Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Semiha Çelik Ekinci, HPV aşısının yalnızca bir enfeksiyona karşı değil, gelecekte gelişebilecek bazı kanserlere karşı da koruma sağladığını belirterek toplumda farkındalığın artırılması gerektiğini söyledi.
İnsan Papilloma Virüsü (HPV) enfeksiyonlarının dünya genelinde en yaygın viral enfeksiyonlardan biri olduğunu ifade eden Doç. Dr. Semiha Çelik Ekinci, virüsün çoğu zaman belirti vermeden yıllarca vücutta kalabildiğini, bazı yüksek riskli tiplerinin ise ilerleyen yıllarda kansere dönüşebilen hücresel değişikliklere yol açabildiğini kaydetti.
HPV’nin rahim ağzı kanseri başta olmak üzere penis, vulva, vajina, anüs ve ağız-boğaz bölgesindeki bazı kanserlerle ilişkisinin bilimsel olarak ortaya konduğunu vurgulayan Ekinci, “Modern tıbbın en dikkat çekici başarılarından biri, bazı kanserlerin ortaya çıkmasını beklemeden önlem alabilmesidir. HPV aşısı da bu koruyucu yaklaşımın en güçlü örneklerinden biridir” dedi.
“Aşı Tedavi Etmez, Korur”
Toplumda sık karşılaşılan yanlış inanışlardan birinin HPV aşısının mevcut enfeksiyonu tedavi ettiği düşüncesi olduğunu belirten Ekinci, aşıların temel görevinin hastalık ortaya çıkmadan önce bağışıklık sistemini hazırlamak olduğunu söyledi.
“HPV aşısı mevcut HPV enfeksiyonunu temizlemez, oluşmuş siğil veya lezyonları ortadan kaldırmaz” diyen Ekinci, “Aşılar bağışıklık sistemine adeta bir eğitim süreci sunar. Gerçek virüsle karşılaşıldığında vücudun hızlı ve etkili yanıt verebilmesini sağlar. Bu nedenle koruyucu etkisi enfeksiyon gelişmeden önce en üst düzeye ulaşmaktadır” ifadelerini kullandı.
HPV Enfeksiyonu Geçirenler de Aşıdan Yararlanabiliyor
Daha önce HPV enfeksiyonu geçirmiş olmanın aşı için mutlak bir engel oluşturmadığını belirten Ekinci, kişinin bir HPV tipiyle karşılaşmış olsa bile aşının kapsadığı diğer yüksek riskli tiplere karşı koruma sağlayabileceğini söyledi.
Bu nedenle aşılama kararının bireysel risk değerlendirmesi ve hekim görüşü doğrultusunda verilmesi gerektiğini ifade eden Ekinci, uygun bireylerde geçmiş HPV enfeksiyonunun aşıdan fayda görme ihtimalini tamamen ortadan kaldırmadığını vurguladı.
En Yüksek Koruma Erken Yaşlarda Sağlanıyor
HPV aşısının en etkili olduğu dönemin virüsle karşılaşmadan önceki yaşlar olduğunu belirten Ekinci, uluslararası kılavuzların rutin aşılamayı 11-12 yaşlarında önerdiğini, aşılamanın 9 yaşından itibaren başlayabildiğini söyledi.
Türkiye Erişkin Bağışıklama Rehberi’nin de HPV aşısının özellikle cinsel aktivite başlamadan önce uygulanmasının en yüksek koruyucu etkinliği sağladığını ortaya koyduğunu belirten Ekinci, erken yaşta yapılan aşının uzun vadeli koruma açısından önemli avantajlar sunduğunu ifade etti.
Kimlere Kaç Doz Yapılıyor?
HPV aşısının uygulanma şemasının yaş ve bağışıklık durumuna göre değiştiğini belirten Ekinci şu bilgileri paylaştı:
- 9-14 yaş arasında aşılamaya başlayanlarda iki doz uygulanıyor.
- 15 yaş ve üzerindeki bireylerde üç dozluk aşılama programı öneriliyor.
- Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde ise yaşa bakılmaksızın üç doz uygulanması tavsiye ediliyor.
“26 Yaşa Kadar Güçlü Şekilde Öneriliyor”
Doç. Dr. Semiha Çelik Ekinci, uluslararası önerilere göre 26 yaşına kadar yeterince aşılanmamış tüm bireylerde HPV aşısının tavsiye edildiğini belirterek, 27-45 yaş aralığında ise aşılama kararının bireysel risk faktörleri ve hekim değerlendirmesi doğrultusunda verilmesinin uygun olduğunu söyledi.
45 yaş üzerindeki bireylerde ise rutin aşılama önerisinin bulunmadığını ifade eden Ekinci, bunun nedeninin güvenlik sorunu değil, beklenen ek koruyucu faydanın daha sınırlı olması ve bu yaş grubuna ilişkin etkinlik verilerinin daha kısıtlı olması olduğunu belirtti.
Güvenlik Profili Yakından İzleniyor
Dünya genelinde milyonlarca doz uygulanan HPV aşılarının güvenlik verilerinin oldukça güçlü olduğunu vurgulayan Ekinci, en sık görülen yan etkilerin uygulama bölgesinde ağrı, kızarıklık ve şişlik gibi geçici reaksiyonlar olduğunu söyledi.
Hafif ateş, baş ağrısı ve halsizlik gibi kısa süreli sistemik yakınmaların da görülebildiğini belirten Ekinci, ciddi alerjik reaksiyonların ise son derece nadir olduğunu ifade etti.
“Bazı Kanserleri Ortaya Çıkmadan Önleyebiliyoruz”
Açıklamasının sonunda koruyucu hekimliğin önemine dikkat çeken Doç. Dr. Semiha Çelik Ekinci, şu değerlendirmede bulundu:
“Yıllar boyunca tıp bilimi hastalıkları tedavi etmeye odaklandı. Ancak bugün bazı kanserleri ortaya çıkmadan önce önleyebilme imkanına sahibiz. HPV aşısı bu açıdan son derece kıymetli bir halk sağlığı aracıdır. Hiçbir aşı yüzde yüz koruma sağlamaz ve HPV aşısı da mevcut enfeksiyonları tedavi etmez. Ancak bilimsel veriler, doğru yaşta ve uygun bireylere uygulandığında HPV ilişkili kanserlerin yükünü azaltmada son derece etkili olduğunu göstermektedir. Bazen tıpta en büyük başarı, bir hastalığı yenmek değil; onun hiç başlamasına izin vermemektir.”
