Gece uyurken maruz kalınan ışığın yalnızca uyku kalitesiyle değil, kalbin yapısı ve uzun vadeli kalp-damar sağlığıyla da ilişkili olabileceğine dair kanıtlar güçleniyor. European Heart Journal’da yayımlanan geniş kapsamlı bir çalışma, gece ışık maruziyeti yüksek olan kişilerde bazı olumsuz kalp yapısı ve işlev değişikliklerinin daha sık görüldüğünü bildirdi.
Araştırma ayrıca daha fazla gece ışığına maruz kalan kişilerde kalp yetmezliği, kalp krizi, atriyal fibrilasyon, inme ve kalp-damar kaynaklı ölüm risklerinin daha yüksek olduğunu gösterdi. Ancak bu sonuçlar bir neden-sonuç ilişkisini kanıtlamıyor; çalışma gözlemsel olduğu için gece ışığının tek başına kalp hastalığına yol açtığı söylenemez.
Gece ışığı ve kalp arasındaki bağlantı nasıl araştırıldı?
Araştırmacılar UK Biobank verilerini kullandı. Katılımcılar 2013–2015 yılları arasında ışık sensörü bulunan bileklikleri yedi gün boyunca taşıdı.
Gece döneminde 3 lüksün üzerindeki ışık maruziyeti hesaplandı. Üç yıl kadar sonra kalp MR’ı yapılan 11.071 katılımcıda kalbin yapısı ve pompalama özellikleri ayrıntılı olarak değerlendirildi.
Kalp-damar hastalıkları ve ölüm sonuçlarına ilişkin analiz ise 73.286 kişiyi kapsadı. Katılımcılar yaklaşık 8–10 yıl boyunca takip edildi.
Kalp MR’larında hangi değişiklikler görüldü?
Gece ışığına yüksek düzeyde maruz kalan kişilerde, hiç maruz kalmayanlara kıyasla sol karıncık kas kütlesinin boya göre düzeltilmiş ölçümünde yüzde 2,4 artış görüldü.
Ortalama kalp duvarı kalınlığı yüzde 1,5 daha fazlaydı. Kalbin kasılma performansını yansıtan miyokardiyal kontraksiyon fraksiyonu ise yüzde 1,9 daha düşüktü.
Araştırmacılar sağ karıncık ve sol kulakçıkta da bazı yapısal ve işlevsel farklılıklar saptadı. Bu değişiklikler klinik olarak belirgin kalp hastalığı ortaya çıkmadan önce görülebilen “subklinik” değişimler olarak değerlendiriliyor.
Kalp hastalıklarıyla ilişkili risk ne kadar arttı?
Yüksek gece ışığı maruziyeti, hiç maruziyet olmayan grupla karşılaştırıldığında şu sonuçlarla ilişkilendirildi:
Kalp yetmezliği riskinde yüzde 29 artış
Atriyal fibrilasyon riskinde yüzde 15 artış
Kalp krizi riskinde yüzde 24 artış
İnme riskinde yüzde 33 artış
Kalp-damar kaynaklı ölüm riskinde yüzde 26 artış
Bu oranlar göreceli risk artışlarını ifade ediyor. Çalışmada her kişinin başlangıçtaki mutlak riskinin ne olduğu bu yüzdelerle doğrudan anlatılmadığı için “gece ışığı kalp krizi riskini yüzde 24 artırır” şeklinde kişisel bir tahmin yapmak doğru olmaz.
Uyku süresi bağlantının bir bölümünü açıklıyor olabilir
Araştırmacılar gece ışığı ile kalp yapısındaki değişiklikler arasındaki ilişkinin yaklaşık yüzde 24 ila yüzde 49’unun daha kısa uyku süresiyle istatistiksel olarak açıklanabildiğini bildirdi.
Gece ışığının biyolojik saati etkileyebildiği, melatonin salgısını baskılayabildiği ve uyku düzenini bozabildiği daha önceki deneysel çalışmalarla da biliniyor. Yeni çalışma, bu mekanizmaların uzun vadede kalp yapısına yansıyabileceği ihtimalini destekliyor.
Neden 3 lüks sınırı kullanıldı?
