Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansının (IARC) analizine göre 2024’te dünyada teşhis edilen yaklaşık 2,3 milyon yeni kanser vakası enfeksiyonlara atfedildi. Bu sayı, tüm yeni kanser vakalarının yaklaşık yüzde 12’sine, yani her sekiz vakadan birine karşılık geliyor.
The Lancet Oncology’de yayımlanan çalışma, 2024 kanser verilerini kullanarak kansere yol açtığı bilinen 12 enfeksiyöz etkeni değerlendirdi. Vakaların neredeyse tamamı beş patojenle ilişkilendirildi. Ancak bu tahminler toplum düzeyindeki verileri yansıtıyor; enfeksiyon taşıyan her kişinin kansere yakalanacağı anlamına gelmiyor.
Beş patojen yaklaşık 2,3 milyon vakayla ilişkilendirildi
En yüksek vaka sayısı, çoğunlukla mide kanseriyle ilişkilendirilen Helicobacter pylori bakterisinde görüldü. Bakteri 2024’te yaklaşık 760 bin kanser vakasına atfedildi. Enfeksiyon yaygın olsa da H. pylori taşıyan kişilerin büyük çoğunluğunda kanser gelişmiyor.
İnsan papilloma virüsü (HPV), yaklaşık 750 bin vakayla ikinci sırada yer aldı. Yüksek riskli HPV türleriyle kalıcı enfeksiyon, başta rahim ağzı kanseri olmak üzere anüs, vulva, vajina ve penis kanserleriyle; ayrıca bazı baş ve boyun kanserleriyle ilişkilendiriliyor.
Hepatit B virüsü (HBV) yaklaşık 360 bin, Epstein-Barr virüsü (EBV) 260 bin, hepatit C virüsü (HCV) ise 160 bin vakaya atfedildi. HBV ve HCV’ye bağlı kanserlerin çoğu karaciğerde görüldü. EBV; nazofarenks kanseri, bazı mide kanserleri ve Hodgkin lenfomayla ilişkilendirildi.
Aşı, test, tedavi ve tarama vakaları önleyebilir
HPV ve hepatit B aşıları, bu virüslerle bağlantılı kanserlerin önlenmesine yardımcı oluyor. H. pylori ve viral hepatitlerin tespit ve tedavisi de önleme çalışmalarında önemli yer tutuyor. Rahim ağzı kanseri taramaları, HPV kaynaklı kanser öncesi değişikliklerin erken saptanmasını sağlayabiliyor.
Hepatit C için etkili tedavi seçenekleri bulunurken, EBV’ye karşı henüz etkili bir koruyucu aşı yok. Araştırmacılar, kanıtlanmış önleme yöntemlerinin yaygınlaştırılmasının yanı sıra yeni aşıların geliştirilmesine de ihtiyaç olduğunu belirtiyor.
Enfeksiyonla ilişkili kanser yükü düşük ve orta gelirli ülkelerde daha ağır
Enfeksiyonlarla ilişkilendirilen kanser vakalarının dörtte üçünden fazlası düşük ve orta gelirli ülkelerde görüldü. Aşıya, test ve tedavi hizmetlerine, taramaya ve sağlık hizmetlerine erişimdeki eşitsizlikler bu yükün dağılımını etkiliyor.
KAYNAKLAR
1. Rumgay H, Georges D, Huang Y, et al. — “Global burden of cancer attributable to infections in 2024: a worldwide incidence analysis” — The Lancet Oncology, 2026.
2. IARC — “Global burden of cancer attributable to infections in 2024: One in eight cancers worldwide linked to infections” — 2026.
