Türk Toraks Derneği, özellikle çocuklar ve gençler arasında yaygınlaşan elektronik sigara kullanımına karşı kapsamlı bir uyarıda bulundu. Elektronik sigaranın yalnızca nikotin bağımlılığına değil, akciğer hasarı ve kalp-damar sistemi üzerinde ciddi sağlık sorunlarına da yol açabileceğine dikkat çeken dernek, Türkiye'de satışına izin verilmeyen bu ürünlere kolayca ulaşılabilmesini halk sağlığı açısından önemli bir sorun olarak değerlendirdi.
Türk Toraks Derneği Tütün Kontrolü Çalışma Grubu tarafından yayımlanan basın bildirisinde, elektronik sigaranın sağlık üzerindeki etkilerine ilişkin bilimsel bulgular, Türkiye'deki yasa dışı satış faaliyetleri ve yeni tütün kontrolü düzenlemelerinde alınması gereken önlemler ele alındı.
İstanbul'da 121 İşletme Tespit Edildi
Açıklamanın dikkat çeken bölümlerinden birini, Türkiye'de elektronik sigara satışına ilişkin araştırma sonuçları oluşturdu.
Türk Toraks Derneğinin 2025 yılı kongresinde sunulan İstanbul merkezli bir araştırmada, elektronik sigara ve benzeri ürünlerin satışını yapan 121 farklı işletme belirlendi.
Araştırmaya göre bu işletmelerin 55'i günün 24 saati hizmet veriyordu. Satış faaliyetlerinin fiziksel noktalarla sınırlı kalmadığı, internet ve sosyal medya üzerinden de sürdürüldüğü ortaya konuldu.
2026 yılında sunulan başka bir araştırmada ise elektronik sigara satışıyla bağlantılı 112 internet satış noktası incelendi. Bunların 72'sinin iki ortak bağlantı merkezi üzerinden ilişkili olduğu bildirildi.
Dernek, bu bulguların yasa dışı satış ağlarının tespit edilmesi ve denetlenmesi bakımından önemli olduğunu belirtti.
Türkiye'de elektronik sigaranın ticari satışının yasak olmasına rağmen ürünlerin çeşitli kanallardan temin edilebilmesi, özellikle çocukların ve gençlerin korunmasına yönelik mevcut denetimlerin etkinliğini yeniden gündeme taşıdı.
Elektronik Sigara Akciğerlere Nasıl Zarar Veriyor?
Elektronik sigaralar, içerdikleri sıvıları ısıtarak kullanıcının soluduğu bir aerosol oluşturuyor. Bu aerosol yalnızca su buharından oluşmuyor.
Ürünün içeriğine ve çalışma koşullarına bağlı olarak nikotin, formaldehit, akrolein, uçucu organik bileşikler, ağır metaller ve çok küçük parçacıklar içerebiliyor.
Türk Toraks Derneği, bu maddelerin solunum yollarında tahrişe, hücresel hasara ve iltihabi süreçlere neden olabileceğine dikkat çekti.
Elektronik sigara kullanımının uzun dönem etkilerine ilişkin araştırmalar devam etmekle birlikte, mevcut bilimsel bulgular bu ürünlerin zararsız olmadığını gösteriyor.
Özellikle genç yaşta başlayan kullanımın nikotin bağımlılığına yol açabilmesi, uzmanların üzerinde durduğu başlıca riskler arasında bulunuyor.
ABD'de 2.807 Ağır Akciğer Hasarı Vakası, 68 Ölüm
Türk Toraks Derneğinin açıklamasında, 2019 yılında ABD'de yaşanan elektronik sigara veya vaping ürünü kullanımıyla ilişkili akciğer hasarı salgınına da yer verildi.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerinin 18 Şubat 2020 tarihli verilerine göre EVALI olarak adlandırılan bu tabloda 2.807 hastaneye yatırılma vakası bildirilirken 68 ölüm doğrulandı.
Bu rakamlar güncel yıllık vaka sayısını değil, söz konusu salgına ilişkin tarihsel verileri ifade ediyor.
Salgınla ilgili araştırmalarda vakaların büyük bölümü THC içeren vaping ürünleriyle ilişkilendirildi. Özellikle bazı ürünlerde bulunan E vitamini asetatının akciğer hasarında önemli rol oynadığı belirlendi.
Bu nedenle söz konusu salgındaki bütün vakaların yalnızca nikotin içeren standart elektronik sigaralardan kaynaklandığını söylemek bilimsel olarak doğru değil.
Bununla birlikte olay, solunan aerosolün içeriğinin ve ürün güvenliğinin ağır sağlık sonuçları açısından ne kadar önemli olduğunu ortaya koydu.
Sadece Akciğerler Değil, Kalp ve Damarlar da Risk Altında
Türk Toraks Derneği, elektronik sigaranın sağlık üzerindeki olumsuz etkilerinin solunum sistemiyle sınırlı olmadığına dikkat çekti.
Elektronik sigara aerosollerindeki bazı kimyasal maddeler oksidatif stresi ve iltihabi süreçleri artırabiliyor. Nikotin ise sinir sistemi üzerindeki uyarıcı etkisi nedeniyle kalp atış hızını artırabiliyor ve kan basıncını yükseltebiliyor.
Bu etkiler özellikle yüksek miktarda nikotin tüketen gençler açısından endişe yaratıyor.
