Hemşire Birliği Sendikası Genel Başkanı Ahmet Yasir Karacalı, hastaneler ve il sağlık müdürlüklerinin idari birimlerinde görev yapan hemşirelerin klinik hizmetlere yönlendirilmesi tartışmalarına ilişkin açıklamalarda bulundu. Hemşireliğin yalnızca hasta başında bakım hizmeti sunmakla sınırlandırılamayacağını belirten Karacalı, sağlık yönetiminde hemşirelerin bilgi ve deneyiminden daha fazla yararlanılması gerektiğini savundu.
“Öğretmen İl Müdürü Olabiliyor, Hemşire Neden Olamıyor?”
Sağlık sektöründeki yönetim ve kariyer olanaklarını eğitim sistemiyle karşılaştıran Karacalı, öğretmenlerin okul müdürlüğünden ilçe ve il millî eğitim müdürlüğüne kadar çeşitli idari görevler üstlenebildiğine dikkat çekti.
Hemşirelerin ise mesleki deneyimlerine, akademik eğitimlerine ve yöneticilik yetkinliklerine rağmen kariyer basamaklarının sınırlı kaldığını ileri süren Karacalı, sağlık hizmetlerinin planlanması ve yönetilmesinde hemşirelerin de söz sahibi olması gerektiğini ifade etti.
Karacalı’nın değerlendirmesi, hemşirelerin yalnızca klinik hizmetlerde mi görev yapması gerektiği, yoksa sağlık kurumlarının yönetiminde daha geniş sorumluluklar mı üstlenmesi gerektiği tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.
“Bakım Hizmetleri Müdürlüğünde Bile Hemşirelik Şartı Aranmıyor”
Sağlık bakım hizmetleri müdürlüğü görevine atanma koşullarına da değinen Karacalı, bu görev için hemşire olma şartı aranmamasını eleştirdi.
Hemşirelerin sağlık kurumlarının idari birimlerinden uzaklaştırılmasının gelecekte yönetici olabilecek meslek mensuplarının yetişmesini güçleştireceğini savunan Karacalı, özellikle yöneticilik deneyiminin yalnızca klinik çalışmayla kazanılamayacağını vurguladı.
Sağlık hizmetlerinin yönetimi, insan kaynağı planlaması, bakım kalitesi, hasta güvenliği ve organizasyon süreçlerinde hemşirelerin üstlenebileceği sorumluluklara işaret eden Karacalı, meslek mensuplarının yönetim kadrolarına hazırlanmasını istedi.
Liyakate Dayalı Görevde Yükselme Çağrısı
Karacalı, idari birimlerdeki her görevlendirmenin savunulması gerektiği görüşünde olmadığını da belirtti. Kayırmacılıkla yapılan görevlendirmeler ile mesleki yeterliliğe dayanan yönetici yetiştirme süreçlerinin birbirinden ayrılması gerektiğini ifade etti.
Çözüm olarak sınava ve objektif değerlendirmeye dayalı bir kariyer modeli öneren Karacalı, hemşirelerin mesleki birikimleri, eğitimleri ve yöneticilik yetkinlikleri doğrultusunda üst görevlere yükselebilmelerinin önünün açılmasını istedi.
Hemşire Açığı İdari Personelle Kapatılabilir mi?
Karacalı’nın gündeme getirdiği bir diğer konu ise Türkiye’deki hemşire istihdamı oldu.
Uluslararası karşılaştırmalarda Türkiye’nin hemşire sayısı bakımından OECD ortalamasının gerisinde bulunduğuna dikkat çeken Karacalı, idari birimlerde çalışan sınırlı sayıdaki hemşirenin kliniklere kaydırılmasının sağlık sistemindeki personel ihtiyacına kalıcı çözüm getirmeyeceğini savundu.
Bu değerlendirmeyi destekleyen veriler OECD’nin 2025 yılında yayımladığı Health at a Glance raporunda da yer aldı. Rapora göre 2023 yılında OECD ülkelerinde bin kişiye ortalama 9,2 hemşire düşerken Türkiye’de bu sayı 2,9 olarak kaydedildi.
Veriler, Türkiye’de hemşire insan gücünün artırılması ihtiyacını ortaya koyarken, OECD ortalamasıyla aradaki fark tek başına resmî personel açığını veya doğrudan istihdam edilmesi gereken hemşire sayısını göstermiyor.
Karacalı ise uluslararası standartlara yaklaşabilmek için yüz binlerce yeni hemşire istihdamına ihtiyaç bulunduğunu savunarak, personel yetersizliğinin yalnızca mevcut çalışanların görev yerlerini değiştirmekle giderilemeyeceğini belirtti.
Hemşirelik Mevzuatında Yönetim Görevi de Var
Tartışmanın dikkat çekici yönlerinden biri de yürürlükteki hemşirelik mevzuatı oldu.
8 Mart 2010 tarihli Hemşirelik Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde hemşirelik hizmetleri yalnızca doğrudan hasta bakımıyla tanımlanmıyor. Eğitim, danışmanlık, araştırma, yönetim, kalite geliştirme ve risk yönetimi de hemşirelik hizmetlerinin kapsamı içerisinde yer alıyor.
Yönetmeliğin 6’ncı maddesi ise hemşirelerin sağlık politikalarının yürütülmesinde mevzuat çerçevesinde karar mekanizmalarına katılmasını öngörüyor.
Bu hükümler, hemşirelik mesleğinin bakım hizmetlerinin yanı sıra yönetsel ve organizasyonel sorumluluklar da içerdiğini gösteriyor. Bununla birlikte, söz konusu düzenlemeler her hemşireye bütün idari yönetici kadrolarına atanma hakkı tanımıyor; bu görevler ayrıca ilgili atama ve yöneticilik mevzuatına tabi bulunuyor.
Tartışmanın Merkezinde Sağlıkta Kariyer Sistemi Var
Karacalı’nın açıklaması, personel ihtiyacının karşılanmasının ötesinde hemşirelerin sağlık sistemindeki kariyer olanaklarına ilişkin daha geniş bir tartışmayı gündeme getirdi.
Kliniklerdeki hemşire ihtiyacının karşılanması, sağlık hizmetlerinin kesintisiz sürdürülmesi açısından önem taşırken, idari birimlerde görev yapan hemşirelerin mesleki yetkinliklerinin nasıl değerlendirileceği de ayrı bir insan kaynakları planlaması konusu olarak öne çıkıyor.
Karacalı, çözümün hemşireleri yönetimden uzaklaştırmak değil, klinik istihdamını güçlendirirken liyakat esaslı görevde yükselme mekanizmalarını geliştirmek olduğunu savunuyor.
Tartışma, sağlık yönetiminde hemşirelerin hangi kademelere kadar yükselebileceği ve mesleki deneyimlerinin yöneticilik görevlerine nasıl yansıtılacağı sorularını yeniden gündeme taşıyor.
