Magnezyum kasların, sinir sisteminin, kalbin, kemiklerin ve enerji üretiminde görev alan çok sayıda enzimin normal çalışması için gerekli bir mineraldir. Ancak “gerekli” olması, takviye olarak ne kadar fazla alınırsa o kadar iyi olduğu anlamına gelmez.
Buradaki en önemli ayrım besinlerle alınan magnezyum ile takviyelerden ve bazı ilaçlardan alınan magnezyum arasındadır. Sağlıklı böbrekleri olan kişilerde yiyeceklerden gelen fazla magnezyum genellikle idrarla uzaklaştırılır. Sorun daha çok yüksek doz takviye kullanımı veya magnezyum içeren bazı müshil ve antasitlerin fazla alınmasıyla ortaya çıkar.
350 mg sınırı ne anlama geliyor?
Yetişkinlerde takviye ve ilaçlardan alınan magnezyum için belirlenen tolere edilebilir üst alım düzeyi günde 350 miligramdır.
Bu rakam sıkça yanlış yorumlanıyor. 350 mg, bir kişinin gün boyunca yiyeceklerden ve takviyelerden aldığı toplam magnezyum miktarı için belirlenmiş bir sınır değildir. Besinlerde doğal olarak bulunan magnezyum bu üst sınıra dahil edilmez.
Yetişkin erkekler için günlük önerilen toplam magnezyum alımı yaşa bağlı olarak yaklaşık 400–420 mg, kadınlar için ise yaklaşık 310–320 mg düzeyindedir. Bu önerilen miktarlara yiyeceklerden alınan magnezyum da dahildir.
Dolayısıyla bir kişinin beslenmeyle 400 mg magnezyum alması ile tek başına takviyeden 400 mg magnezyum kullanması aynı şekilde değerlendirilmez.
Fazla magnezyumun ilk belirtileri neler olabilir?
Takviyelerden veya magnezyum içeren ilaçlardan yüksek miktarda magnezyum alınmasının en sık görülen etkileri sindirim sistemiyle ilgilidir.
Bunlar arasında:
İshal
Bulantı
Karın krampları
yer alabilir.
Özellikle bazı magnezyum tuzları bağırsakta su tutulmasını artırdığı için ishal yapabilir. Bu özellik nedeniyle bazı magnezyum bileşikleri zaten müshil olarak da kullanılır.
İshal görülmesi her zaman “magnezyum zehirlenmesi” anlamına gelmez. Fakat kişinin kullandığı takviyenin dozunun veya kullandığı magnezyum formunun kendisine uygun olmadığının işareti olabilir.
Çok fazla magnezyum alınırsa ne olur?
Gerçek magnezyum toksisitesi, yani kanda magnezyum düzeyinin tehlikeli biçimde yükselmesi sağlıklı böbrek fonksiyonuna sahip kişilerde nadirdir.
Çok yüksek magnezyum düzeylerinde ise tablo yalnızca sindirim sistemiyle sınırlı kalmayabilir.
Kas güçsüzlüğü
Reflekslerde azalma
Tansiyon düşüklüğü
Belirgin halsizlik
Solunumun baskılanması
Kalp ritminde bozukluklar
görülebilir.
Çok ağır hipermagnezemi vakalarında kalp ve solunum sistemi üzerinde ciddi etkiler gelişebilir. Bu düzeyde toksisite günlük beslenmeyle oluşması beklenen bir durum değildir; daha çok böbreklerin magnezyumu yeterince uzaklaştıramadığı kişilerde veya çok yüksek miktarda magnezyum içeren ürünlerin kullanılmasıyla ilişkilidir.
Böbrek hastalığı olanlarda neden risk daha yüksek?
Vücuttaki fazla magnezyumun uzaklaştırılmasında böbreklerin büyük payı vardır. Böbrek fonksiyonları ciddi biçimde azaldığında magnezyumun vücuttan atılması da zorlaşabilir.
Bu nedenle böbrek hastalığı veya böbrek yetmezliği bulunan kişilerde, sağlıklı kişiler için sorun yaratmayabilecek miktarlar dahi farklı değerlendirilebilir.
Özellikle magnezyum içeren müshiller, mide ilaçları veya takviyeler bu grupta hekime danışılmadan kullanılmamalıdır.
