Health’te yayımlanan güncel derlemeye göre bu hastalıkta iltihap yalnızca belli bir bölgeyle sınırlı kalmıyor; rektumdan başlayarak kalın bağırsağın tamamına yayılabiliyor. Bu durum da hastalarda daha yaygın yakınmalara ve daha ciddi komplikasyon riskine yol açabiliyor.
Pankolitin en dikkat çeken belirtileri arasında kanlı ya da mukuslu ishal, karın ağrısı ve kramp, dışkılama aciliyeti, rektal ağrı, halsizlik, istemsiz kilo kaybı, ateş ve gece terlemeleri yer alıyor. Bazı hastalarda tablo yalnızca bağırsakla sınırlı kalmıyor; gözlerde kızarıklık, eklem ağrısı, cilt döküntüleri ve ağız yaraları gibi bağırsak dışı belirtiler de görülebiliyor. Bu belirtiler bazen bağırsak şikayetlerinden bile önce ortaya çıkabiliyor.
Uzmanlara göre pankolitin kesin nedeni henüz tam olarak netleşmiş değil. Ancak bağışıklık sisteminin bağırsak dokusuna yanlışlıkla saldırması, bağırsak mikrobiyotasındaki dengesizlik, çevresel tetikleyiciler, sigara, D vitamini eksikliği, stres ve genetik yatkınlık önemli risk unsurları arasında gösteriliyor. Hastalığın özellikle 15-30 yaş ile 50-70 yaş aralığında daha sık ilk belirti verdiği, ailesinde iltihabi bağırsak hastalığı olan kişilerde riskin yükseldiği belirtiliyor.
Tanı sürecinde yalnızca şikayetler yeterli olmuyor. Hekimler genellikle kan testleri, dışkı incelemeleri, kolonoskopi ve biyopsi ile tabloyu netleştiriyor. Bu incelemeler hem bağırsaktaki iltihabın yaygınlığını göstermeye hem de enfeksiyon gibi başka nedenleri dışlamaya yardımcı oluyor.
Tedavide temel hedef ise hastalığı tamamen susturmak değil, alevlenmeleri azaltmak ve remisyon sağlamak. Hafif ve orta olgularda 5-ASA grubu ilaçlar kullanılabilirken, daha ağır vakalarda kortikosteroidler, bağışıklık baskılayıcı tedaviler, biyolojik ajanlar ve hedefe yönelik ağızdan alınan yeni ilaçlar gündeme geliyor. Beslenme düzeninin gözden geçirilmesi, tetikleyici gıdalardan uzak durulması ve besin eksikliklerinin önlenmesi de tedavinin önemli parçaları arasında yer alıyor.
İlaç tedavisinin yetersiz kaldığı veya hastalığın yaşam kalitesini ciddi biçimde bozduğu durumlarda cerrahi seçenekler de masaya geliyor. Kaynağa göre pankolit hastalarının üçte birine kadarında ameliyat gerekebiliyor. Bu operasyonlar arasında kolon ve rektumun çıkarıldığı, ince bağırsaktan yeni bir çıkış yolu oluşturulan cerrahiler bulunuyor.
Hastalığın hafife alınmaması gerektiği özellikle vurgulanıyor. Çünkü pankolit; bağırsakta delinme, toksik megakolon ve uzun dönemde kolorektal kanser riskinde artış gibi ciddi sonuçlara yol açabiliyor. Ayrıca kronik iltihap nedeniyle primer sklerozan kolanjit ve bazı romatolojik hastalıklarla birlikte görülme ihtimali de artabiliyor.
Uzmanlar, özellikle kanlı ishal, geçmeyen karın ağrısı, ani kilo kaybı ve sık alevlenme yaşayan kişilerin gecikmeden gastroenteroloji değerlendirmesine başvurması gerektiğini belirtiyor. Erken tanı ve düzenli tedaviyle hastalığın kontrol altına alınması, yaşam kalitesinin korunması ve ağır komplikasyonların önlenmesi mümkün olabiliyor.
