Emekli olduktan sonra yeniden memuriyete dönmek isteyenlerin karşılaştığı en önemli sorulardan biri, belediyeye yeniden atandıktan sonra başka bir kamu kurumuna geçiş yapılıp yapılamayacağı. Özellikle 5335 sayılı Kanun’un 30. maddesinde yer alan atama sınırlamaları, emekli memurların yeniden kamu görevine başlaması konusunda belirleyici oluyor.
Peki, emekli memur belediyeye yeniden atanıp başka bir kamu kurumuna naklen geçebilir mi?
Kısa cevap: Hukuken mümkün olabileceğine ilişkin resmî bir idari görüş bulunuyor. Ancak bu geçiş otomatik bir hak değil. Kişinin belediyede usulüne uygun biçimde yeniden memur statüsü kazanması, geçişin gerçek bir kurumlar arası nakil olması ve ilgili kurumların gerekli onayları vermesi gerekiyor.
Konunun en dikkat çekici yönü ise emekli bir kişinin bazı kamu kurumlarına doğrudan atanması yasaklanmışken, belediyede yeniden memur olarak göreve başladıktan sonra bu kurumlardan birine naklen geçişinin farklı değerlendirilmesi.
Emekli memur yeniden memuriyete atanabilir mi?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 93. maddesi, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre emekli olmuş kişilerden belirli şartları taşıyanların yeniden memurluğa alınabilmesine imkân tanıyor.
Ancak bu düzenleme tek başına bütün kamu kurumlarına serbestçe atama yapılabileceği anlamına gelmiyor.
Çünkü 5335 sayılı Kanun’un 30. maddesi, emeklilik veya yaşlılık aylığı alanların belirli kamu kurumlarının kadrolarına açıktan atanmasını sınırlandırıyor.
Dolayısıyla emekli bir kişinin yeniden memuriyete dönüp dönemeyeceği değerlendirilirken yalnızca 657 sayılı Kanun’a değil, 5335 sayılı Kanun’a ve kişinin tabi olduğu diğer özel mevzuata da bakılması gerekiyor.
Emekli memur belediyeye yeniden atanabilir mi?
Emekli bir memurun belediyede yeniden göreve başlaması, mevzuattaki koşulların sağlanması halinde mümkün olabiliyor.
Bunun nedeni, 5335 sayılı Kanun’un 30. maddesinin ilk fıkrasında açıktan atama yasağı getirilen kurumlarla belediyelerin aynı kapsamda düzenlenmemesi.
Ancak belediyeye atanabilmek için:
- Yeniden memuriyete alınmaya ilişkin yasal şartların taşınması,
- Atama yapılabilecek uygun ve boş bir kadronun bulunması,
- Belediyenin personel alımına ilişkin usul ve sınırlamalarına uyulması,
- Yaş, öğrenim, hizmet sınıfı ve varsa özel kadro şartlarının karşılanması,
- Atamaya yetkili makam tarafından gerekli işlemlerin yapılması
gerekiyor.
Bu nedenle emekli olmak, belediyeye yeniden atanmayı kendiliğinden sağlayan bir hak oluşturmuyor.
Belediyeye yeniden atanan emekli memur başka kamu kurumuna geçebilir mi?
Haberin temel sorusuna ilişkin dikkat çekici belge, mülga Devlet Personel Başkanlığının 24 Nisan 2007 tarihli ve 6891 sayılı görüşü.
Söz konusu görüşte, daha önce bir bölge müdürlüğünde şube müdürü olarak çalışırken emekli olan, ardından bir belediyeye Temizlik İşleri Müdürü olarak atanan kişinin başka bir kamu kurumuna naklen geçip geçemeyeceği inceleniyor.
Devlet Personel Başkanlığı, konuyu 657 sayılı Kanun’un 74. maddesi ile 5335 sayılı Kanun’un 30. maddesi kapsamında değerlendiriyor.
Başkanlığın vardığı sonuç, belediyede yeniden memur statüsünde çalışan kişinin başka bir kuruma naklen atanmasının, yasaklanan açıktan atama işlemiyle aynı nitelikte olmadığı yönünde.
Görüşte, ilgili personelin naklen atanmasının iki kurumun karşılıklı muvafakatiyle mümkün bulunduğu değerlendiriliyor.
Bu belge, emeklilikten sonra belediyeye yeniden atanan memurlar açısından önemli bir hukuki dayanak niteliği taşıyor.
