Sorunlu sosyal medya kullanımı zamanla artan ergenlerde bellek ve kelime bilgisi testlerinin puanları daha düşük bulundu. American Journal of Preventive Medicine’de 15 Temmuz 2026’da çevrim içi yayımlanan araştırma, kullanım alışkanlıkları ile bilişsel performans arasındaki ilişkiyi inceledi.
Yaklaşık iki yıllık değişim izlendi
Araştırmada, ABD’deki ABCD çalışmasına katılan 4.809 ergenin ikinci ve dördüncü yıl değerlendirmeleri kullanıldı. Veriler 2018–2022 döneminde toplandı. Analizlerde demografik özellikler, bilişsel puanlar ve ruh sağlığı belirtileri hesaba katıldı.
Sorunlu kullanımı düşükten ortaya veya ortadan yükseğe ilerleyen gruplar, sorunlu kullanımı olmayan ya da düşük düzeyde seyreden gruba kıyasla daha düşük puanlar aldı.
Ekran süresi ile sorunlu kullanım aynı şey değil
Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisi, sorunlu sosyal medya kullanımını kontrol güçlüğü ve günlük yaşamda olumsuz sonuçlarla açıklıyor. Kullanamadığında yoksunluk benzeri belirtiler yaşamak, başka etkinlikleri ihmal etmek ve olumsuz sonuçlara rağmen kullanımı sürdürmek bu örüntünün parçaları arasında bulunuyor.
Bu ayrım, ailelerin yalnızca telefonda geçirilen dakikalara odaklanmaması açısından önemli. Kullanımın kontrol edilebilirliği ve günlük yaşamın diğer alanlarına etkisi de değerlendirilmesi gereken noktalar.
DSÖ, dijital okuryazarlık eğitimini ve gençlerle çevrim içi alışkanlıkları hakkında açık iletişim kurulmasını destekliyor. Sosyal medyanın olumlu ve olumsuz etkilerini birlikte ele alan bu yaklaşım, her yoğun kullanıcıyı otomatik olarak “bağımlı” saymaktan kaçınmayı gerektiriyor.
Düşük puan, kalıcı hasar anlamına gelmiyor
Gözlemsel bulgular, sosyal medyanın doğrudan bilişsel kayba yol açtığını kanıtlamıyor. Gruplar arasındaki test farkları da tek başına kalıcı beyin hasarı olarak yorumlanamaz. Kullanımı azaltmanın bu puanları yükseltip yükseltmeyeceği ayrı araştırmalar gerektiriyor.
KAYNAKLAR
1. Nagata JM ve arkadaşları. Problematic Social Media Use Trajectories Are Linked With Lower Cognitive Performance in Adolescents. American Journal of Preventive Medicine. Çevrim içi yayın: 15 Temmuz 2026. DOI: 10.1016/j.amepre.2026.108509. Erişilebilen bilimsel özet.
2. Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisi. Teens, screens and mental health. 25 Eylül 2024.
