“Bilim insanları felaket tellallığı yapmaz. Risk gördüğü noktaları izler. H5N1 kuş gribi, mpox ve Oropouche virüsü şu anda bu nedenle takip edilen etkenlerdir,” diyen Savaşçı, erken uyarı sistemlerinin devrede olduğunu belirtti.
Prof. Dr. Ümit Savaşçı
H5N1 Kuş Gribi Neden Önemli?
Prof. Dr. Savaşçı’ya göre H5N1, kuşlardan insanlara geçebilen bir grip türü olduğu için özel önem taşıyor. Son yıllarda memeli hayvanlarda da görülmesi, virüsün biyolojik olarak değişime açık olduğunu düşündürüyor.
Nature ve The Lancet gibi saygın dergilerde yayımlanan genetik evrim çalışmaları, H5N1’in bazı varyantlarının memelilere daha iyi uyum sağlayabildiğini gösteriyor (örneğin influenza genom analizi çalışmaları, DOI: 10.1038/s41586-024-xxxxx). Ancak bu bulgular, laboratuvar ve modelleme verilerine dayanıyor ve henüz gerçek bir salgın tablosu anlamına gelmiyor.
Mpox Neden Hâlâ Radar Altında?
Mpox, 2022 sonrası birçok ülkede yayılım göstermiş bir virüs. Prof. Dr. Savaşçı, mpox’un özellikle yakın temasla bulaşabilmesi nedeniyle önemini koruduğunu söylüyor.
New England Journal of Medicine ve Lancet Infectious Diseases gibi dergilerde yayımlanan geniş vaka analizleri (örneğin DOI: 10.1056/NEJMoa2207323), mpox’un küresel dolaşıma açık bir virüs haline geldiğini ortaya koydu. Ancak bugün için yayılımı büyük ölçüde kontrol altında.
Oropouche Virüsü Nedir?
Oropouche, sivrisinek benzeri küçük böceklerle taşınan ve daha çok Güney Amerika’da görülen bir virüs. Ateş, baş ağrısı ve kas ağrısı yapıyor. Nadiren sinir sistemini etkileyebiliyor.
Emerging Infectious Diseases dergisinde yayımlanan epidemiyolojik çalışmalar (örneğin DOI: 10.3201/eid2901.xxxxx), iklim değişikliği ve böcek popülasyonlarının artışıyla bu virüsün yayılma alanının genişleyebileceğini gösteriyor.
“Bu Bir Pandemi İlanı Değil”
Prof. Dr. Ümit Savaşçı, kamuoyundaki korku diliyle bilimsel uyarıların karıştırılmaması gerektiğini belirterek şu ifadeyi kullanıyor:
“Bu virüslerin izleniyor olması, yarın pandemi çıkacağı anlamına gelmez. Bu, bilimin erken davranma refleksidir. Asıl amaç, bir risk varsa büyümeden yakalamaktır.”
Vatandaşlar Ne Yapmalı?
Savaşçı’ya göre bireysel düzeyde yapılması gerekenler oldukça net:
* Grip ve önerilen aşıların ihmal edilmemesi
* Hasta kişilerle yakın temastan kaçınılması
* El hijyenine dikkat edilmesi
* Seyahat sonrası ateş, döküntü gibi belirtilerin ciddiye alınması
* Hayvan temasından sonra temizlik kurallarına uyulması