Ancak burada kritik bir ayrıntı var: Görüş 2007 yılında verilmiş bir idari değerlendirme. Güncel mevzuat, kişinin statüsü ve somut atama işlemi ayrıca incelenmeden bütün başvurular için kesin sonuç çıkarılamaz.
5335 sayılı Kanun’un 30. maddesi hangi kurumları kapsıyor?
Emekli memurların yeniden atanmasına ilişkin sınırlamaların temelinde 5335 sayılı Kanun’un 30. maddesi bulunuyor.
Bu düzenlemeye göre, kanunda belirtilen istisnalar dışında emeklilik veya yaşlılık aylığı alan kişiler şu kurumların kadrolarına açıktan atanamıyor:
- Genel bütçeye dâhil daireler,
- Katma bütçeli idareler,
- Döner sermayeler,
- Kefalet sandıkları,
- Sosyal güvenlik kurumları,
- Bütçeden yardım alan kuruluşlar.
Özellikle döner sermayeler, emekli memurların yeniden atanmasına ilişkin tartışmalarda gözden kaçırılmaması gereken kurumlardan biri.
Burada belirleyici olan yalnızca kurumun adı değil; atanılacak kadronun hangi idareye ait olduğu ve işlemin hukuken açıktan atama mı, yoksa naklen atama mı sayıldığı.
Kanunun ikinci fıkrası ise daha geniş bir kamu kurumu grubunda emekli aylığı kesilmeksizin çalışılmasını sınırlandırıyor. Bu kapsamda belediyeler ve il özel idareleri de yer alıyor.
Dolayısıyla “emekli memurun belediyeye atanabilmesi” ile “emekli aylığını almaya devam edebilmesi” birbirinden farklı hukuki konular.
657 sayılı Kanun’un 74. maddesi neden önemli?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 74. maddesi, memurların kurumlar arasında naklen atanmasını düzenliyor.
Bu madde kapsamında bir memurun başka bir kuruma geçişi, kurumların karşılıklı muvafakati ve diğer yasal şartların sağlanmasıyla mümkün olabiliyor.
İşte emekli olduktan sonra belediyede yeniden memuriyete başlayan kişi açısından hukuki tartışmanın merkezinde bu hüküm bulunuyor.
Çünkü 5335 sayılı Kanun’un 30. maddesinde belirli kurumlara yönelik açıktan atama yasağı yer alırken, 657 sayılı Kanun’un 74. maddesinde halen görevde bulunan memurların kurumlar arası nakli düzenleniyor.
Devlet Personel Başkanlığının 2007 tarihli görüşü de bu ayrım üzerine kuruluyor.
Açıktan atama ile naklen atama arasındaki fark ne?
İki işlem arasındaki ayrım, emekli memurların yeniden kamu görevine başlaması açısından büyük önem taşıyor.
Açıktan atama: Kişinin halen bir memur kadrosunda görev yapmadığı durumda kamu görevine yeniden alınmasıdır.
Naklen atama: Kişinin halen bir kamu kurumunda memur olarak çalışırken, mevzuatta öngörülen şartlarla başka bir kuruma geçmesidir.
Örneğin emekli bir kişinin doğrudan genel bütçeli bir kamu kurumunun memur kadrosuna yeniden atanması, 5335 sayılı Kanun’un 30. maddesindeki yasak kapsamına girebilir.
Buna karşılık aynı kişinin önce belediyede hukuka uygun şekilde yeniden memur statüsü kazanması ve ardından başka bir kuruma geçmek istemesi, 657 sayılı Kanun’un 74. maddesi kapsamında naklen atama olarak değerlendirilebilir.
Ancak işlemin yalnızca adının “nakil” olması yeterli değil. Kişinin gerçekten memur statüsünde çalışması ve işlemin bütün yasal koşulları karşılaması gerekiyor.
Danıştay kararları ne söylüyor?
Danıştay kararları, 5335 sayılı Kanun’un 30. maddesindeki açıktan atama yasağının emekli aylığından vazgeçilerek bertaraf edilemeyeceğini gösteriyor.
Danıştay Onikinci Dairesinin 2013/2323 sayılı kararında, kanunda açıkça belirtilen istisnalar dışında yasak kapsamındaki kadrolara açıktan atama yapılamayacağı vurgulanıyor.
Bununla birlikte doğrudan açıktan atamaya ilişkin yargı kararları ile belediyede yeniden memur olmuş bir kişinin başka kuruma nakline ilişkin idari görüş aynı hukuki işlemi incelemiyor.
Bu nedenle açıktan atama yasağını ortaya koyan bir kararın, her türlü kurumlar arası nakli de otomatik olarak yasakladığı sonucuna varmak doğru değil.
