Kontakt lenslerle uykuya dalmak, göz sağlığı açısından ciddi sonuçlar doğurabilen bir alışkanlık. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezinin (CDC) bilimsel değerlendirmelerine göre, kontakt lensle uyumak göz enfeksiyonu riskini 6 ila 8 kat artırabiliyor. Üstelik bu risk yalnızca lenslerini her gece çıkarmayan kişilerle sınırlı değil. Ara sıra lensle uyumak veya kısa süreli şekerleme yapmak da enfeksiyon gelişme olasılığını yükseltebiliyor.
Araştırmalar, kontakt lens kullanımına bağlı bazı kornea enfeksiyonlarının uzun süreli tedavi, cerrahi müdahale ve kalıcı görme kaybıyla sonuçlanabildiğini gösteriyor.
CDC: Enfeksiyon riski 6 ila 8 kat yükseliyor
CDC’nin Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR) dergisinde 17 Ağustos 2018’de yayımlanan bilimsel değerlendirmesinde, kontakt lensle uyumanın enfeksiyon açısından önemli ve önlenebilir risk faktörlerinden biri olduğu belirtildi.
Raporda, daha önce gerçekleştirilen epidemiyolojik araştırmalara dayanılarak kontakt lensle uyuyan kişilerde lensle ilişkili göz enfeksiyonu riskinin, uyumayanlara kıyasla 6 ila 8 kat yüksek olduğu bildirildi.
Bu artışın yalnızca sürekli olarak lensle uyuyan kişilerde görülmediği, ara sıra lenslerle uyumanın da risk oluşturduğu vurgulandı.
Söz konusu oran, enfeksiyon gelişme olasılığındaki göreli artışı ifade ediyor. Lensle uyuyan her kişinin enfeksiyon geçireceği veya bir gecelik kullanımın mutlaka göz hasarına yol açacağı anlamına gelmiyor.
Gözün saydam tabakasında ciddi enfeksiyon gelişebiliyor
Kontakt lens kullanımına bağlı en önemli komplikasyonlardan biri, mikrobiyal keratit olarak adlandırılan kornea enfeksiyonu.
Kornea, gözün ön bölümünde yer alan ve ışığın odaklanmasında önemli görev üstlenen saydam doku. Bu tabakanın sağlıklı kalması, net görme açısından büyük önem taşıyor.
Kontakt lensin gereğinden uzun süre kullanılması ve gece boyunca gözde bırakılması, korneanın oksijenlenmesini olumsuz etkileyebiliyor ve göz yüzeyinin enfeksiyonlara karşı korunmasını güçleştirebiliyor.
Lenslerin uygun şekilde temizlenmemesi veya suyla temas etmesi de bakterilerin, mantarların ve amip gibi mikroorganizmaların göze ulaşmasını kolaylaştırabiliyor.
Özellikle bazı bakterilerin neden olduğu kornea enfeksiyonları hızla ilerleyebiliyor.
Tedavi geciktiğinde korneada ülser, doku hasarı ve kalıcı iz gelişebiliyor. Ağır olgularda görme kaybı meydana gelebiliyor.
Altı hasta incelendi, ikisi ameliyat olmak zorunda kaldı
CDC tarafından yayımlanan araştırmada, 2016–2018 yılları arasında kontakt lensle uyuma öyküsü bulunan altı ciddi kornea enfeksiyonu vakası ayrıntılı biçimde değerlendirildi.
Hastaların bir bölümünde uzun süreli antibiyotik tedavisi gerekirken, ikisinde cerrahi müdahale zorunlu hâle geldi.
Olgulardan birinde, gece boyunca kontakt lens kullandıktan sonra gelişen kornea enfeksiyonu ilerleyerek korneanın delinmesine neden oldu. Hastaya acil kornea nakli uygulandı.
Bir başka hastada ise her iki gözde ciddi enfeksiyon gelişti. Sağ gözdeki kornea hasarı nedeniyle cerrahi tedaviye ihtiyaç duyuldu.
Raporda, hastaların çoğunda enfeksiyon sonrasında korneal iz veya kalıcı görme hasarı bulunduğu belirtildi.
Araştırmacılar, bu altı vakanın özellikle ağır klinik olgular arasından seçildiğini ve bütün kontakt lens kullanıcılarını temsil etmediğini vurguladı.
Dolayısıyla altı hastadan ikisinin ameliyat edilmesi, lensle uyuyan her üç kişiden birinin ameliyat olacağı anlamına gelmiyor.
Ancak olgular, basit görünen bir kullanım hatasının ne kadar ciddi sonuçlara yol açabileceğini ortaya koyuyor.
Kısa süreli uyku da tamamen güvenli değil
Kontakt lens kullanıcılarının sık karşılaştığı durumlardan biri, televizyon izlerken, yolculuk sırasında veya gün içinde kısa süreliğine uykuya dalmak.
CDC’nin değerlendirmesi, riskin yalnızca gece boyunca süren uykuya bağlı olmadığını gösteriyor.
