ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), tavapadon etken maddeli Juvmo’yu yetişkinlerde Parkinson hastalığının tedavisi için onayladı. FDA kayıtlarında onay tarihi 25 Eylül 2026 olarak yer alırken, üretici AbbVie gelişmeyi 28 Eylül’de duyurdu.
Günde bir kez ağızdan alınan ilaç, tek başına veya levodopa tedavisine ek olarak kullanılabiliyor. Tavapadon, Parkinson tedavisinde onaylanan ilk seçici D1/D5 dopamin reseptörü agonisti olmasıyla dikkat çekiyor.
DOPAMİNİN ETKİSİNİ FARKLI BİR YOLDAN TAKLİT EDİYOR
Parkinson’da hareket kontrolünde görev alan dopaminin azalması; hareketlerde yavaşlama, kas sertliği ve titreme gibi belirtilere yol açabiliyor. Dopamin agonistleri, bu kimyasalın etkisini taklit ederek belirtilerin kontrolüne yardımcı oluyor.
Tavapadonun farkı, birçok mevcut dopamin agonistinin ağırlıklı olarak etkilediği D2/D3 reseptörleri yerine D1/D5 reseptörlerini seçici biçimde uyarması. Ancak farklı bir hedefe yönelmesi, ilacın yan etkilerden tamamen arındığı anlamına gelmiyor.
HAREKETİN DAHA RAHAT OLDUĞU SÜRE UZADI
Onay, TEMPO adlı faz 3 klinik araştırma programının sonuçlarına dayanıyor. Erken evre Parkinson hastalarında günlük yaşam aktiviteleri ve hareket belirtilerinde plaseboya göre iyileşme görüldü.
Levodopa kullanan ve gün içinde hareket belirtileri dalgalanan hastaların katıldığı TEMPO-3 çalışmasında, rahatsız edici istemsiz hareketler olmadan geçirilen “iyi hareket dönemi” tavapadon grubunda günlük 1,7 saat, plasebo grubunda 0,6 saat arttı. İki grup arasındaki ek kazanım yaklaşık 1,1 saat oldu.
YAN ETKİLER ORTADAN KALKMIŞ DEĞİL
İlacın resmî ürün bilgisinde tansiyon düşmesi, dürtü kontrol sorunları, halüsinasyonlar ve istemsiz hareketler konusunda uyarılar bulunuyor.
Dürtü kontrol sorunları; kontrol edilemeyen kumar oynama, alışveriş yapma, aşırı yeme veya cinsel istekte artış şeklinde ortaya çıkabiliyor. Levodopa kullanılmayan iki çalışmada bu sorunlar tavapadon alanların yüzde 1’inde bildirilirken plasebo grubunda bildirilmedi. Levodopaya ek tedavi çalışmasında oranlar sırasıyla yüzde 2 ve yüzde 1 oldu.
Bulantı, baş ağrısı, baş dönmesi ve yorgunluk da bildirilen yan etkiler arasında. Dolayısıyla ilacı “kumar oynama gibi davranışsal yan etkileri olmayan Parkinson ilacı” olarak tanımlamak doğru değil. Bu çalışmalar, mevcut dopamin agonistleriyle doğrudan karşılaştırma yapmadığı için tavapadonun onlardan kesin olarak daha güvenli olduğu sonucu da çıkarılamaz.
PARKİNSON’U İYİLEŞTİREN KESİN TEDAVİ Mİ?
Tavapadonun onayı, Parkinson belirtilerinin kontrolünde yeni bir seçenek sunuyor. Araştırmalarda gösterilen hareket ve günlük yaşam kazanımları, hastalığın durdurulduğu veya kaybedilen sinir hücrelerinin yenilendiği anlamına gelmiyor.
AbbVie, ilacı ABD’de Ekim 2026’da hastalara sunmayı planlıyor. ABD’deki FDA onayı ise Türkiye’de ruhsat, satış veya geri ödeme hakkını kendiliğinden sağlamıyor.
