır. İlaçlar kendi kendine bırakılmamalı veya dozları değiştirilmemelidir.
KAYNAKLAR
1. Cell Metabolism — Effect of Diet Macronutrient Content on the Cardiometabolic Response to Weight Loss: A Randomized Clinical Trial — 27 Ağustos 2026.
2. JAMA — The Ketogenic Diet Improved Liver Health in Trial, But What Does That Mean in the Real World? — 2 Ekim 2026.
3. EASL–EASD–EASO — Clinical Practice Guidelines on the Management of Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease (MASLD) — 2024.