Kontakt lenslerin gözde bırakıldığı kısa süreli uykular da önerilmeyen davranışlar arasında bulunuyor.
Bazı kontakt lensler hekim gözetiminde gece kullanımına uygun şekilde üretilmiş olsa da bu özellik enfeksiyon riskini ortadan kaldırmıyor.
CDC, 2025 yılında güncellenen güvenli kontakt lens kullanım önerilerinde, göz hekimi tarafından özellikle belirtilmedikçe lenslerle uyunmaması gerektiğini vurguluyor.
Gözde kızarıklık ve ağrı varsa beklemeyin
Kontakt lens kullanımına bağlı kornea enfeksiyonları başlangıçta sıradan bir göz tahrişiyle karıştırılabiliyor.
Ancak bazı belirtiler acil göz hastalıkları değerlendirmesi gerektirebiliyor.
CDC’ye göre dikkat edilmesi gereken belirtiler arasında gözde belirgin kızarıklık, giderek artan ağrı, ışığa hassasiyet, ani bulanık görme, aşırı sulanma ve akıntı bulunuyor.
Özellikle lens çıkarıldıktan sonra devam eden veya şiddetlenen ağrı, ciddi kornea enfeksiyonu açısından önem taşıyor.
Bu belirtiler ortaya çıktığında kontakt lens çıkarılmalı ve gecikmeden göz hastalıkları hekimine başvurulmalı.
Hekim değerlendirmesi yapılmadan lens kullanımına yeniden başlanmamalı.
Görme azalması ve şiddetli ağrı bulunan durumlarda aynı gün acil değerlendirme gerekiyor.
Lensleri musluk suyuyla yıkamak da tehlikeli
Kontakt lens kullanımında enfeksiyon riskini artıran tek davranış lenslerle uyumak değil.
CDC, lenslerin musluk suyuyla yıkanmasının, duşta veya havuzda kullanılmasının da önemli riskler oluşturduğunu bildiriyor.
İçme açısından güvenli kabul edilen musluk suyu steril değildir. Suda bulunabilen bazı mikroorganizmalar kontakt lensler aracılığıyla göze taşınabiliyor.
Bunlardan biri olan Acanthamoeba, tedavisi güç ve görmeyi tehdit edebilen kornea enfeksiyonlarına neden olabiliyor.
Benzer şekilde lens kabındaki eski solüsyonun üzerine yeni solüsyon eklenmesi, dezenfeksiyonun etkinliğini azaltabiliyor.
Bu nedenle lenslerin yalnızca uygun bakım solüsyonlarıyla temizlenmesi, saklama kaplarının düzenli değiştirilmesi ve ürünlerin önerilen kullanım sürelerine uyulması gerekiyor.
Kontakt lens kullananlar nelere dikkat etmeli?
CDC’nin güncel önerilerine göre kontakt lenslerin göz sağlığı açısından güvenli kullanılabilmesi için bazı temel kurallara uyulması gerekiyor.
Lenslere dokunmadan önce eller sabun ve suyla yıkanmalı, ardından temiz biçimde kurulanmalı.
Göz hekimi tarafından özel olarak önerilmedikçe lenslerle uyunmamalı. Duşa veya havuza girmeden önce lensler çıkarılmalı.
Tekrar kullanılabilen lensler uygun solüsyonla temizlenmeli, saklama kabındaki eski solüsyon tamamen boşaltılmalı ve her kullanımda taze solüsyon tercih edilmeli.
Lens saklama kaplarının en az üç ayda bir değiştirilmesi ve düzenli göz muayenelerinin aksatılmaması da öneriliyor.
Küçük bir alışkanlık, kalıcı görme kaybına dönüşebilir
Kontakt lensler uygun şekilde kullanıldığında milyonlarca kişinin görme kusurlarını güvenli ve etkili biçimde düzeltmesine yardımcı oluyor.
Ancak lenslerin tıbbi cihaz niteliği taşıdığı ve kullanım kurallarına uyulmadığında ciddi komplikasyonlar gelişebileceği unutulmamalı.
CDC’nin değerlendirmeleri, lensle uyumanın önlenebilir göz enfeksiyonları açısından en önemli davranışsal risklerden biri olduğunu ortaya koyuyor.
Enfeksiyonların önemli bir bölümü uygun tedaviyle iyileşebilse de ağır vakalarda görmeyi sağlayan saydam kornea dokusu kalıcı olarak zarar görebiliyor.
Bilimsel verilerin ortaya koyduğu temel uyarı açık: Kontakt lensleri uyumadan önce çıkarmak, görme sağlığını korumak için alınabilecek en basit ve önemli önlemlerden biri.
KAYNAKLAR
- Cope JR ve arkadaşları. Corneal Infections Associated with Sleeping in Contact Lenses — Six Cases, United States, 2016–2018. Morbidity and Mortality Weekly Report, 2018; 67:877–881. DOI: 10.15585/mmwr.mm6732a2.
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Preventing Eye Infections When Wearing Contacts. Güncelleme: 27 Mayıs 2025.
