Obezite tedavisinde son yılların en çok konuşulan ilaçları arasında yer alan GLP-1 reseptör agonistleri ve benzeri yeni nesil kilo verme ilaçları, kanser araştırmalarında da dikkat çekmeye başladı. Amerikan Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) toplantısında sunulacak yeni çalışmalar, bu ilaçları kullanan kişilerde bazı kanser türlerinin daha yavaş ilerlediğini gösterdi.
Akciğer ve Meme Kanserinde Dikkat Çeken Sonuçlar
Araştırmalardan birinde, erken evre kanser tanısı aldıktan sonra GLP-1 grubu ilaç kullanmaya başlayan 10 binden fazla hasta incelendi. Sonuçlara göre akciğer kanseri hastalarında hastalığın ileri evreye ilerleme oranı yaklaşık yarı yarıya azaldı. Meme kanseri hastalarında da benzer bir tablo görüldü. Kolorektal ve karaciğer kanserlerinde de anlamlı düzeyde risk azalması tespit edildi.
Bilim insanları, elde edilen verilerin yalnızca tek bir kanser türüyle sınırlı olmadığını, farklı tümör gruplarında da benzer eğilimlerin ortaya çıktığını belirtiyor.
Meme Kanseri Riskinde Yüzde 25 Azalma
Araştırmalardan bir diğerinde yaklaşık 95 bin kadın incelendi. GLP-1 ilaç kullanan kadınların meme kanseri tanısı alma olasılığının kullanmayanlara göre yaklaşık yüzde 25 daha düşük olduğu belirlendi. Yaş, kilo ve diğer risk faktörleri hesaba katıldığında da bu farkın devam ettiği bildirildi.
Bir başka analizde ise 137 binden fazla meme kanseri hastasının verileri değerlendirildi. Beş yıllık sağkalım oranı GLP-1 kullananlarda yüzde 95’in üzerinde bulunurken, kullanmayanlarda bu oran yüzde 89,5 olarak hesaplandı.
Bu İlaçlar Kanseri Nasıl Etkiliyor?
Uzmanlar bu etkinin neden ortaya çıktığını henüz tam olarak bilmiyor. Ancak birkaç güçlü teori bulunuyor.
İlk teoriye göre ilaçlar kilo kaybını sağlayarak, insülin direncini azaltarak ve vücuttaki kronik iltihaplanmayı düşürerek kanser gelişimine elverişli ortamı ortadan kaldırıyor. İkinci teori ise bazı tümör hücrelerinde bulunan GLP-1 reseptörlerinin doğrudan etkilenebileceği yönünde.
Araştırmacılar, özellikle obeziteyle ilişkili kanserlerde bu etkinin daha belirgin olabileceğini düşünüyor.
Uzmanlar Temkinli Yaklaşıyor
Elde edilen sonuçlar umut verici olsa da bilim insanları henüz bu ilaçların “kanser ilacı” olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguluyor.
Çünkü mevcut çalışmaların büyük bölümü gözlemsel araştırmalardan oluşuyor. Bu nedenle ilaçların doğrudan kanseri engellediğini veya tedavi ettiğini kesin olarak söylemek mümkün değil. İlaç kullanan kişilerin sağlık hizmetlerine erişiminin daha iyi olması veya farklı yaşam tarzı faktörleri sonuçları etkiliyor olabilir.
Bu nedenle uzmanlar, kanser üzerindeki olası koruyucu etkinin doğrulanabilmesi için randomize kontrollü klinik çalışmaların yapılması gerektiğini belirtiyor.
Kanser Tedavisinde Yeni Bir Dönem Başlayabilir mi?
Son yıllarda GLP-1 ilaçlarının kalp-damar hastalıkları, diyabet kontrolü, uyku apnesi ve bağımlılık davranışları üzerindeki olumlu etkileri de araştırılıyor. Kanser alanındaki yeni veriler doğrulanırsa, bu ilaçlar gelecekte yalnızca kilo verme amacıyla değil, kanser riskini azaltmaya yönelik koruyucu stratejilerin de bir parçası haline gelebilir.
Ancak uzmanların ortak görüşü net: Şu an için bu ilaçlar kanserden korunmak amacıyla kullanılmamalı ve hekim önerisi olmadan başlanmamalıdır. Daha güçlü bilimsel kanıtların ortaya çıkması bekleniyor.
Kaynak
- American Society of Clinical Oncology (ASCO) 2026 sunumları
- Cleveland Clinic Cancer Institute araştırması
- University of Pennsylvania çalışması
- University of Texas MD Anderson Cancer Center analizi
- The Wall Street Journal, 22 Mayıs 2026