Bilimsel yayınlarda elektronik sigara kullanan gençlerde kalp kası iltihabı, kalp zarı iltihabı ve çeşitli kalp fonksiyon bozukluklarıyla ilgili olgu bildirimleri de bulunuyor.
Ancak tekil olgu bildirimleri, elektronik sigaranın bu hastalıklara doğrudan neden olduğunu kanıtlamak için yeterli değil.
Uzmanlar, mevcut bulguların daha kapsamlı araştırmalarla değerlendirilmesi gerektiğini, buna karşılık sağlık risklerinin önlenmesi için bütün neden-sonuç ilişkilerinin kesinleşmesinin beklenmemesi gerektiğini vurguluyor.
Puff Bar ve Benzeri Ürünlerde Nikotin Tehlikesi
Gençler arasında yaygınlaşan Puff Bar ve benzeri elektronik sigara ürünleri, özellikle yüksek nikotin içeriği nedeniyle endişe oluşturuyor.
Bazı cihazlarda kullanılan nikotin tuzları, yüksek miktarda nikotin alınmasına rağmen boğazda hissedilen sertliği azaltabiliyor.
Bu özellik, kullanıcıların yüksek nikotin maruziyetini fark etmesini zorlaştırabiliyor.
Nikotin, özellikle gelişimini sürdüren ergen beyninde bağımlılık açısından önemli risk taşıyor.
Dünya Sağlık Örgütü de elektronik sigaraların çocuklar ve gençler üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekerek bu ürünlerin güvenli kabul edilemeyeceğini belirtiyor.
2025 yılında açıklanan küresel tahminler, dünyada 13-15 yaş grubunda en az 15 milyon çocuğun elektronik sigara kullandığını gösteriyor.
Uzmanlık Derneklerinden Yeni Yasa İçin Ortak Çağrı
Türk Toraks Derneği, Türkiye'de gündeme gelen yeni tütün kontrolü düzenlemelerinde elektronik sigara ve benzeri nikotin ürünlerine ilişkin mevcut yasakların korunması gerektiğini savundu.
Göğüs hastalıkları ve çocuk sağlığı alanında faaliyet gösteren 10 uzmanlık derneğinin de yeni tütün kontrolü yasasına ilişkin ortak taleplerini kamuoyuna duyurduğu belirtildi.
Ortak yaklaşımda, halk sağlığının korunması ve özellikle çocuklarla gençlerin yeni nikotin bağımlılığı ürünlerinden uzak tutulması gerektiği vurgulandı.
Dernek, elektronik sigaraların yasallaştırılmasına yönelik zarar azaltma, vergi geliri ve kaçakçılıkla mücadele gerekçelerinin halk sağlığı açısından dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Bu tartışmalarda tütün ve nikotin endüstrisinin ticari çıkarları yerine bağımsız bilimsel kanıtların esas alınması istendi.
Türk Toraks Derneğinden 5 Temel Talep
Türk Toraks Derneği, elektronik sigara ve benzeri nikotin ürünlerine karşı alınması gereken önlemleri beş başlıkta topladı.
1. Elektronik sigara ve benzeri ürünlere yönelik mevcut ithalat ve ticari satış yasaklarının korunması ve güçlendirilmesi.
2. İnternet, sosyal medya ve fiziksel satış noktalarında denetimlerin artırılması.
3. Çocukları ve gençleri hedefleyen reklam, tanıtım ve pazarlama faaliyetlerinin engellenmesi.
4. Yeni tütün kontrolü mevzuatının mevcut ve gelecekte ortaya çıkabilecek bütün tütün ve nikotin ürünlerini kapsaması.
5. Yasal düzenlemelerin hazırlanma sürecinin tütün endüstrisinin ticari çıkarlarından korunması.
Derneğin açıklamasında, tütün kontrolü politikalarının temel amacının sigara kullanan bireyleri başka bir bağımlılık ürününe yönlendirmek olmadığına dikkat çekildi.
Asıl hedefin nikotin bağımlılığını önlemek, sigarayı bırakmayı desteklemek ve gelecek kuşakları korumak olduğu belirtildi.
Elektronik Sigara Zararsız mı?
Elektronik sigaranın geleneksel sigaraya göre daha az zararlı olduğu yönündeki iddialar, ürünlerin güvenli olduğu anlamına gelmiyor.
Maruz kalınan zararlı maddelerin türü ve miktarı ürünlere göre değişebiliyor. Ayrıca sigarayı tamamen bırakmak ile elektronik sigara kullanmaya başlamak aynı sağlık sonucu anlamına gelmiyor.
Dünya Sağlık Örgütü, elektronik sigaraların sağlık açısından güvenli olmadığını ve özellikle çocuklar, ergenler ve daha önce sigara kullanmamış kişiler için ciddi riskler taşıdığını belirtiyor.
Türk Toraks Derneğinin açıklaması, Türkiye'de elektronik sigarayla mücadelenin yalnızca ürünlerin yasal durumuyla sınırlı tutulmaması gerektiğini yeniden gündeme taşıdı.
İstanbul'da belirlenen satış işletmeleri ve internet üzerinden yürütülen faaliyetlere ilişkin araştırmalar, mevzuat kadar etkin denetimin de önemini ortaya koyuyor.
Uzmanların ortak mesajı ise açık: Çocukların ve gençlerin nikotin bağımlılığından korunması, tütün kontrolü politikalarının öncelikli hedeflerinden biri olmalı.
