Atriyal fibrilasyon, kalbin üst odacıklarının düzenli kasılmak yerine düzensiz elektriksel aktivite göstermesiyle ortaya çıkan önemli bir ritim bozukluğudur. Bazı kişilerde belirgin çarpıntıya yol açarken bazı hastalarda uzun süre fark edilmeyebilir.
Ancak atriyal fibrilasyonda asıl mesele yalnızca kalbin düzensiz atması değildir. Kalpte kanın göllenmesi pıhtı oluşumuna zemin hazırlayabilir ve bunun sonucunda inme riski artabilir. Bu nedenle AF tanısı alan kişilerin günlük yaşam alışkanlıkları da tedavinin önemli bir parçasıdır.
KAHVEYİ TAMAMEN BIRAKMAK GEREKİYOR MU?
Atriyal fibrilasyon hakkında en yaygın inanışlardan biri kahvenin tamamen yasak olduğudur. Güncel bilimsel yaklaşım bunu desteklemiyor.
Normal miktarda kafein tüketiminin AF ataklarını önlemek amacıyla tamamen kesilmesinin genel olarak bir yarar sağladığı gösterilmiş değil. Amerikan Kalp Derneği de çoğu yetişkin için günlük 400 mg’a kadar kafeinin genel olarak güvenli kabul edildiğini bildiriyor.
Ancak burada kişisel farklılık önemli. Kahve veya başka kafeinli içeceklerden sonra belirgin çarpıntı yaşayan kişiler kendi tetikleyicilerini takip etmeli ve bunu hekimleriyle görüşmeli.
ALKOL KONUSUNDA DAHA DİKKATLİ OLMAK GEREKİYOR
Kafeinden farklı olarak alkol ile atriyal fibrilasyon arasındaki ilişki daha belirgin.
Özellikle ritim kontrolü hedeflenen AF hastalarında alkol tüketiminin azaltılması veya bırakılması, AF’nin tekrarlamasını ve hastalık yükünü azaltmaya yardımcı olabilir.
Bu nedenle “kahveyi bırakıp alkole devam etmek” AF açısından doğru bir risk değerlendirmesi olmayabilir.
EGZERSİZ YAPMAKTAN KORKMAYIN
AF tanısı almak kişinin hareketsiz kalması gerektiği anlamına gelmiyor.
Düzenli fiziksel aktivite kalp-damar sağlığı, kilo kontrolü ve tansiyon açısından önemli. Güncel kılavuzlarda fiziksel aktivite, atriyal fibrilasyon yönetiminin temel parçalarından biri olarak kabul ediliyor.
Ancak egzersizin türü ve yoğunluğu kişinin kalp hastalığına, belirtilerine ve genel sağlık durumuna göre belirlenmeli. Özellikle yeni tanı alan veya egzersiz sırasında çarpıntı, göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da baş dönmesi yaşayan kişilerin egzersiz programını hekimleriyle değerlendirmesi gerekiyor.
FAZLA KİLO SADECE TARTI MESELESİ DEĞİL
Fazla kilo ve obezite atriyal fibrilasyonun ortaya çıkması ve ilerlemesiyle ilişkili önemli değiştirilebilir risk faktörleri arasında bulunuyor.
Bu nedenle uygun hastalarda kilo kaybı yalnızca genel sağlık için değil, AF yönetiminin bir parçası olarak da değerlendiriliyor.
Beslenmede ise kalp dostu bir model öne çıkıyor. Tuzun, doymuş ve trans yağların sınırlandırılması; sebze, meyve, tam tahıl ve dengeli protein kaynaklarının ağırlık kazanması kalp-damar sağlığını destekliyor.
UYKU APNESİ GÖZDEN KAÇMAMALI
Gece yüksek sesle horlayan, uykuda nefesi durduğu söylenen veya yeterince uyumasına rağmen gündüz aşırı uykulu olan AF hastalarında uyku apnesi ihtimali değerlendirilmelidir.
