Kan tahlilinde HE4 değerinin yüksek çıkması yumurtalık kanseri endişesi yaratabilir. HE4, bazı epitelyal yumurtalık kanserlerinde yükselen bir tümör belirtecidir; ancak tek başına kanser tanısı koydurmaz. Böbrek fonksiyonlarının azalması başta olmak üzere yaş, menopoz durumu ve sigara kullanımı da HE4 düzeyini etkileyebilir.
HE4 bu nedenle yalnızca laboratuvardaki rakama bakılarak değerlendirilmemelidir. Pelvik kitle gibi klinik bir durum varsa ultrason veya diğer görüntüleme bulguları, CA 125 ve kişinin özellikleriyle birlikte yorumlanabilir.
HE4 nedir ve neyi gösterir?
HE4, “Human Epididymis Protein 4” adıyla bilinen, WFDC2 geni tarafından kodlanan bir proteindir. Adında “epididymis” geçmesine rağmen kadınlarda da farklı dokularda bulunur.
Bazı epitelyal yumurtalık kanserlerinde HE4 üretimi artabilir ve kandaki düzeyi yükselebilir. Bu özelliği nedeniyle yumurtalık kanserinin klinik değerlendirmesinde kullanılan biyobelirteçlerden biridir.
Ancak HE4 yalnızca kanser hücrelerine özgü değildir. Bu nedenle yüksek bir sonuç doğrudan yumurtalık kanseri anlamına gelmez.
HE4 testi neden istenir?
HE4 testi özellikle yumurtalık veya pelviste kitle saptanan bazı kadınlarda kitlenin kötü huylu olma riskini değerlendirmeye yardımcı olmak amacıyla kullanılabilir.
CA 125 ile birlikte değerlendirilerek ek bilgi sağlayabilir. Ayrıca uygun hastalarda daha önce tanı konmuş epitelyal yumurtalık kanserinin izleminde HE4 düzeyindeki değişikliklerden yararlanılabilir.
HE4 tek başına genel toplumda “yumurtalık kanseri var mı?” sorusuna cevap veren bir tarama testi değildir.
HE4 kaç olmalı?
HE4 için herkese uygulanabilecek tek bir evrensel normal değer vermek doğru değildir.
Sonuç genellikle pmol/L birimiyle raporlanır. Referans sınırı kullanılan laboratuvar yöntemine, yaşa ve menopoz durumuna göre değişebilir. Üretici ve laboratuvarların kullandığı karar sınırları da birbirinden farklı olabilir.
Bu nedenle e-Nabız veya laboratuvar raporundaki referans aralığı dikkate alınmalıdır.
Laboratuvar sınırının üzerinde olmak ise “kanser sınırının aşılması” anlamına gelmez.
HE4 yüksekliği ne anlama gelir?
HE4 yüksekliği epitelyal yumurtalık kanseriyle ilişkili olabilir. Ancak sonuç yorumlanırken kanser dışı etkenlerin de dikkate alınması gerekir.
Özellikle böbrek fonksiyonlarının azalması HE4’ü belirgin biçimde yükseltebilir. Yaşın ilerlemesi, menopoz durumu ve sigara kullanımı da HE4 düzeyleri üzerinde etkili olabilir.
Bu nedenle yüksek HE4 sonucu değerlendirilirken kreatinin ve eGFR gibi böbrek fonksiyonuyla ilgili bilgiler önemli olabilir.
HE4 yüksekliği yumurtalık kanseri anlamına gelir mi?
Hayır. HE4 yüksekliği tek başına yumurtalık kanseri tanısı koydurmaz.
HE4’ün yumurtalık kanserini iyi huylu pelvik hastalıklardan ayırmada yararlı olabileceğini gösteren çalışmalar vardır. Ancak hiçbir tümör belirteci sonucu klinik değerlendirme ve görüntülemenin yerine geçmez.
Normal HE4 sonucu da yumurtalık kanserini kesin olarak dışlamaz. Yumurtalık kanserlerinin biyolojik özellikleri farklıdır ve tüm tümör tipleri aynı miktarda HE4 üretmez.
HE4 ile CA 125 arasındaki fark nedir?
HE4 ve CA 125 aynı test değildir.
CA 125 yumurtalık kanserinde sık kullanılan bir belirteçtir ancak adet dönemi ve endometriozis gibi bazı iyi huylu jinekolojik durumlarda da yükselebilir. HE4 ise özellikle endometriozis gibi bazı benign durumlarda CA 125’e göre daha az yanlış yüksek sonuç verebilir.
