ÇOCUKLUKTA PSİKİYATRİ İLACI KULLANMAK POLİSLİĞE ENGEL Mİ?
Polislik hayali kuran bazı adayların karşısına yıllar önce, henüz çocukluk veya ergenlik döneminde oluşmuş psikiyatri muayenesi ve ilaç kayıtları çıkabiliyor. “Çocukken psikiyatri ilacı kullandım, polis olabilir miyim?”, “Eski psikiyatri kaydı POMEM’e engel mi?”, “DEHB ilacı kullanan polis olabilir mi?” ve “Psikiyatri kaydı kaç yıl sonra sorun olmaz?” soruları bu nedenle adayların en çok araştırdığı konular arasında.
Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği incelendiğinde önemli bir ayrıntı ortaya çıkıyor: Geçmişte psikiyatri muayenesi veya psikotrop ilaç kaydının bulunması ile adayın bugün polisliğe engel aktif bir psikiyatrik hastalığının bulunması aynı şey değil.
Ancak eski kayıtların hiçbir öneminin olmadığı da söylenemez.
Adayın tanısı, ilacın neden verildiği, tedavi süresi, son yıllardaki klinik durumu ve tanının yönetmelikte hangi sağlık diliminde değerlendirildiği birlikte önem taşıyor.
PSİKİYATRİYE GİTMEK POLİSLİĞE ENGEL Mİ?
Hayatının herhangi bir döneminde psikiyatri polikliniğine başvurmuş olmak tek başına “polis olamaz” sonucu çıkarmak için yeterli değil.
Sağlık değerlendirmesinde yalnızca hastane başvurusunun bulunup bulunmadığına değil, başvurunun nedenine ve sonucuna da bakılıyor.
Adaya psikiyatrik bir tanı konulup konulmadığı, ilaç başlanıp başlanmadığı, tedavinin ne kadar sürdüğü ve kişinin sonraki sağlık durumu önem taşıyor.
Özellikle çocukluk dönemindeki kayıtların bu nedenle kendi klinik bağlamı içerisinde değerlendirilmesi gerekiyor.
ÇOCUKLUKTA PSİKİYATRİ İLACI KULLANMAK POLİSLİĞE ENGEL Mİ?
Tek başına geçmişte ilaç kullanılmış olması üzerinden kesin “engel” kararı verilemez.
Çocukluk ve ergenlik döneminde DEHB, anksiyete, depresif belirtiler, uyum sorunları veya başka nedenlerle psikiyatri değerlendirmesi yapılmış ve ilaç reçete edilmiş olabilir.
Sağlık değerlendirmesinde kritik konulardan biri, geçmişte kullanılan ilacın hangi nedenle reçete edildiğidir.
Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinin ruh sağlığı hükümleri, son iki yıl içerisinde psikiyatrik muayene veya psikotrop ilaç kullanım kaydı görülmesi halinde bu kayıtların ayrıntılarının araştırılmasına imkân veriyor.
Gerekli durumda ilacın reçete edildiği sağlık kuruluşundan epikriz istenebiliyor.
EPİKRİZ NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?
Eski bir ilaç kaydında yalnızca ilacın ismi görülebilir.
Fakat bu kayıt tek başına o kişinin hangi klinik nedenle tedavi edildiğini her zaman açıklamaz.
Epikriz ise ilgili dönemdeki muayene bulgularını, tanıyı, tedaviyi ve ilacın hangi nedenle reçete edildiğini ortaya koyabilir.
Yönetmelikte psikotrop ilaçların psikiyatrik hastalık dışında başka bir klinik durumun tedavisine destek amacıyla kullanılabileceği ihtimali de dikkate alınıyor.
Bu nedenle eski psikiyatri veya ilaç kaydı bulunan aday açısından doğru yaklaşım kaydı gizlemeye çalışmak değil, kaydın gerçek klinik nedenini belgeleyebilmektir.
POMEM’DE PSİKİYATRİ İÇİN 2 YIL KURALI NEDİR?
Adayların özellikle dikkat etmesi gereken hükümlerden biri son iki yılla ilgili.
