Özbekistan sağlık sisteminde insan kaynağının yetiştirilmesi ve mesleki yeterliliklerin izlenmesine yönelik kapsamlı bir reform süreci başlatıyor.
Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, 4 Eylül 2026'da tıp ve eczacılık alanında personel yetiştirme, sağlık çalışanlarının devlet kayıt sistemine alınması ve sürekli mesleki eğitim modelinin geliştirilmesine ilişkin önerileri değerlendirdi.
Cumhurbaşkanlığının açıkladığı reform paketinin temel hedefi, tıp eğitiminde teorik bilgi ağırlığını azaltarak uygulamalı eğitim, mesleki yeterlilik ve klinik becerileri daha güçlü hale getirmek.
Hazırlanan önerilerde Cambridge, Pennsylvania ve Harvard üniversitelerinin tavsiyelerinden yararlanıldığı, çalışmaların uluslararası ve yerel uzmanların katılımıyla yürütüldüğü bildirildi.
6 YILLIK “GENEL TIP” PROGRAMI GELİYOR
Reformun en dikkat çekici başlıklarından biri tıp eğitiminin yapısındaki değişiklik olacak.
2027-2028 eğitim öğretim yılından itibaren mevcut tıp programının yerine 6 yıllık “Genel Tıp” lisans programının uygulanması öneriliyor.
Yeni modelde öğrencilerin ilk 5 yıllık eğitimlerinin ardından bir yıl boyunca tam zamanlı uygulamalı eğitim almaları planlanıyor.
Programı başarıyla tamamlayan mezunların aile hekimi olarak çalışabilmesi öngörülüyor.
TIP FAKÜLTESİ KONTENJANLARI İHTİYACA GÖRE BELİRLENECEK
Yeni dönemde tıp fakültelerindeki öğrenci kontenjanlarının belirlenmesinde de farklı bir modele geçilmesi planlanıyor.
Kontenjanların bölgelerdeki sağlık kuruluşlarının gerçek personel ihtiyacı ve sağlık çalışanı açığı dikkate alınarak oluşturulması öngörülüyor. Alanlara göre devlet kontenjanlarının Sağlık Bakanlığı tarafından onaylanması planlanıyor.
UZMANLIK EĞİTİMİNDE REZİDANSLIK ÖNE ÇIKACAK
Reform paketinin bir diğer önemli ayağını uzmanlık eğitimi oluşturuyor.
Dar uzmanlık alanlarında hekim yetiştirilmesinin aşamalı biçimde rezidans sistemine aktarılması, yüksek lisans programlarının ise ağırlıklı olarak bilimsel araştırma ve akademik personel yetiştirmeye yönelmesi hedefleniyor.
Aile hekimliği eğitiminde uygulamanın payı artırılacak. Rezidanların eğitimleri sırasında aile polikliniklerinde doğrudan klinik uygulamaya katılması planlanıyor.
HEMŞİRELERİN ROLÜ DE YENİDEN TANIMLANACAK
Değişiklikler yalnızca hekimleri kapsamıyor.
Yükseköğrenim görmüş hemşirelerin tanı, tedavi ve koruyucu sağlık hizmetlerinde hekime doğrudan destek veren profesyoneller olarak rollerinin güçlendirilmesi öngörülüyor.
ECZACILIK EĞİTİMİ ÜRETİMLE BÜTÜNLEŞECEK
Eczacılık eğitiminde ise üniversite ile ilaç endüstrisi arasındaki bağın güçlendirilmesi hedefleniyor.
Dual eğitim modelinin yaygınlaştırılması, uygulamalı eğitimin payının artırılması ve öğrencilerin ilaç geliştirmeden üretime, kalite kontrolünden standardizasyona kadar farklı aşamalarda deneyim kazanması planlanıyor.
TÜM SAĞLIK ÇALIŞANLARI İÇİN ELEKTRONİK SİCİL
Reformun en kapsamlı bölümlerinden biri sağlık ve eczacılık çalışanlarının devlet kayıt sistemine alınması olacak.
Tüm tıp ve eczacılık çalışanlarını kapsayacak tek bir elektronik sicil kurulması planlanıyor. Sistemin 16 ayrı bilgi veri tabanıyla entegre edilerek sağlık çalışanlarının eğitimi, mesleki yeterliliği ve çalışma geçmişine ilişkin bilgilerin tek noktada toplanması öngörülüyor.
