Kalp durduğunda ECMO olay yerinde başlatılabilir mi? Hollanda’da 231 hastanın sonuçları
Hollanda’da olay yerinde ECMO başlatabilen helikopter ekiplerinin ulaştığı grupta taburculuğa kadar sağkalım %40, karşılaştırma grubunda %20 idi. Araştırmada gruplar rastgele oluşturulmadı.
Hollanda’da helikopterli acil sağlık ekipleri, hastane dışında kalbi duran ve ileri yaşam desteğine rağmen dolaşımı geri dönmeyen seçilmiş hastalarda ECMO’yu olay yerinde başlattı. ON-SCENE araştırmasında, bu olanağa sahip ekiplerin ulaştığı 144 hastanın 57’si (%40) hastaneden canlı taburcu oldu. Olay yerinde ECMO başlatamayan ekiplerin ulaştığı 87 hastada bu sayı 17 (%20) idi. Araştırmanın sonuçları 7 Kasım 2026’da New England Journal of Medicine’da yayımlandı.
ECMO hastaneye ulaşmadan nasıl devreye girdi?
ECMO, kanı vücut dışında oksijenlendirip bir pompayla yeniden dolaşıma veren bir destek sistemidir. Kalp durması sırasında canlandırmaya eklendiğinde, ekipler altta yatan nedeni araştırıp tedavi ederken beyin ve diğer organlara kan akımı sağlayabilir.
Araştırmaya katılan dört helikopterli acil sağlık istasyonu, ekiplerin uygulamalı eğitimini tamamlamasının ardından sistemi kademeli olarak devreye aldı. Dolaşımı geri dönmeyen ve ölçütleri karşılayan hastalarda ekipler, ultrason eşliğinde kasıktaki bir atardamara ve toplardamara tüpler yerleştirerek ECMO’yu başlatmayı denedi. Kan akımı sağlandığında hasta, tedavinin sürdürülebileceği bir hastaneye nakledildi.
Hangi hastalar araştırmaya alındı?
Ekipler, ilk değerlendirmede yaşı 18 ile 50 arasında olduğu bilinen veya tahmin edilen yetişkinleri çalışma açısından değerlendirdi. Kalp durmasının ne zaman başladığı, başlangıçtaki kalp ritmi ve müdahalenin ne kadar sürede yapılabileceği hasta seçiminde rol oynadı. Çalışmaya alınan hastaların büyük çoğunluğunda kalp durması bir tanığın önünde gerçekleşmişti. Sonuçlar bu ölçütlerle seçilmiş bir hasta grubuna ait.
ECMO ile kan akımı ne kadar sürede sağlandı?
ECMO ile kan akımının sağlandığı ve sürenin kaydedildiği hastalarda ortanca süre, olay yerinde ECMO olanağı bulunan grupta 45 dakika, karşılaştırma grubunda 77 dakikaydı. Bu hesaplama sırasıyla 83 ve 19 hastanın verisine dayanıyordu.
Karşılaştırma grubundaki uygun hastalarda da ECMO hastanede başlatılabiliyordu. Olay yerinde ECMO olanağı bulunan grupta ise 144 hastanın 98’inde damar erişimi denendi. Bazı hastalarda girişimden önce dolaşım kendiliğinden geri döndü. Damar erişimi denenen 98 hastanın 15’inde işlem başarısız oldu. Damar erişimine bağlı ölümcül kanama da bildirildi.
Altı ay sonra nörolojik durum nasıldı?
Altı aylık değerlendirmede, olay yerinde ECMO olanağı bulunan grupta verisi bulunan 141 hastanın 51’i (%36) hayattaydı ve günlük yaşamda bağımsızlığa olanak veren bir nörolojik durumdaydı. Karşılaştırma grubunda bu sonuç 85 hastanın 11’inde (%13) görüldü. Beş hastanın altıncı ay nörolojik değerlendirme verisine ulaşılamadı.
Sağkalım farkı nasıl yorumlanmalı?
İstasyonların uygulamaya geçiş sırası rastgele belirlenmedi. Ayrıca elektrik şokuyla tedavi edilebilen başlangıç ritimleri, olay yerinde ECMO olanağı bulunan grupta daha sıktı. Dolayısıyla gözlenen sağkalım farkında ECMO’nun erken başlatılması kadar, hasta gruplarının başlangıçtaki özellikleri ve istasyonlar arasındaki farklılıklar da rol oynamış olabilir.
Çalışma, eğitimli helikopter ekiplerinin seçilmiş hastalarda ECMO’yu hastaneye ulaşmadan başlatabildiğini gösterdi. Gözlenen sağkalım farkının ne kadarının doğrudan bu erken müdahaleden kaynaklandığı ise belirsizliğini koruyor.
KAYNAKLAR
1. Critical Care Reviews. ON-SCENE. Çalışma özeti ve yöntem değerlendirmesi, 7 Kasım 2026.
2. Ali S, Moors X, van Schuppen H ve ark. A national multi centre pre-hospital ECPR stepped wedge study; design and rationale of the ON-SCENE study. Scandinavian Journal of Trauma, Resuscitation and Emergency Medicine, 2024.