HE4’ün önemli sınırlamalarından biri böbrek fonksiyonlarından etkilenmesidir. Böbrek fonksiyonu azaldığında kanser bulunmasa bile HE4 yükselebilir.
Bu nedenle iki testin güçlü ve zayıf yönleri farklıdır.
HE4 ve ROMA indeksi arasındaki ilişki nedir?
ROMA, “Risk of Ovarian Malignancy Algorithm” ifadesinin kısaltmasıdır.
Bu algoritma HE4 ve CA 125 sonuçlarını menopoz durumuyla birlikte kullanarak pelvik kitlesi bulunan kadınlarda epitelyal yumurtalık kanseri riskinin sınıflandırılmasına yardımcı olur.
ROMA sonucu tek başına yumurtalık kanseri tanısı değildir. Ayrıca kullanılan laboratuvar yöntemine göre karar sınırları değişebileceğinden internette bulunan tek bir yüzde değeri herkese uygulanmamalıdır.
ROMA özellikle zaten pelvik kitlesi bulunan uygun hastaların risk değerlendirmesinde kullanılan yardımcı bir araçtır; sağlıklı kadınlarda genel kanser taraması amacıyla kullanılmamalıdır.
Böbrek hastalığı HE4’ü yükseltir mi?
Evet. HE4 yorumlanırken dikkat edilmesi gereken en önemli kanser dışı faktörlerden biri böbrek fonksiyonudur.
Böbrek fonksiyonu azaldığında HE4’ün kandaki düzeyi yükselebilir. Bu durum özellikle ileri yaşta veya kronik böbrek hastalığı bulunan kişilerde yüksek HE4 sonucunun yanlış biçimde kanserle ilişkilendirilmesine yol açabilir.
Bu nedenle HE4 yüksekliğinde böbrek fonksiyonlarının bilinmesi sonucun doğru yorumlanmasına yardımcı olur.
HE4 sonucu tek başına ne ifade etmez?
Tek bir HE4 sonucu yumurtalık kanseri tanısı koydurmaz, kanserin evresini tek başına belirlemez ve yüksek çıktığında kitlenin kesin olarak kötü huylu olduğunu göstermez.
Benzer şekilde normal sonuç da yumurtalık kanserini yüzde 100 dışlamaz.
Şüpheli bir yumurtalık veya pelvik kitle değerlendirilirken yaş, menopoz durumu, ultrason ve diğer görüntüleme bulguları ile gerektiğinde CA 125 ve diğer klinik bilgiler birlikte değerlendirilir.
Sıkça Sorulan Sorular
HE4 yüksek çıktı, kanser miyim?
Hayır. HE4 yüksekliği tek başına yumurtalık kanseri tanısı değildir. Böbrek fonksiyon bozukluğu, yaş ve sigara kullanımı gibi kanser dışı faktörler de sonucu yükseltebilir.
HE4 mü, CA 125 mi daha önemli?
İki test farklı özelliklere sahiptir ve birinin her durumda diğerinden daha önemli olduğu söylenemez. Pelvik kitlenin değerlendirilmesinde HE4 ve CA 125 bazı durumlarda birlikte kullanılabilir.
HE4 yüksekliğinde böbrek değerlerine neden bakılır?
Çünkü böbrek fonksiyonu azaldığında HE4 kanda yükselebilir. Bu nedenle kreatinin ve eGFR gibi böbrek fonksiyon göstergeleri, yüksek HE4 sonucunun doğru yorumlanmasına yardımcı olabilir.
Kaynaklar
- Dochez V, Caillon H, Vaucel E, et al. Biomarkers and Algorithms for Diagnosis of Ovarian Cancer: CA125, HE4, RMI and ROMA, a Review. Journal of Ovarian Research, 2019.
- Huang J, Chen J, Huang Q. Diagnostic Value of HE4 in Ovarian Cancer: A Meta-analysis. European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology, 2018.
- Kappelmayer J, Antal-Szalmás P, Nagy B Jr. Human Epididymis Protein 4 (HE4) in Laboratory Medicine and an Algorithm in Renal Disorders. Clinica Chimica Acta, 2015.
- Scaletta G, Plotti F, Luvero D, et al. The Role of Novel Biomarker HE4 in the Diagnosis, Prognosis and Follow-up of Ovarian Cancer: A Systematic Review. Expert Review of Anticancer Therapy, 2017.