2027'DE GÖNÜLLÜ, 2030'DA ZORUNLU
Devlet kayıt sisteminin 2027 yılında gönüllü olarak başlatılması, 2030 yılından itibaren ise zorunlu hale getirilmesi öneriliyor.
Planlanan modele göre zorunlu dönem başladıktan sonra devlet siciline kaydolmayan kişilerin tıbbi veya farmasötik mesleki faaliyette bulunmasına izin verilmeyecek.
HEKİMLERİN YETERLİLİĞİ BAĞIMSIZ OLARAK DEĞERLENDİRİLECEK
Sağlık çalışanlarının bilgi ve mesleki hazırlıklarının bağımsız biçimde değerlendirilmesini sağlayacak yeni bir sistem kurulması da gündemde.
Değerlendirmenin önce temel ve klinik bilimler, ardından ilgili uzmanlık alanı üzerinden aşamalı şekilde yapılması planlanıyor.
Bunun için ortak soru ve görev bankalarının yanı sıra modern simülasyon altyapılarının oluşturulması öngörülüyor.
Sınavı geçemeyen sağlık çalışanlarına yeniden sınava girme hakkı verilmesi de plan kapsamında.
SİSTEME ERKEN GİRENLERE MALİ TEŞVİK
Yeni sisteme gönüllü dönemde katılan sağlık çalışanlarına mali teşvik sağlanması da önerildi.
Sınavı başarıyla tamamlayarak devlet siciline giren yükseköğrenimli hekim ve eczacılık çalışanlarına asgari ücretin 5 katına kadar, orta düzey sağlık ve eczacılık personeline ise 2,5 katına kadar ek ödeme yapılması gündemde.
YILDA EN AZ 50 KREDİ ŞARTI
Reform, mezuniyet sonrasındaki mesleki gelişimi de yeniden düzenliyor.
Tüm sağlık ve eczacılık çalışanlarını kapsayan sürekli mesleki gelişim sisteminin kredi-modül esasına göre yürütülmesi planlanıyor.
Yükseköğrenimli tıp ve eczacılık çalışanlarının her yıl en az 50, orta düzey sağlık ve eczacılık çalışanlarının ise 28 kredi toplaması öngörülüyor.
Toplanan krediler, devlet kayıt işlemleri ve mesleki yeterliliğin doğrulanmasında dikkate alınacak.
ONLİNE EĞİTİMLER DE KREDİ KAZANDIRABİLECEK
Sağlık çalışanlarının eğitim sağlayıcısını, programı ve eğitim yöntemini belirli koşullar çerçevesinde kendilerinin seçebilmesi planlanıyor.
Geleneksel eğitimlerin yanı sıra uzaktan eğitim, çevrim içi kurslar, iş başında eğitim, seminer ve mesleki eğitim programları da sistem içerisinde değerlendirilebilecek.
Uluslararası akreditasyona sahip yabancı eğitim programlarından elde edilen kredilerin Özbekistan'da tanınmasına yönelik bir mekanizma kurulması da öneriler arasında.
KARDİYOLOJİ, ACİL TIP VE ONKOLOJİYE ÖZEL PROGRAMLAR
Sürekli mesleki eğitim programlarında toplumda sık görülen ve ölüm riski yüksek hastalıklara öncelik verilmesi planlanıyor.
Bu kapsamda özellikle kardiyoloji, acil tıbbi yardım ve onkoloji alanlarında önde gelen uluslararası ortaklarla modern eğitim programları hazırlanması hedefleniyor.
Cumhurbaşkanı Mirziyoyev, tıp eğitimi, bağımsız yeterlilik değerlendirmesi, devlet sicili ve sürekli mesleki gelişimin birbirine bağlı tek bir sistem olarak yapılandırılmasının önemine dikkat çekti.
Yeni düzenlemelerin aşamalı şekilde hayata geçirilmesi, uluslararası standartlardan yararlanılması ve reformların temel olarak sağlık hizmetlerinin kalitesini ve hasta güvenliğini artırmaya hizmet etmesi yönünde talimat verildi.
Açıklanan düzenlemelerin önemli bölümünün henüz “öneri” ve planlama aşamasında bulunması dikkat çekiyor. Bu nedenle uygulamanın ayrıntıları, yürürlüğe girecek nihai mevzuat ve düzenlemelerle kesinleşecek.