Tersine, 2007 tarihli Devlet Personel Başkanlığı görüşünün bütün nakil taleplerini kesin biçimde güvence altına aldığı da söylenemez.
Somut olayın şartları ve güncel yargısal değerlendirmeler belirleyici olmaya devam ediyor.
Belediyeye yeniden atanan emekli memurun emekli aylığı kesilir mi?
Evet. Kural olarak emekli bir kişinin belediyede yeniden memur kadrosuna atanması halinde emekli aylığının ödenmesi durduruluyor.
Sosyal Güvenlik Kurumunun açıklamalarına göre, 5434 sayılı Kanun kapsamında emekli aylığı alan kişilerin kamuda yeniden emeklilik hakkı tanınan bir göreve başlamaları halinde aylıkları kesiliyor.
5335 sayılı Kanun’un 30. maddesi de belirli kamu kurumlarında emekli aylığı kesilmeksizin çalışılmasını sınırlandırıyor.
Ancak burada önemli bir ayrım bulunuyor:
Emekli aylığının kesilmesi, kişinin geçmişte kazandığı emeklilik hakkının tamamen ortadan kalkması anlamına gelmiyor.
Görevin sona ermesinin ardından aylığın yeniden bağlanması, ilgili sosyal güvenlik mevzuatı kapsamında değerlendiriliyor.
Emekli aylığının kesilmesi atama yasağını kaldırır mı?
Hayır.
Uygulamada en fazla karıştırılan konulardan biri bu.
Emekli bir kişinin “Aylığım kesilsin, yeniden memur olayım” şeklindeki talebi, 5335 sayılı Kanun’un 30. maddesinde yer alan açıktan atama yasağını tek başına ortadan kaldırmıyor.
Emekli aylığının kesilmesiyle belirli bir kamu kadrosuna atanabilme şartları farklı meseleler.
Bu nedenle önce atanılacak kadronun mevzuat bakımından uygun olup olmadığına, ardından emekli aylığına ilişkin sonuçlara bakılması gerekiyor.
Belediyeden başka kamu kurumuna naklen geçiş için hangi şartlar aranır?
Emeklilikten sonra yeniden belediyede memur olan bir kişinin başka bir kuruma nakil talebinde şu hususlar önem taşıyor:
- Belediyeye yapılan yeniden atamanın hukuka uygun olması.
- Kişinin halen 657 sayılı Kanun kapsamında memur statüsünde bulunması.
- Geçiş yapılacak kurumda uygun kadro ve atama imkânının bulunması.
- Kadronun sınıf, derece, öğrenim ve özel nitelik şartlarının karşılanması.
- İlgili kurumların mevzuatta öngörülen muvafakat ve atama işlemlerini tamamlaması.
- Kişiye özgü yaş, emeklilik rejimi ve diğer kanuni sınırlamaların bulunmaması.
- İşlemin yalnızca görünüşte değil, hukuken de gerçek bir naklen atama niteliği taşıması.
Belediye şirketinde işçi olarak çalışmak veya sözleşmeli personel statüsünde bulunmak, tek başına 657 sayılı Kanun’un 74. maddesine göre kurumlar arası memur nakli hakkı sağlamıyor.
Emekli memurlar açısından sonuç ne?
Mevzuat ve resmî görüşler birlikte değerlendirildiğinde üç temel sonuç ortaya çıkıyor:
Birincisi: Emekli bir memurun belediyeye yeniden atanması, gerekli yasal şartların bulunması halinde mümkün olabiliyor.
İkincisi: Belediyede yeniden memur statüsüne geçen kişinin başka bir kamu kurumuna naklen atanabileceği yönünde, Devlet Personel Başkanlığının 24 Nisan 2007 tarihli ve 6891 sayılı resmî görüşü bulunuyor.
Üçüncüsü: Bu görüş, her emekli memura sınırsız bir geçiş hakkı vermiyor. Nakil işleminin niteliği, kurumların onayı, uygun kadro ve güncel mevzuat hükümleri belirleyici olmaya devam ediyor.
Sonuç olarak, emekli memurun belediyeye yeniden atanıp daha sonra başka bir kamu kurumuna geçmesi her durumda yasak değildir. Ancak her durumda serbest de değildir.
Asıl hukuki ayrım, emekli kişinin yasak kapsamındaki bir kadroya doğrudan açıktan mı atandığı, yoksa belediyede yeniden memuriyet statüsü kazandıktan sonra gerçek bir kurumlar arası nakil işlemiyle mi geçtiği noktasında ortaya çıkıyor.