Araştırmada gece ışığı için 3 lüksün üzerindeki maruziyet dikkate alındı. Araştırmacılar bu eşiğin, düşük düzeylerdeki gece ışığının bile bazı kişilerde melatonin salgısını etkileyebildiğini gösteren önceki insan çalışmalarına dayandığını belirtti.
Ancak 3 lüks, “bu seviyenin altı tamamen güvenlidir, üstü zararlıdır” anlamına gelen klinik bir sınır değildir. Işığa biyolojik duyarlılık kişiden kişiye değişebilir.
Daha önceki çalışmalar da benzer bir bağlantı bulmuştu
2025 yılında JAMA Network Open’da yayımlanan başka bir UK Biobank araştırmasında yaklaşık 88.905 yetişkin incelenmişti.
En parlak gecelere maruz kalan grupta, en karanlık gecelerde bulunan gruba göre koroner arter hastalığı, kalp krizi, kalp yetmezliği, atriyal fibrilasyon ve inme riskleri daha yüksek bulunmuştu.
2026 yılında ABD’de 7.607 yetişkini inceleyen ayrı bir çalışma da gün içindeki parlak ışık ile gece karanlığı arasındaki fark arttıkça kalp-damar kaynaklı ölüm riskinin daha düşük olduğunu bildirdi.
Gece ışığını azaltmak mantıklı mı?
Mevcut kanıtlar yatak odasını olabildiğince karanlık tutmanın uyku açısından makul bir yaklaşım olduğunu destekliyor.
Uyku sırasında gerekli olmayan ışıkları kapatmak, güçlü gece lambalarından kaçınmak, dışarıdan gelen ışığı perdeyle azaltmak ve telefon ekranını uyku boyunca açık bırakmamak uygulanabilecek basit önlemler arasında.
Gece tuvalete kalkmak gibi güvenlik gerektiren durumlarda ise tamamen karanlık ortam herkes için uygun olmayabilir. Özellikle düşme riski bulunan kişilerde güvenli hareket etmeyi sağlayacak düşük düzeyli aydınlatma daha önemli olabilir.
Çalışmanın önemli sınırlılıkları var
Araştırmanın en önemli sınırlılığı gözlemsel olması. Bu nedenle ışığın doğrudan kalpteki değişikliklere veya kalp hastalığına neden olduğu kanıtlanmış değil.
Işık maruziyeti yalnızca yedi gün boyunca ölçüldü. Araştırmacılar daha küçük bir UK Biobank grubunda ışık alışkanlıklarının yıllar içinde görece kararlı olduğunu belirtse de bir haftalık ölçüm herkesin uzun vadeli alışkanlığını tam olarak yansıtmayabilir.
Bileklik sensörleri ışığın dalga boyunu da ölçmedi. Bu nedenle özellikle biyolojik saati etkileyebilen mavi ışığın ayrı etkisi değerlendirilemedi.
UK Biobank katılımcılarının genel nüfusa göre daha sağlıklı ve büyük ölçüde beyaz kökenli olması da sonuçların bütün toplumlara doğrudan genellenmesini sınırlıyor. Vardiyalı çalışanlar ana analizden çıkarıldığı için sonuçlar düzensiz çalışma saatlerine sahip kişiler için de aynı ölçüde geçerli olmayabilir.
TIBBİ UYARI
Bu içerik genel sağlık bilgisi amacıyla hazırlanmıştır. Gece ışığı kalp hastalığının tek nedeni değildir ve bu araştırma kişisel risk tahmini yapmaz. Kalp-damar hastalığı riskinizle ilgili değerlendirme için sağlık profesyoneline başvurun.
KAYNAKLAR
European Heart Journal — Dai J, Dai W ve arkadaşları. Nighttime light exposure and cardiac structure and function, 2026. DOI: 10.1093/eurheartj/ehag563
JAMA Network Open — Windred DP, Burns AC, Rutter MK ve arkadaşları. Light Exposure at Night and Cardiovascular Disease Incidence, 2025. DOI: 10.1001/jamanetworkopen.2025.39031
European Journal of Preventive Cardiology — Dai J, Dai W ve arkadaşları. Objectively Measured Individual-Level Daytime Versus Nighttime Light Exposure and Cardiovascular Disease Mortality in U.S. Adults, 2026. DOI: 10.1093/eurjpc/zwag303
UK Biobank — Light Exposure at Night and Cardiovascular Disease Incidence
