Göz sulanması; göz kuruluğu, alerji, enfeksiyon, göze kaçan yabancı cisimler ve gözyaşı kanallarındaki daralma veya tıkanıklık nedeniyle ortaya çıkabilir. Göz kapaklarının konumundaki bozukluklar da buna yol açabilir. Rüzgâr, soğuk hava ve duman ise geçici sulanmayı tetikleyebilir.
Temel ayrım, gözyaşının fazla üretilmesi ile normal üretilen gözyaşının yeterince boşalamaması arasındadır. Bu nedenle sulanma, gözün yeterince nemlendiğini göstermez. Şikâyete şiddetli ağrı veya görme değişikliği eşlik ediyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir.
Göz kuruluğu neden sulanmaya yol açar?
Göz kuruluğu, gözyaşının yetersiz üretilmesi veya göz yüzeyinden hızla buharlaşmasıyla gelişebilir. Yüzeyde oluşan tahriş, daha fazla gözyaşı üretilmesini tetikleyebilir. Böylece kuruluk yaşayan bir göz, dışarıdan bakıldığında sürekli sulanıyor gibi görünebilir.
Burada yalnızca gözyaşının miktarı değil, göz yüzeyini koruyan tabakanın işlevi de önemlidir. Sulanmaya yanma, batma veya kum kaçmış hissi eşlik edebilir. Ancak bu yakınmalar tek başına kuru göz tanısı koydurmaz.
Uzun süre ara vermeden ekrana bakmak, klimalı ortamlar ve kuru hava, göz kuruluğunu kolaylaştıran etkenler arasındadır.
Kaşıntı, kızarıklık ve çapaklanma ne anlatır?
Sulanmaya eşlik eden belirtiler neden hakkında ipucu verir; fakat birbirleriyle örtüşebilir.
• Kaşıntı ve kızarıklık, alerjiyle ilişkili olabilir.
• Kirpikleri birbirine yapıştıran akıntı ve çapaklanma, göz yüzeyindeki enfeksiyonlarda görülebilir.
• Batma ve yabancı cisim hissi, kurulukta veya göze bir parçacık kaçtığında ortaya çıkabilir.
Gözün beyaz kısmını ve kapakların iç yüzünü örten zarın iltihaplanmasına konjonktivit denir. Enfeksiyonlar ve alerjiler bu duruma neden olabilir. Yalnızca sulanmanın ya da akıntının görünümüne bakarak kesin neden belirlenemez.
Tek gözün sulanması kanal tıkanıklığı anlamına mı gelir?
Tek gözde sulanma, mutlaka gözyaşı kanalı tıkanıklığı olduğu anlamına gelmez. Göze kaçan bir parçacık, göz yüzeyine sürten kirpik veya kapak sorunu da tek taraflı yakınmaya yol açabilir.
Gözyaşını uzaklaştıran kanallar daraldığında ya da tıkandığında ise sıvı gözde birikip dışarı taşabilir. Bu nedenle sürekli tekrarlayan tek taraflı sulanmada göz yüzeyiyle birlikte kapakların ve gözyaşı yollarının değerlendirilmesi önemlidir.
Sulanmanın bir veya iki gözde olması, ne zaman başladığı ve hangi koşullarda arttığı muayenede yol gösterir; tek başına tanıyı belirlemez.
Göz sulanmasına ne iyi gelir?
Rahatlama sağlayabilecek önlemler, sulanmanın nedenine bağlıdır. Dumanlı ve tozlu ortamlardan uzaklaşmak, ekran kullanımına ara vermek ve kuru ortam havasını nemlendirmek, özellikle kuruluğa bağlı yakınmaları azaltabilir.
Gözü ovuşturmamak önemlidir. Kaşıntı ve tahrişte kapalı göz kapaklarının üzerine temiz, serin bir bez koymak geçici rahatlama sağlayabilir. Akıntı varsa el temizliğine dikkat edilmeli, havlu paylaşılmamalıdır.
Kontakt lens kullananlar gözde rahatsızlık geliştiğinde lenslerini çıkarıp gözlük kullanmalıdır. Lens kullanıcısında kızarıklık veya ağrı varsa muayene geciktirilmemelidir.
Her göz sulanması aynı damlayla tedavi edilmez
Tedavi, sulanmanın kaynağına göre belirlenir. Kurulukta göz yüzeyini nemlendiren damlalar değerlendirilebilir. Alerjiye bağlı yakınmalarda alerji tedavisi, gözyaşı kanalı veya kapak sorunlarında ise farklı girişimler gerekebilir.
Antibiyotikli damlalar yalnızca uygun görülen bakteriyel enfeksiyonlarda kullanılır; virüslere veya alerjiye bağlı sulanmayı tedavi etmez. Bu nedenle her sulanmayı enfeksiyon kabul ederek damla kullanmak doğru değildir.
Hafif ve geçici sulanma her zaman tedavi gerektirmeyebilir. Ancak şikâyet sürüyorsa, sık tekrarlıyorsa veya günlük işleri etkiliyorsa göz hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.
Göz sulanmasında hangi belirtilerde beklenmemeli?
Ani görme kaybı, belirgin görme değişikliği veya şiddetli göz ağrısı acil değerlendirme gerektirir. Işığa bakarken ağrı, belirgin kızarıklık ya da göz yaralanması da basit bir sulanma gibi ele alınmamalıdır.
Kontakt lens kullananlarda kızarık ve ağrılı göz, aynı gün değerlendirilmelidir. Göz kapağının içe veya dışa dönmesi ya da göz çevresinde geçmeyen şişlik bulunması da muayene nedenidir.
TIBBİ UYARI
Göz sulanması tek başına belirli bir hastalığı göstermez. Damla seçimi altta yatan nedene göre yapılmalı; ağrı veya görme değişikliği varken evde uygulanan yöntemlerle zaman kaybedilmemelidir.
KAYNAKLAR
1. NHS — Watering eyes — 12 Kasım 2024.
2. NHS — Dry eyes — 6 Ocak 2025.
3. NHS — Conjunctivitis — 23 Nisan 2024.