Obstrüktif uyku apnesi ile atriyal fibrilasyon arasında güçlü bir ilişki bulunuyor. Bu nedenle AF yönetiminde yalnızca kalbe değil, uyku kalitesine ve eşlik eden hastalıklara da bakılması gerekiyor.
TANSİYON VE DİYABET KONTROLÜ ÖNEMLİ
Yüksek tansiyon, diyabet ve diğer kalp-damar hastalıkları atriyal fibrilasyonla birlikte bulunabilir ve komplikasyon riskini etkileyebilir.
Bu nedenle tansiyonun düzenli izlenmesi, kan şekeri kontrolünün sağlanması ve eşlik eden hastalıkların tedavi edilmesi AF yönetiminin önemli parçalarıdır.
SİGARAYI BIRAKMAK TEDAVİNİN BİR PARÇASI
Sigara kullanımı yalnızca akciğerleri etkilemez. Kalp-damar sistemi üzerinde de ciddi etkileri vardır.
AF hastalarında sigaranın bırakılması, güncel kılavuzların özellikle üzerinde durduğu yaşam tarzı müdahalelerinden biridir.
İLAÇLAR “KENDİMİ İYİ HİSSEDİYORUM” DİYE BIRAKILMAMALI
Atriyal fibrilasyon zaman zaman belirti vermeyebilir. Ancak kişinin çarpıntı hissetmemesi, pıhtı ve inme riskinin ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Özellikle pıhtı oluşumunu önlemek amacıyla antikoagülan verilen hastaların ilaçlarını kendi kararlarıyla kesmemeleri son derece önemlidir.
Hekimler antikoagülan gereksinimini değerlendirirken yaş, hipertansiyon, diyabet, geçirilmiş inme ve damar hastalıkları gibi çeşitli faktörleri dikkate alan klinik risk değerlendirmelerinden yararlanabilir.
KAN SULANDIRICI KULLANANLAR AĞRI KESİCİLERE DİKKAT
Antikoagülan kullanan kişilerin reçetesiz ilaçları gelişigüzel kullanması sakıncalı olabilir.
Örneğin warfarin kullananlarda ibuprofen ve naproksen gibi bazı ağrı kesiciler kanama riskini artırabilir. Vitaminler, bitkisel ürünler ve diğer ilaçlar da kullanılan antikoagülanla etkileşime girebilir.
Bu nedenle yeni bir ilaç veya takviye başlamadan önce hekim ya da eczacıya danışılması önemlidir.
AF İLE NORMAL HAYAT MÜMKÜN MÜ?
Çoğu hasta için cevap evet.
Uygun tedavi, düzenli takip ve risk faktörlerinin kontrolüyle atriyal fibrilasyonu olan birçok kişi çalışmaya, seyahat etmeye, egzersiz yapmaya ve günlük yaşamını sürdürmeye devam edebilir.
Buradaki kritik nokta AF’yi yalnızca “çarpıntı hastalığı” olarak görmemektir. Günümüzde tedavinin hedefleri kalp hızını veya ritmini kontrol etmenin yanında pıhtı ve inme riskini azaltmayı, hastalığın ilerlemesini sınırlamayı ve yaşam kalitesini korumayı da kapsıyor.
Bu nedenle AF tedavisi artık yalnızca reçetedeki ilaçlardan ibaret görülmüyor. Kilo, tansiyon, uyku, sigara, alkol ve fiziksel aktivite de tedavi planının parçaları arasında yer alıyor.
TIBBİ UYARI
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel tıbbi değerlendirme yerine geçmez. Atriyal fibrilasyon tedavisi kişiye göre değişir. Antikoagülan veya ritim ilaçları başta olmak üzere reçeteli ilaçlar hekime danışılmadan başlanmamalı, bırakılmamalı veya dozları değiştirilmemelidir. Ani göğüs ağrısı, ciddi nefes darlığı, bayılma veya inme belirtileri acil değerlendirme gerektirir.
KAYNAKLAR
WebMD — Living With Atrial Fibrillation
American Heart Association — Lifestyle Strategies for Atrial Fibrillation
ACC/AHA/ACCP/HRS — Guideline for the Diagnosis and Management of Atrial Fibrillation