Magnezyum içeren müshil ve mide ilaçlarını da hesaba katın
Günlük magnezyum alımı hesaplanırken yalnızca üzerinde “magnezyum takviyesi” yazan ürünler düşünülmemeli.
Bazı kabızlık ilaçlarında ve antasitlerde de önemli miktarlarda magnezyum bulunabilir. Bir kişi aynı dönemde hem magnezyum takviyesi hem de magnezyum içeren başka bir ürün kullanıyorsa toplam ek alım beklediğinden daha yüksek olabilir.
Amerikan Ulusal Sağlık Enstitüleri, çok yüksek dozlarda magnezyum içeren müshil ve antasit kullanımının ciddi magnezyum toksisitesi vakalarıyla ilişkilendirildiğini bildiriyor.
Besinlerden alınan magnezyumdan korkmak gerekiyor mu?
Sağlıklı kişiler açısından genellikle hayır.
Ispanak ve diğer yeşil yapraklı sebzeler, baklagiller, kuruyemişler, tohumlar ve tam tahıllar gibi magnezyum açısından zengin yiyeceklerin sırf magnezyum içerikleri nedeniyle kısıtlanması için genel bir gerekçe yoktur.
Sağlıklı böbrekler, besinlerle alınan fazla magnezyumun önemli bölümünü uzaklaştırabilir. Bu nedenle takviyeler için belirlenen 350 mg üst sınırının magnezyumdan zengin yiyeceklere uygulanması doğru değildir.
Her gün magnezyum takviyesi gerekli mi?
Her yetişkinin rutin olarak magnezyum takviyesi kullanması gerektiğini gösteren genel bir öneri yoktur.
Takviye gereksinimi kişinin beslenmesine, sağlık durumuna, kullandığı ilaçlara ve varsa magnezyum eksikliğine yol açabilecek durumlara göre değişebilir.
Ayrıca ürün etiketindeki toplam bileşik miktarı ile “elemental magnezyum” miktarı aynı şey olmayabilir. Takviyenin gerçekte kaç miligram magnezyum sağladığını değerlendirmek için etikette belirtilen elemental magnezyum miktarına bakılması gerekir.
Magnezyum bazı ilaçlarla etkileşebilir
Magnezyum takviyeleri bazı ilaçların bağırsaktan emilimini etkileyebilir.
Özellikle bazı antibiyotikler ve osteoporoz tedavisinde kullanılan bisfosfonatlarla birlikte kullanımda zamanlama önemli olabilir. Diüretikler gibi bazı ilaçlar da vücuttaki magnezyum dengesini değiştirebilir.
Düzenli reçeteli ilaç kullanan kişilerin magnezyum takviyesini mevcut tedavilerinden bağımsız bir ürün gibi görmemesi gerekir.
Ne zaman tıbbi değerlendirme gerekir?
Magnezyum takviyesi veya magnezyum içeren bir ilaç kullandıktan sonra sürekli ishal, belirgin bulantı veya karın krampları oluşması halinde kullanılan ürün ve doz sağlık profesyoneliyle değerlendirilmelidir.
Belirgin kas güçsüzlüğü, ciddi tansiyon düşüklüğü, bilinç değişikliği, nefes almada güçlük veya kalp ritmiyle ilgili ciddi yakınmalar ortaya çıkarsa acil tıbbi değerlendirme gerekir.
Böbrek hastalığı bulunan kişiler ise magnezyum içeren takviye, müshil veya antasitleri özellikle dikkatli kullanmalıdır.
TIBBİ UYARI
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Magnezyum takviyesi gereksinimi ve uygun doz kişiye göre değişebilir. Böbrek hastalığınız varsa, düzenli ilaç kullanıyorsanız veya yüksek doz magnezyum alıyorsanız sağlık profesyoneline danışın. Ciddi güçsüzlük, solunum güçlüğü veya ritim bozukluğu belirtilerinde acil tıbbi yardım alın.
KAYNAKLAR
National Institutes of Health Office of Dietary Supplements — Magnesium Fact Sheet for Health Professionals
National Academies Food and Nutrition Board — Dietary Reference Intakes for Calcium, Phosphorus, Magnesium, Vitamin D, and Fluoride
Merck Manual Professional Edition — Hypermagnesemia
U.S. Food and Drug Administration — Drug Interactions: What You Should Know