Yönetmeliğin ruh sağlığı A dilimi hükümlerinde son iki yılın semptomsuz ve tedavisiz geçirilmesinin psikiyatrik yönden sağlam kabul edilme açısından önemi bulunuyor.
Burada yalnızca “son reçetenin üzerinden iki yıl geçti” şeklinde basit bir tarih hesabı yapılmamalı.
İki kavram birlikte önem taşıyor:
Semptomsuz olmak.
Tedavisiz olmak.
Dolayısıyla iki yıllık dönemde psikiyatrik belirtilerin ve tedavinin bulunup bulunmadığı önem kazanıyor.
Ancak çok önemli bir istisna var.
C ve D sağlık dilimlerinde değerlendirilen psikiyatrik tanılarda süre ayrımı bulunmuyor.
Bu nedenle “Psikiyatri kaydının üzerinden iki yıl geçtiyse kesin polis olunur” bilgisi doğru değil.
ESKİ PSİKİYATRİ KAYDI KAÇ YIL SONRA SORUN OLMAZ?
Bu soruya “tam olarak iki yıl” şeklinde herkes için geçerli bir cevap vermek doğru olmaz.
İki yıllık semptomsuz ve tedavisiz dönem önemli olmakla birlikte geçmiş tanının niteliği de belirleyici.
Tanı C veya D sağlık diliminde değerlendirilen bir hastalıksa süre farklı bir sonuç doğurmayabilir.
Bu nedenle adayın yalnızca kayıt tarihine değil, geçmişte kendisine hangi tanının konulduğuna da bakması gerekiyor.
ANTİDEPRESAN KULLANMIŞ OLMAK POLİSLİĞE ENGEL Mİ?
Antidepresan kullanımı da tek başına bütün adaylar için otomatik elenme anlamına gelmez.
Önemli olan ilacın hangi nedenle reçete edildiği, psikiyatrik tanı bulunup bulunmadığı, tedavinin ne kadar sürdüğü ve adayın sonraki klinik durumudur.
Son iki yılda psikotrop ilaç kaydı bulunması halinde reçetenin nedeni ve ilgili muayenenin ayrıntıları incelenebilir.
Bu nedenle “Bir kez antidepresan yazıldı, artık polis olunamaz” şeklindeki genelleme doğru değildir.
DEHB İLACI KULLANAN POLİS OLABİLİR Mİ?
Çocuklukta en fazla gündeme gelen konulardan biri dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, yani DEHB.
Bazı adayların çocukluk veya ergenlik döneminden DEHB tanısı ve ilaç kullanım kayıtları bulunabiliyor.
Bu durumda yalnızca ilaç adına bakılarak sonuç çıkarılması doğru değil.
Tanının niteliği, tedavi geçmişi, kişinin sonraki klinik seyri ve mevcut ruhsal durumu ilgili yönetmelik hükümleriyle birlikte değerlendirilir.
AİLENİN ÇOCUĞU PSİKİYATRİYE GÖTÜRMÜŞ OLMASI NE ANLAMA GELİYOR?
Çocukluk döneminde sağlık hizmetlerine başvuru kararını çoğunlukla ebeveynler verir.
Bu nedenle kişinin çocukluk dönemindeki psikiyatri başvurusunu yetişkinlik döneminde kendi verdiği bir tedavi kararı gibi değerlendirmek her zaman doğru olmayabilir.
Ancak sağlık kurulu açısından belirleyici olan “Ailesi götürdü” açıklamasından ziyade o dönemdeki tıbbi kayıtlardır.
Hangi yakınmayla başvuruldu?
Hangi tanı konuldu?
İlaç hangi nedenle verildi?
Tedavi ne kadar sürdü?
Sonraki yıllarda belirtiler devam etti mi?
Yeni tedavi gerekti mi?
Bu soruların yanıtları çok daha önemlidir.
Bu nedenle çocukluk döneminden psikiyatri kaydı bulunan aday açısından eski epikriz ve tıbbi belgeler değer kazanıyor.
E-NABIZ’DA PSİKİYATRİ İLACI GÖRÜNÜRSE NE OLUR?
Adayların yaptığı önemli hatalardan biri e-Nabız veya sağlık kayıtlarında bir ilaç gördüklerinde doğrudan “eleneceğim” sonucuna varmaları.
Oysa ilaç kaydı ile kesin psikiyatrik hastalık tanısı aynı şey değildir.
Yönetmelik de bu nedenle gerekli durumlarda ilacın neden reçete edildiğinin araştırılmasını öngörüyor.
Son iki yıldaki psikiyatri muayenesi veya psikotrop ilaç kaydı açısından geçmiş muayene ve tedavi ayrıntıları incelenebilir ve gerektiğinde epikriz talep edilebilir.
ESKİ PSİKİYATRİ KAYDINI SİLDİRMEK ÇÖZÜM MÜ?
Adayların odaklanması gereken konu kayıt “sildirmek” değil, gerçek sağlık geçmişini doğru biçimde belgelemektir.
Sağlık değerlendirmesinin amacı yalnızca ekranda bir kayıt bulunup bulunmadığını görmek değil, adayın gerçek sağlık durumunu belirlemektir.
Sağlık bilgi formunun doğru doldurulması ve geçmiş sağlık bilgilerinin eksiksiz bildirilmesi gerekir.
Yanlış veya eksik beyanda bulunmak aday açısından ayrıca sorun oluşturabilir.
POLİS OKULUNA GİRDİKTEN SONRA ESKİ KAYIT TEKRAR KARŞIYA ÇIKABİLİR Mİ?
Evet.
Sağlık değerlendirmesi yalnızca POMEM veya PMYO kapısından girildiği gün sona ermiyor.
Yönetmelik öğrencilerin sağlık durumlarının eğitim sürecinde takip edilmesine ilişkin hükümler içeriyor.
Öğrenciler eğitim-öğretim dönemlerinde sağlık yönünden yeniden değerlendirilebiliyor.
Ruh sağlığı açısından ilgili sağlık dilimlerinde bir hastalık şüphesi oluşması halinde sağlık kurulu değerlendirmesi istenebiliyor.
Dolayısıyla “Okula girdim, bundan sonra geçmiş sağlık kayıtları hiçbir şekilde karşıma çıkmaz” düşüncesi doğru değil.
MEZUNİYETE YAKIN PSİKİYATRİ KAYDI SORUN OLUR MU?
Emniyet sağlık mevzuatı yalnızca okula giriş sürecinden ibaret değil.
Öğrencilik sürecindeki sağlık değerlendirmeleri ve Emniyet Teşkilatı kadrolarına ilk atama aşaması da sağlık mevzuatı kapsamında önem taşıyor.
Bu nedenle konuyu üç ayrı aşamada düşünmek gerekiyor:
Adaylık.
Öğrencilik.
Memuriyete ilk atama.
Her aşamada adayın veya öğrencinin statüsüne göre uygulanacak sağlık hükümleri farklılaşabilir.
OKULDA PSİKİYATRİK SORUN ORTAYA ÇIKARSA NE OLUR?
Okula girişte adaylardan A dilimi sağlık şartları aranıyor.
Ancak öğrenci olduktan sonraki sağlık değerlendirmeleri farklı hükümlere tabi olabiliyor.
Bu nedenle okula girişte uygulanan kriterlerle öğrencilik sırasında ortaya çıkan bir hastalığın değerlendirilmesini birbirine karıştırmamak gerekiyor.
Özellikle ruh sağlığı konusunda yeni ortaya çıkan veya tekrar eden bir klinik durum, öğrencilik sırasında yeniden sağlık kurulu değerlendirmesine neden olabilir.
ESKİ PSİKİYATRİ KAYDI BULUNAN ADAY NE YAPMALI?
Öncelikle paniğe kapılarak yalnızca e-Nabız’daki ilaç adına göre kendi hakkında karar vermemeli.
Geçmiş kaydın hangi sağlık kuruluşunda oluştuğunu belirlemeli.
Mümkünse o döneme ait epikriz ve muayene belgelerini edinmeli.
İlacın hangi tanı veya klinik nedenle reçete edildiğini öğrenmeli.
Tedavinin başlangıç ve bitiş tarihlerini doğru şekilde belgelemeli.
Sonraki dönemde başka psikiyatri muayenesi veya tedavisi bulunuyorsa bunları da dikkate almalı.
Sağlık bilgi formunda doğru beyanda bulunmalı.
Ve en önemlisi, kişisel uygunluk konusunda internet yorumlarından değil yürürlükteki yönetmelik ve resmi sağlık kurulu değerlendirmesinden hareket etmeli.
ÇOCUKLUK KAYDI OLAN ADAYLAR İÇİN EN ÖNEMLİ NOKTA
Bir kişinin 10 veya 15 yıl önce çocukken psikiyatri polikliniğine götürülmüş olması, geçmişte bir ilaç reçetesi bulunması ve bugün aktif psikiyatrik hastalığının bulunması birbirinden farklı durumlardır.
Sağlık değerlendirmesinde bu ayrımın belgeler üzerinden ortaya konulması önemlidir.
Bu nedenle eski psikiyatri kaydı bulunan adayların en büyük hatası kayıtlarını araştırmadan başvuru sürecine girmek olabilir.
Doğru yaklaşım geçmişi gizlemek değil, geçmişin ne anlama geldiğini başvurudan önce öğrenmek ve mümkün olduğunca belgelendirmektir.
SIK SORULAN SORULAR
Çocukken psikiyatriye gitmek polisliğe engel mi?
Tek başına çocukluk döneminde psikiyatri başvurusunun bulunması üzerinden kesin sonuç çıkarılamaz. Tanı, tedavi, sonraki klinik seyir ve mevcut sağlık durumu önemlidir.
Çocukken psikiyatri ilacı kullandım, POMEM’e girebilir miyim?
Yalnızca geçmiş ilaç kaydı üzerinden kesin karar verilemez. İlacın neden verildiği, tanı, tedavi süresi ve yönetmelikteki sağlık dilimi değerlendirilir.
Psikiyatri kaydı kaç yıl sonra polisliğe engel olmaz?
Yönetmelikte son iki yılın semptomsuz ve tedavisiz geçirilmesine ilişkin önemli bir kriter bulunuyor. Ancak bu bütün psikiyatrik tanılar için otomatik iki yıllık af anlamına gelmez. C ve D dilimindeki tanılarda süre ayrımı bulunmaz.
Antidepresan kullanmış olmak polisliğe engel mi?
İlacın yalnızca adına bakılarak karar verilmez. Reçete nedeni, tanı, tedavi geçmişi ve mevcut sağlık durumu değerlendirilir.
DEHB ilacı kullanmak polisliğe engel mi?
DEHB ve tedavi geçmişi ruh sağlığı hükümleri kapsamında değerlendirilir. Çocukluk dönemindeki ilaç kaydı tek başına kişisel uygunluk kararını belirlemez.
Epikriz neden istenir?
Epikriz geçmişteki muayenenin nedenini, klinik bulguları, tanıyı ve ilacın hangi amaçla verildiğini açıklamaya yardımcı olur. Özellikle eski ilaç kayıtlarının değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.
Polis okuluna girdikten sonra eski psikiyatri kaydı sorun olabilir mi?
Öğrencilerin sağlık durumları eğitim sürecinde de takip edilebilir. Gerekli görülmesi halinde yeniden sağlık kurulu değerlendirmesi yapılabilir.
TIBBİ VE HUKUKİ UYARI
Bu haber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Geçmiş psikiyatri tanısı veya ilaç kaydı bulunan bir adayın polisliğe uygun olup olmadığına ilişkin kişisel sağlık kurulu kararı yerine geçmez. Tanının niteliği, tedavi geçmişi, güncel sağlık durumu, yürürlükteki Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği ve yetkili sağlık kurulu/sağlık komisyonu değerlendirmesi esas alınmalıdır.
KAYNAKLAR
Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği
Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği EK-3 – Ruh Sağlığı ve Hastalıkları
Polis Akademisi Başkanlığı
Danıştay 8. Daire – Polis eğitim kurumlarının sağlık şartlarına ilişkin kararları
