Eller Neden Titrer? Her El Titremesi Parkinson Belirtisi Değildir
Ellerin titremesi çoğu zaman tek bir nedene bağlı değildir. Stres, yorgunluk, fazla kafein, bazı ilaçlar, düşük kan şekeri, tiroit bezinin fazla çalışması ve esansiyel tremor gibi durumlar el titremesine yol açabilir.
Parkinson hastalığı da el titremesinin nedenlerinden biridir; ancak her titreme Parkinson anlamına gelmez. Titremenin istirahatte mi, hareket sırasında mı ortaya çıktığı; tek elde mi, iki elde mi görüldüğü ve başka belirtilerin eşlik edip etmediği ayırıcı değerlendirme için önemlidir.
El Titremesi Nedir?
Tremor, kasların istemsiz ve ritmik biçimde kasılmasıyla ortaya çıkan titreme hareketidir. En sık ellerde fark edilir; ancak baş, ses, çene, bacaklar veya gövdede de görülebilir.
Herkeste çok hafif düzeyde fizyolojik titreme bulunabilir. Bu titreme normalde fark edilmez; fakat stres, uykusuzluk, açlık, yoğun kafein tüketimi veya bazı ilaçlarla belirginleşebilir.
Kafein, Stres ve Uykusuzluk Titremeyi Artırabilir
Fazla kahve, enerji içeceği, yoğun çay tüketimi ve nikotin bazı kişilerde ellerde ince titremeyi artırabilir. Özellikle aç karnına kafein almak, kalp çarpıntısı ve huzursuzlukla birlikte titreme hissini güçlendirebilir.
Stres ve kaygı da vücudun adrenalin yanıtını artırır. Bu durumda ellerde geçici titreme, terleme, çarpıntı ve kas gerginliği görülebilir.
Uykusuzluk ve fiziksel yorgunluk sinir sistemi üzerindeki yükü artırabilir. Dinlenince geçen hafif titremeler çoğu zaman ciddi bir hastalık belirtisi olmayabilir; ancak sık tekrar ediyorsa değerlendirilmelidir.
Bazı İlaçlar El Titremesi Yapabilir
Astım ilaçları, bazı antidepresanlar, tiroit ilaçları, uyarıcı etkili ilaçlar ve bazı nörolojik ilaçlar titremeyi artırabilir. Bu nedenle yeni başlayan el titremesinde kullanılan ilaçlar mutlaka gözden geçirilmelidir.
İlaç kaynaklı titreme şüphesinde kişi ilacını kendi başına bırakmamalıdır. Doz değişikliği veya alternatif tedavi kararı hekim tarafından verilmelidir.
Düşük Kan Şekeri ve Tiroit Hastalıkları
Kan şekeri düştüğünde ellerde titreme, soğuk terleme, açlık hissi, çarpıntı ve halsizlik görülebilir. Diyabet tedavisi alan kişilerde bu belirti daha dikkatli izlenmelidir.
Tiroit bezinin fazla çalışması da el titremesine neden olabilir. Kilo kaybı, çarpıntı, sıcak basması, sinirlilik, terleme ve bağırsak hareketlerinde artış gibi belirtiler eşlik ediyorsa tiroit testleri gerekebilir.
Esansiyel Tremor Nedir?
Esansiyel tremor, el titremesinin en sık görülen nörolojik nedenlerinden biridir. Genellikle kişi bir şey tutarken, yazı yazarken, bardak kaldırırken veya ince iş yaparken belirginleşir.
Bu titreme Parkinson hastalığından farklı olarak çoğunlukla hareket sırasında ortaya çıkar. Ailede benzer titreme öyküsü bulunabilir ve yaşla birlikte daha belirgin hale gelebilir.
Esansiyel tremor genellikle hayatı tehdit eden bir tablo değildir. Ancak yazı yazma, yemek yeme, bardak tutma ve günlük işleri yapma becerisini zorlaştırabilir.
Parkinson Titremesi Nasıl Farklılaşır?
Parkinson hastalığında titreme çoğu zaman el dinlenme halindeyken daha belirgindir. Kişi elini kullanmaya başladığında titreme azalabilir.
Parkinsonda titremeye hareketlerde yavaşlama, kas sertliği, küçük adımlarla yürüme, duruşta öne eğilme ve mimiklerde azalma gibi bulgular eşlik edebilir. Belirtiler çoğu zaman başlangıçta vücudun bir tarafında daha baskındır.
Bu ayrım her zaman evde net yapılamaz. Bu nedenle istirahatte başlayan, tek elde belirgin olan veya günlük yaşamı etkileyen titremelerde nöroloji değerlendirmesi önemlidir.
Alkol, Madde Yoksunluğu ve Diğer Nedenler
Alkol yoksunluğu ellerde belirgin titreme, terleme, huzursuzluk ve çarpıntı yapabilir. Bu durum bazı kişilerde ciddi seyredebileceği için tıbbi destek gerektirebilir.
B12 eksikliği, karaciğer ve böbrek hastalıkları, bazı zehirlenmeler, sinir sistemi hastalıkları ve nadiren inme gibi durumlar da titremeyle ilişkili olabilir. Titreme ani başladıysa veya başka nörolojik belirtiler varsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Ne Zaman Doktora Başvurmalı?
El titremesi yeni başladıysa, giderek artıyorsa, tek elde belirginse veya günlük işleri zorlaştırıyorsa doktora başvurmak gerekir. Titremeye güçsüzlük, konuşma bozukluğu, yüz kayması, dengesizlik, bilinç bulanıklığı veya şiddetli baş ağrısı eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir.
Titremenin ne zaman başladığını, hangi durumlarda arttığını, kafein ve ilaç kullanımını, ailede benzer durum olup olmadığını not etmek tanıya yardımcı olur. Hekim gerekirse kan şekeri, tiroit testleri, vitamin düzeyleri ve nörolojik muayene ile nedeni araştırır.
KAYNAKLAR
1. WebMD sağlık rehberi: El titremesinin yaygın nedenleri
2. National Institute of Neurological Disorders and Stroke: Tremor bilgi notu
3. Mayo Clinic: Esansiyel tremor belirtileri ve tedavi yaklaşımı
4. Parkinson’s Foundation: Parkinson hastalığında tremor değerlendirmesi
5. Puschmann A. Diagnosis and Treatment of Common Forms of Tremor
