Danıştay 8. Dairesi, doktor öğretim üyesi kadrosuna yapılan bir atamada, adayın aynı üniversitede çalışmasının ve akademik yükselme beklemesinin tercih gerekçesi sayılmasını liyakat ilkesine aykırı buldu. Daire, atamaya karşı açılan davada yeni bir bilirkişi heyetinin adayların çalışmalarını karşılaştırması gerektiğine hükmetti.
Uyuşmazlık, Osmaniye Korkut Ata Üniversitesinin 3 Ekim 2022’de Cebir ve Sayılar Teorisi Anabilim Dalı için açtığı doktor öğretim üyesi kadrosuna, üniversitede görev yapan bir araştırma görevlisinin atanması üzerine başladı. Kadroya başvuran bir başka aday, atama işleminin iptali istemiyle dava açtı.
Bilirkişi raporunda hangi gerekçeler yer aldı?
Osmaniye İdare Mahkemesine sunulan bilirkişi raporunda, davacının akademik faaliyet puanı 547, atanan adayın puanı ise 190,25 olarak hesaplandı. Heyet, atanan adayın ders verme deneyimini, aldığı atıfları ve yürüttüğü idari görevleri değerlendirdi. Aynı üniversitede görev yaparken yükselme beklemesini de tercih nedenleri arasında saydı. İlk derece mahkemesi raporu esas alarak davayı reddetti. Davacının istinaf başvurusu da reddedildi.
Danıştayın üzerinde durduğu bir diğer konu, davacının iki yılda yayımladığı 18 makaleydi. Bilirkişiler, matematik alanında bu sürede bu kadar makale yayımlanmasını olağan dışı bulmuştu. Daire, yayınların içeriği ve dergilerin bilimsel niteliği incelenmeden böyle bir değerlendirme yapılamayacağını belirtti.
Yeni heyet iki adayın dosyasını karşılaştıracak
Danıştay, 26 Şubat 2026 tarihli ve E. 2025/5982, K. 2026/1155 sayılı kararıyla Bölge İdare Mahkemesinin kararını oybirliğiyle bozdu. Dosya, yeniden karar verilmek üzere aynı mahkemeye gönderildi. Uyuşmazlık konusu alandan seçilecek yeni heyet, her iki adayın ilan şartlarını taşıyıp taşımadığını ve sundukları çalışmalar bakımından hangisinin kadroya daha uygun olduğunu inceleyecek. Böylece 547 puanlı adayın atama talebi de bilimsel karşılaştırmanın sonucuna göre değerlendirilecek.
Editoryal görüş | Akademiye girişte açık rekabet, yükselmede öngörülebilirlik
Osmaniye dosyasında üniversite bir kadroyu açık ilana çıkardı. Böyle bir ilana başvuran her akademisyen, eserlerinin hangi ölçütlerle değerlendirildiğini ve tercih edilen adayın hangi çalışmalarıyla öne geçtiğini öğrenebilmelidir. Araştırma görevlisi, öğretim görevlisi ve doktor öğretim üyesi alımlarında ilan şartlarının alanın gerçek ihtiyacını tarif etmesi ve mümkün olan en geniş aday grubuna başvuru imkânı tanıması bu nedenle önemlidir.
Doçentlik ve profesörlükte ise Türkiye’nin ayrıca ele alması gereken bir mesele var. Bir üniversite, yıllar önce açık rekabetle kadrosuna aldığı bir akademisyene, hangi bilimsel başarıları gösterdiğinde aynı kurumda yükselebileceğini baştan söyleyebilmelidir. YÖK’ün ve üniversitelerin bu aşamada alanın özelliklerine göre daha yüksek standartlar araması yerindedir. Adayın yürüttüğü projenin sonucu, saygın bir dergide yayımlanan araştırmadaki özgün katkısı ve yetiştirdiği lisansüstü öğrencilerin çalışmaları, yükseltme dosyasında somut karşılık bulmalıdır.
Türkiye’de mevcut yönetmelik açık doçent ve profesör kadrolarının ilan edilmesini öngörüyor. Kurum içi yükseltmeyi ayrı bir usule bağlayan örnekler de var. Harvard Üniversitesinin Fen ve Edebiyat Fakültesi, kendi öğretim üyesini profesörlüğe yükseltmek ile dışarıdan profesör atamak için ayrı süreçler işletiyor. Fakültede associate professor unvanına yükselme ile sürekli akademik görev statüsü sağlayan tenure değerlendirmesi de ayrı aşamalarda yapılıyor.
Türkiye için de dışarıdan akademisyen alımında açık ilan korunurken, doçentliğe ve profesörlüğe kurum içinden yükselmede ayrı bir usul tanımlanabilir. Bu modelde akademisyen, başvuru tarihini ve ölçütleri önceden bilir. Bağımsız jüri dosyayı inceler, üniversite kararını gerekçesiyle açıklar. Böylece kurumda geçirilen yılların akademik karşılığı, o yıllarda ortaya konan eserler üzerinden değerlendirilebilir.




