İÇ HEMOROİDİN EN YAYGIN BELİRTİSİ: AĞRISIZ KANAMA
İç hemoroid, makat kanalının iç bölümündeki damar destek dokularının genişleyerek şişmesiyle ortaya çıkar. En sık görülen belirti, dışkılama sırasında ağrı olmadan gelen parlak kırmızı kandır.
Kan; tuvalet kâğıdında, dışkının yüzeyinde veya klozette fark edilebilir. Ancak makat bölgesinden gelen her kanama hemoroidden kaynaklanmaz. Bağırsak hastalıkları, polipler ve bazı kanserler de benzer belirti oluşturabilir.
İç Hemoroid Nedir?
Hemoroidal dokular, makat kanalının kapanmasına ve dışkı kontrolüne yardımcı olan normal anatomik yapılardır. Bu dokular genişlediğinde, aşağı doğru sarktığında veya kanadığında hemoroid hastalığından söz edilir.
İç hemoroid, makatın iç kısmında gelişir. Bu bölgedeki ağrı duyusu daha sınırlı olduğu için sarkma ya da başka bir sorun gelişmedikçe genellikle belirgin ağrı oluşturmaz.
İç Hemoroidin Belirtileri Nelerdir?
İç hemoroidde görülebilecek belirtiler şunlardır:
• Dışkılama sırasında parlak kırmızı kan görülmesi
• Makat bölgesinde dolgunluk veya baskı hissi
• Dışkılama sonrasında tam boşalamama hissi
• Makat dışına doğru çıkan yumuşak doku
• Mukuslu akıntı ve iç çamaşırında kirlenme
• Sarkma geliştiğinde tahriş, kaşıntı veya rahatsızlık
Şiddetli ağrı, iç hemoroidin tipik bulgusu değildir. Ağrının belirgin olması; makat çatlağı, pıhtılaşmış dış hemoroid, apse veya sıkışmış hemoroid gibi başka durumları düşündürebilir.
İç Hemoroid Neden Olur?
Dışkılama sırasında sık ve yoğun ıkınmak, makat çevresindeki damarlara uygulanan basıncı artırabilir. Uzun süren kabızlık ve sert dışkılama bu nedenle en bilinen riskler arasındadır.
Uzun süre tuvalette oturmak, sürekli ishal, düşük lifli beslenme, gebelik, fazla kilo, ağır kaldırma ve yaşla birlikte destek dokularının zayıflaması da iç hemoroid gelişimini kolaylaştırabilir.
İç Hemoroidin Dört Derecesi Bulunuyor
Birinci derece iç hemoroid makat kanalının içinde kalır ve çoğunlukla kanamayla belirti verir. İkinci derecede doku dışkılama sırasında dışarı çıkar, ardından kendiliğinden geri döner.
Üçüncü derecede dışarı çıkan dokunun elle içeri itilmesi gerekir. Dördüncü derecede ise hemoroid sürekli dışarıdadır ve geri itilemez. Tedavi, yalnızca dereceye değil; kanamanın sıklığına, sarkmaya ve hastanın günlük yaşamının ne ölçüde etkilendiğine göre planlanır.
Evde Neler Yapılabilir?
Hafif yakınmalarda ilk hedef kabızlığı önlemek ve ıkınmayı azaltmaktır. Sebze, meyve, baklagil ve tam tahıl gibi lif içeren besinler dışkının yumuşamasına yardımcı olabilir.
Yeterli sıvı tüketmek, düzenli hareket etmek ve dışkılama ihtiyacını ertelememek de önemlidir. Böbrek veya kalp hastalığı nedeniyle sıvı kısıtlaması bulunan kişiler, tüketmeleri gereken miktarı hekimlerine danışmalıdır.
Tuvalette telefonla uzun süre vakit geçirmekten kaçınılmalı ve gereksiz yere ıkınılmamalıdır. Lif alımı birden değil, gaz ve şişkinliği azaltmak amacıyla kademeli olarak artırılabilir.
Ilık oturma banyosu tahriş ve rahatsızlığı geçici olarak azaltabilir. Reçetesiz krem veya fitiller kısa süreli rahatlama sağlayabilse de iç hemoroidin derecesini ortadan kaldırmaz; uzun süreli ve kontrolsüz kullanılmamalıdır.
İç Hemoroid Nasıl Teşhis Edilir?
Hekim, belirtileri ve kanamanın özelliklerini değerlendirdikten sonra makat çevresini muayene eder. Parmakla rektal muayene yapılabilir ve anoskop adı verilen kısa bir görüntüleme aracıyla makat kanalının içi incelenebilir.
Yaş, aile öyküsü, kansızlık, bağırsak alışkanlığındaki değişiklik veya açıklanamayan kilo kaybı gibi durumlarda kalın bağırsağın daha ayrıntılı incelenmesi gerekebilir. Hemoroidin görülmesi, kanamanın başka bir nedeni bulunmadığı anlamına gelmez.
Tedavide Ameliyat Her Zaman Gerekli Değil
Beslenme ve tuvalet alışkanlıklarının düzenlenmesine rağmen kanama veya sarkma sürüyorsa muayenehane şartlarında uygulanabilen işlemler düşünülebilir. Lastik bantla boğma, skleroterapi ve kızılötesi pıhtılaştırma bunlar arasındadır.
Lastik bant yönteminde hemoroidin tabanına küçük bir bant yerleştirilerek kan akımı kesilir. Doku zamanla küçülerek ayrılır. Uygun yönteme, hemoroidin derecesi ve hastanın sağlık durumu değerlendirilerek karar verilir.
İleri derecede sarkma, tekrarlayan yoğun kanama veya diğer yöntemlere yanıt alınamaması durumunda cerrahi tedavi gündeme gelebilir. Kan sulandırıcı kullanan kişiler ilaçlarını kendi kararlarıyla bırakmamalı, yapılacak işlem öncesinde hekimleriyle görüşmelidir.
Hangi Durumlarda Doktora Başvurulmalı?
İlk kez ortaya çıkan, tekrarlayan veya miktarı artan makat kanaması değerlendirilmelidir. Kanamayı doğrudan hemoroide bağlamak, başka bir hastalığın tanısını geciktirebilir.
Siyah ve katran görünümündeki dışkı, yoğun ya da durmayan kanama, baş dönmesi, bayılma, belirgin halsizlik veya şiddetli karın ağrısı varsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Açıklanamayan kilo kaybı, dışkılama düzeninde kalıcı değişiklik, incelen dışkı, kansızlık, ateş veya ailede bağırsak kanseri öyküsü bulunması da hekim değerlendirmesini gerektirir.
KAYNAKLAR
1. Ulusal Diyabet, Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü, Hemoroid Belirtileri, Tanısı, Beslenme ve Tedavi Bilgileri
2. Amerikan Kolon ve Rektum Cerrahları Derneği, Hemoroid Yönetimi Klinik Uygulama Kılavuzu, 2024
3. Mayo Clinic, Hemoroid Belirtileri, Nedenleri, Tanısı ve Tedavisi
4. Health Sağlık Editörlüğü, İç Hemoroid Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi
